PROTOKALI Y'UBWEMERERE BW'UBUTEGETSI

I. Impamvu Protocole y'Ubwumvikane bw'Ubusugire bw'Igihugu ari ingenzi ubu

Abantu benshi bizera ko bahitamo mu bwisanzure. Barakanguka, bagasubiza ubutumwa, bagategura gahunda, bagakurikiza gahunda, bagahitamo icyo bemera, bagahitamo uwo bizera, bagahangana n'igitutu, kandi bagahindura ubuzima bwabo hakurikijwe ibisa n'ibikwiye, bikenewe, byihutirwa, cyangwa bishoboka. Urebye inyuma, ibi bisa n'ubwisanzure. Umuntu asa n'uhitamo. Ubwenge busa n'aho ari bwo bufite ububasha. Ubuzima busa n'aho bwigenga.

Ariko mu by’ukuri, ubuzima bwinshi bw’abantu buracyagengwa na gahunda zashyizweho mbere y’uko guhitamo neza biba bikomeye bihagije kugira ngo babyange. Umuntu ashobora kwizera ko ahitamo mu buryo busobanutse neza mu gihe mu by’ukuri ahitamo mu bwoba yarazwe. Ashobora kwizera ko akoresha ubushishozi mu gihe akurikiza ubuke. Ashobora kwizera ko akurikiza ubutabera mu gihe akora ibintu bivuye mu kwicira urubanza. Ashobora kwizera ko akoresha ubushishozi mu gihe areka ububasha bwe kugira ngo undi muntu abwizere. Ashobora kwizera ko afunguye mu buryo bw’umwuka mu gihe ahaye buri mwarimu, ubuhanuzi, inyigisho, ihererekanyamakuru, ibibazo, cyangwa amarangamutima rusange anyura mu byo asobanukiwe.

Iki ni ikibazo cyihishe Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire isuzuma: kamere y’abantu yo kubaho bashingiye ku kuri barazwe aho kubaho bashingiye ku butegetsi busanzwe. Ukuri kurazwe ni uburyo bw’umuryango, umuco, idini, amashuri, ubukungu, itangazamakuru, ihungabana, n’ibyitezwe mu mibereho. Ibwira abantu ibishoboka mbere yuko basaba roho zabo. Ibabwira ibiteje akaga mbere yuko bumva umubiri wabo. Ibabwira ufite ububasha mbere yuko babona ijwi ry’Isoko muri bo.

Umwana ntagera afite ubushishozi bwuzuye. Umwana arabyinjiramo. Udutsiko tw'imitsi twiga uko urukundo rumera mu bantu bari hafi. Umubiri wiga uko umutekano umera mu buryo bw'amarangamutima yo mu rugo. Ubwenge bwiga ibyo umuntu ahabwa, ahanwa, yemerewe, ashimwa, ashimwa, atinya kandi abujijwe. Mu gihe abantu bakuru, abantu benshi ntibaba babayeho bashingiye ku buyobozi nyakuri bw'imbere. Baba babayeho bashingiye ku mabwiriza yakusanyijwe, menshi muri yo atigeze atorwa ku bushake.

Amwe muri aya mabwiriza arasobanutse. Andi asa n'aho atagaragara. Umuntu ashobora kuba afite ukwemera kw'amafaranga kwaturutse ku bukene bw'ibisekuruza. Ashobora kuba afite ubwoba bw'idini bwaturutse ku buryo bwubatswe ku kumvira aho kuba isangira ry'abantu. Ashobora kuba afite isoni z'umubiri zaturutse ku muryango, umuco, itangazamakuru, cyangwa kwangwa. Ashobora kuba afite kwishingikiriza ku bintu by'umwuka bituma yiringira ijwi ryose ryo hanze mbere yo kumenya neza. Ashobora kuba afite ubwoba bwo kwangwa cyane ku buryo ndetse na yego cyangwa oya byemerwa n'abandi.

Niyo mpamvu gukanguka mu buryo bw'umwuka bigomba kuba ibirenze ubumenyi gusa. Abantu benshi babanza gukanguka bavumbura ko isi atari yo babwiwe. Batangira kubona ubuyobe mu nzego, amateka, idini, itangazamakuru, siyansi, imari, ubuvuzi, imiyoborere, uburezi, n'inkuru rusange. Bamenya ko byinshi mu byagaragajwe nk'ukuri bishobora kuba byari igice, byarahinduwe, byagenzuwe, cyangwa bitarangiye. Iki cyiciro gishobora kuba gikomeye, ariko gishobora no kuba kidahamye niba ubumenyi budakuze mu buryo bw'umwuka.

Kubona gahunda zihishe si kimwe no kuba umutegetsi. Umuntu ashobora kumenya ko hari ibintu biyobya ubwenge ariko agakomeza kuyoborwa n'ubwoba. Ashobora kwanga ubuyobozi bumwe bwo hanze mu gihe yishingikiriza ku bundi. Ashobora gusiga ukwemera kumwe akinjira mu bundi. Ashobora kugaragaza ruswa mu gihe akomeje kugenzurwa n'amarangamutima n'ikintu arimo gushyira ahagaragara. Ashobora kurya amakuru atagira ingano y'umwuka ariko ntashobore gufata icyemezo kimwe gitunganye imbere.

Ikibazo cyimbitse si ukumenya gusa ngo “Ni iki kirimo kuba ku isi?” Ikibazo cyimbitse ni iki: “Ni iki kirimo kuyobora umurima wanjye?” Ese ubwoba ni bwo buyobora umurima? Ese amafaranga ni yo ayobora umurima? Ese igihe ni cyo kiyobora umurima? Ese ibitero ni byo biyobora umurima? Ese kwemerwa n’abaturage ni byo biyobora umurima? Ese gahunda z’amadini ni zo ziyobora umurima? Ese umwarimu, umuyoboro, umuryango, ubuhanuzi, itangazo rya leta, ikoranabuhanga, umubano, ibimenyetso, urubuga, cyangwa ibibazo ni byo biyobora umurima?

Aho hose urwego rutanga ububasha bwa nyuma ku kintu kitari icyicaro cy’ukuri, kwemeranya mu buryo butaziguye birakora. Uku kwemeranya ntiguhora kugaragara nk’ubwumvikane. Hari igihe bisa nko kwiheba, ubwoba, inzika, gusenga, kugenzura buri gihe, kwiyegurira amarangamutima, cyangwa gukenera ikimenyetso kimwe kenshi, igisubizo kimwe, ikindi gihanurwa, ikindi gihamya, cyangwa irindi jwi ryo hanze kugira ngo ryemeze icyo umuntu w’imbere asanzwe azi.

Ukwemera ntabwo gutangwa binyuze mu magambo gusa. Gutangwa binyuze mu kwita ku bandi. Gutangwa binyuze mu kwiyemeza imbere kenshi. Gutangwa binyuze mu gihe sisitemu y'imitsi yemerera imimerere yo hanze kuba intebe y'ubwami. Ibi ntibivuze ko isi yo hanze ntacyo ivuze, kandi ntibivuze ko amafaranga, igihe, imibanire, inzego, imiterere, inshingano, cyangwa ibibazo ntacyo bitwaye. Ubutware si ukubyanga. Ikibazo si ukumenya niba imimerere yo hanze ihari. Ikibazo ni ukumenya niba yemerewe kuyobora umwanya ukomeye w'ubuyobozi imbere mu muntu.

Umushinga w'itegeko ushobora gusaba ko habaho igikorwa hatabayeho icyemezo cy'agaciro k'umuntu. Igihe ntarengwa gishobora gusaba kwihana hatabayeho kuba umuyobozi w'imitsi. Amakimbirane ashobora gusaba ukuri hatabayeho ikibazo cyihutirwa mu buryo bw'umwuka. Umwarimu ashobora gutanga ubuyobozi hatabayeho kuba isoko y'ububasha. Ihererekanyamakuru rishobora gukangura kwibuka hatabayeho gusimbuza umubano utaziguye n'isoko.

Iri tandukaniro rirakomeye ubu kuko abantu barimo banyura mu gihe cyo guhishurwa gukomeye, igitutu, kwihuta, no guhitamo. Amakuru menshi arimo araza. Sisitemu nyinshi zirimo kwibazwaho. Abantu benshi barimo kumva ko ibisobanuro bya kera bitagihari. Abashaka byinshi barimo gukanguka bava mu kuri barazwe bagatangira kumva umuhamagaro w'ubuyobozi bw'imbere. Ariko gukanguka nta butegetsi bushobora kuba ubundi buryo bwo kwigarurira. Ubwenge bwahoze bugengwa na gahunda zisanzwe bushobora kugengwa n'ubwoba butari ubwo. Umutima wahoze ugengwa n'inzego ushobora kwishingikiriza ku mico yo mu mwuka. Sisitemu y'imitsi iyo yumviraga ibitero bisanzwe ishobora kumvira ibitero byo mu kirere, ibitero by'amafaranga, ibitero byo gutangaza amakuru, ibitero by'igihe, cyangwa ibitero by'ingufu.

Imyambarire irahinduka, ariko imiterere iracyari imwe: ububasha buracyari hanze.

Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire ifite akamaro kuko itanga imvugo n’imiterere ku kugaruka k’ubutegetsi. Ivuga izina ry’ihererekanya ryihishe. Ihishura aho urwego rwagenzuwe ruturutse hanze yarwo. Igaragaza uburyo ukuri kwarazwe kugaragara, uburyo ubushishozi bukura, uburyo kwigira umuntu ku giti cye bisubizwamo imbaraga, uburyo ububasha bw’imbere buhamye, n’uburyo kwiyobora biba ingirakamaro. Ntisaba umuntu kwizera gusa ubutegetsi. Isaba umuntu kumenya aho ubutegetsi butaratangira gukora.

Iyi ni yo mpamvu iyi protocole atari iy'abantu bashya gusa. Ishobora kuba ingenzi cyane ku bantu bamaze kubona byinshi, bize byinshi, bahawe byinshi, kandi bakurikiza inzira nyinshi z'ubuyobozi. Uko umuntu arushaho kumenya byinshi mu by'umwuka, ni ko byoroha gutandukanya amakuru n'uburyo agaragara. Umuntu ashobora kumenya ururimi rw'ubumwe, kuzamuka mu ijuru, kumenya Kristo, gutangaza, igihe, Isi Nshya, n'Isoko, ariko akagwa mu gitutu cy'ubwoba, gushaka kwemerwa, kwihutira, kwicira urubanza, kwishingikiriza ku bandi, cyangwa gusubiza ibintu mu buryo.

Ikizamini nyacyo si icyo umuntu ashobora gusobanura iyo atuje. Ikizamini nyacyo ni cyo kibagenga iyo igitutu kigeze. Iyo ubwoba bugeze, ubutegetsi bujya he? Iyo amafaranga akomeje gukomera, ubutegetsi bujya he? Iyo amakimbirane akomeje kwiyongera, ubutegetsi bujya he? Iyo abantu bose bagize ubwoba, ubutegetsi bujya he? Iyo ijwi ryo hanze rivuganye icyizere, ububasha bujya he?

Iri ni ryo rembo ryinjira muri Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire. Umurimo utangirira ku bunyangamugayo, ntabwo ari isoni ahubwo ni imikorere y’umwuka. Ni hehe nkiri kuyoborwa n’inyuma? Ni hehe nkiri gushaka uburenganzira? Ni hehe nkiri kumvira ubwoba? Ni hehe nkiri kureka ukuri kwarazwe kukagena ibishoboka? Ni hehe nkiri kwitiranya ibyiyumvo n’ukuri? Ni hehe nkiri gutanga ubwumvikane ntazi ko nabutanze?

Kuva kuri ubwo bunyangamugayo, niho hatangira kugaruka. Gukanguka by'ukuri si ukuvumbura gusa ko isi itandukanye n'uko twabwiwe. Gukanguka by'ukuri bitangira iyo ubutegetsi bugarutse imbere. Protocole y'Ubwumvikane bw'Ubusugire si igitekerezo cyo kumva gusa. Ni uburyo bwo kuvugurura urwego rw'abantu kugira ngo ubuzima butakigengwa n'inyuma, ahubwo bugategekwa n'Isoko iri imbere.

II. Amasezerano y'Ubwumvikane bw'Ubusugire ni iki?

Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire ni inzira y’ubuyobozi bw’imbere mu muntu. Isobanura uburyo umuntu atangira kumenya aho ububasha bwatanzwe, agakuramo uburenganzira bwe mu buryo butaziguye ku masoko y’imbaraga z’ibinyoma, kandi buhoro buhoro agatunganya ubuzima bwe mu cyerekezo cy’ukuri gushingiye ku isoko. Si inyigisho gusa yerekeye imbaraga z’umuntu ku giti cye. Ni urufatiro rwo kuyoborwa imbere aho kuyoborwa n’ubwoba, igitutu, gahunda z’umuco, kwishingikiriza ku bintu by’umwuka, ibyo abantu biteze ku mibereho yabo, cyangwa kugenzura ibintu byo hanze.

Mu buryo bworoshye, Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire isubiza ikibazo kimwe: ubutegetsi buba hehe mu rwego rw’abantu? Niba ubutegetsi buba hanze y’umuntu, umuntu azayoborwa n’ikintu cyose gisa n’aho gikomeye muri iki gihe. Ubwoba buzategeka iyo ubwoba bukabije. Amafaranga azategeka iyo amafaranga yumva ari make. Igihe kizategeka iyo igihe ntarengwa kirangiye. Akaga kazategeka iyo amakimbirane azamutse. Kwemerwa bizategeka iyo kuba umuntu ntazi neza. Abarimu, inzego, inzego, ibyahanuwe, inzira, ibibazo, imibanire, ibimenyetso, n’amarangamutima rusange byose bishobora kuba abategetsi b’igihe gito mu rwego rw’ubuyobozi niba icyicaro cy’ubuyobozi kitarasubizwa mu buryo bugambiriye.

Iyi gahunda ihari kugira ngo ihindure iyo miterere. Itoza abantu kumenya igihe ububasha bwavuye hanze no gusubiza ubwo bubasha ku ntebe y'umwimerere imbere. Intebe y'umwimerere ni ahantu h'imbere haturuka ubumenyi nyakuri, inshingano zo mu mwuka, n'ibikorwa bifitanye isano n'isoko. Si ukwigenga. Si ukwishyira ukizana. Si kamere yiyita ko ari yo iruta izindi. Ni ahantu himbitse ho kuyobora imbere aho roho, umutima, ubwenge, umubiri, n'ibikorwa bitangira gukora neza.

Iyi ni yo mpamvu Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire ari yo ishingiro ry’ibiganiro byose bikomeye ku busugire bw’umwuka. Abantu benshi bakoresha ijambo ubusugire bashaka kuvuga kwibohora ku buryo bwo hanze, ariko akazi k’ingenzi gatangira mbere y’uko ubwisanzure bwo hanze bukomera. Umuntu ashobora kwanga inzego kandi agakomeza kuyoborwa n’ubwoba. Umuntu ashobora kwanga idini kandi agakomeza kuyoborwa n’icyaha. Umuntu ashobora kutizera leta kandi agakomeza kuyoborwa n’iterabwoba. Umuntu ashobora kuva muri gahunda zisanzwe maze agaha ububasha umwarimu w’umwuka, umuryango, ubuhanuzi, inkuru y’igihe, cyangwa gukenera kwemezwa buri gihe. Protocole isaba ikintu gikomeye kuruta kwigomeka. Isaba kugaruka k’ubuyobozi ubwabwo.

Impamvu yitwa Porotokole

Ijambo protocole ni ingenzi kuko iyi nyigisho atari igitekerezo, amarangamutima, ukwemera, cyangwa kwemeza gusa. protocole ni ikintu gishobora gukurikizwa, gusubirwamo, gupimwa, gunonosorwa, no gushyirwa mu buryo. Gifite imiterere. Gifite ibyiciro. Gifite ibibazo byo gusuzuma. Gifite imyitozo. Giha umuntu ushaka uburyo bwo kumenya aho ari, icyo asaba kubonwa, n'icyo kigomba guhagarara mbere yuko urwego rukurikira rushobora gukomera.

Ibi ni ingenzi kuko gukanguka mu buryo bw'umwuka akenshi biba bikwirakwiriye iyo bidahawe imiterere. Umuntu ashobora gukusanya inyigisho, kureba videwo, kwakira ubutumwa, kwiga amateka y'abantu, gukurikirana ibyabaye ku isi, no gukusanya ururimi rw'umwuka nta kuyoborwa imbere mu mutima. Muri icyo gihe, amakuru ariyongera ariko ubutegetsi ntibugenda. Ubwenge burakura mu gihe umurima ukomeza kubangamirwa n'imbaraga zimwe za kera: ubwoba, kwihuta, kwemerwa, kubura, kwicira urubanza, kwishingikiriza ku bandi, kugereranya ibintu, no kwanduzanya amarangamutima.

Porotokole ibuza ibyo gukora inzira ifatika. Ntisaba umuntu ushakisha kwizera ko ari we wenyine ugenga. Imusaba gusuzuma ukuri yarazwe, kumva ibintu bimutera imbaraga, gushyira mu bikorwa ubushishozi, kugarura imbaraga ze bwite, kwambuka mu buyobozi busanzwe, gukura mu murimo uhuza abantu, hanyuma bubaka imiterere ishyigikira ubuyobozi rusange. Buri cyiciro gifite akazi kacyo. Buri cyiciro gitegura ikindi. Niba inzego zo hasi zisimbuwe, inzego zo hejuru zishobora kuvugwaho, ariko ntizizakomeza gukandamizwa.

Iri ni rimwe mu matandukaniro y’ingenzi mu nyigisho zose. Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire ntabwo igamije gutanga umwirondoro w’umwuka. Igamije gutanga ituze mu mwuka. Ntabwo ireba niba umuntu ashobora gusobanura neza ubwisanzure. Ireba niba umurima we ukomeza kwiyobora iyo ubwoba buje, iyo amafaranga agabanutse, iyo igihe gikabije, iyo undi muntu atabyemera, iyo abantu bose bagize ubwoba, iyo umubiri utangiye gukorana, cyangwa iyo ijwi ryo hanze rivuga ko ari ryo rigenga.

Ubutware si ukwishyira ukizana cyangwa kugenzura

Ubutware bukunze kumvikana nabi. Hari abantu bumva ijambo bagatekereza gutandukana, gukomera, kwigomeka, kuba hejuru, kwitandukanya, cyangwa kwanga gukoraho ubuzima. Ubwo si bwo butware busobanurwa n'iyi gahunda. Ubutware nyakuri bwo mu mwuka ntibutuma umuntu adasa n'abandi. Butuma abasha gusabana badashyize imbere. Ntibutuma umuntu adashyikirwa. Butuma adakoreshwa mu buryo buboneye. Ntibutuma umuntu akonje. Butuma urukundo rwabo rusukura kuko rutakivanze n'ubwoba, kwicira urubanza, kwishingikiriza ku bandi, cyangwa gukenera kwemerwa.

Ubutware si ukugenzura. Kugenzura bigerageza gushyira ubuzima mu buryo burinda ubwikunde ku buryo bubabaza. Ubutware butuma ubuzima buhuzwa n'intebe y'ubuyobozi imbere, hatabayeho ko buri gikorwa cyo hanze kiba umutegetsi. Kugenzura birakomera. Ubutware burakomera. Kugenzura bigerageza kwigarurira imiterere. Ubutware bugarura umubano ukwiye n'imiterere. Kugenzura birwanya ubwoba. Ubutware bubona ubwoba butabuhaye intebe.

Iri tandukaniro rirakomeye kuko abantu benshi bashaka iby’umwuka bibeshya ko kwirwanaho ari ukwigenga. Bubaka inkuta bakabyita imipaka. Birinda abantu bakabyita amahoro. Banga ubuyobozi bwose bakabyita kwiyizera. Batangira gukeka ibintu byose bakabyita ubushishozi. Ariko protocole yerekana ikintu gikuze cyane. Ubutware si ukudashobora kwakira. Ni ubushobozi bwo kwakira udategekwa. Ni ubushobozi bwo gutega amatwi udasenga, gutekereza udakurikiza amategeko, gukunda udahuje, gukorera udatabara, no kubaka udasubiramo ubuyobozi binyuze mu kwishingikiriza ku bandi.

Umuntu ufite ububasha aracyashobora kwiga. Aracyashobora gukorana. Aracyashobora gukosorwa. Aracyashobora kwitabira umuryango. Aracyashobora kubaha abarimu, abatanga ubutumwa, inama, abakuru, inshuti, abafatanyabikorwa, n'inyubako zera. Itandukaniro ni uko nta na kimwe muri ibi kiba umutegetsi wa nyuma muri urwo rwego. Bishobora gufasha kwibuka, ariko ntibisimbura umubano w'imbere n'Isoko. Bishobora gutanga ubuyobozi, ariko ntibiba intebe y'ubwami.

Iyi ni yo mpamvu ubutegetsi n'ubwiyoroshye bitanyuranyije. Kwicisha bugufi cyane si ukwiheba. Ni ubushake bwo kureka Isoko ikayobora urwego rw'imbere mu buryo bwuzuye kuruta ubwoba, ubwibone, ingeso, cyangwa igitutu cy'imibereho. Umuntu ubaho ashingiye ku bubasha bw'ukuri bw'imbere ntakeneye gukora ibintu neza. Aba inyangamugayo, arushaho kuvuga ibintu neza, arushaho kuba inyangamugayo, kandi arushaho kuba inyangamugayo, kandi arushaho kuvuga yego na oya nta kugoreka. Kubaho kwabo biragabanuka kandi ntibiba ingirakamaro.

Ubwumvikane burimo kubaho igihe cyose

Ijambo rya kabiri muri protocole ni ingenzi nk'irya mbere. Kwemera si uburenganzira bwemewe gusa. Si ikintu kivugwa mu ijwi riranguruye, cyasinywe mu masezerano, cyangwa cyemeranyijweho mu gihe gisobanutse neza. Kwemera kandi ni imbaraga. Bitangwa binyuze mu kwita ku bandi, kwemeranya mu marangamutima, gushishikarira, ubwoba, inzika, gusenga, kumvira, kwiyemeza kwisubiramo mu mutima kenshi, no gufata icyemezo cyo kureka ikintu kitari cyo cyonyine kikagena uko umurimo umeze.

Umuntu ashobora kuvuga ko atemera ubwoba mu gihe agenzura amakuru ashingiye ku bwoba umunsi wose. Ashobora kuvuga ko atemera ubukene mu gihe amafaranga agena agaciro ke, igihe cye, guhanga udushya, no kumvira. Ashobora kuvuga ko atemera ubuyobozi bw'idini mu gihe yumva afite umutekano mu buryo bw'umwuka nta ruhushya rwo hanze afite. Ashobora kuvuga ko atemera uburiganya mu gihe ahora ategura amahitamo ye ku buryo abandi bazabyitwaramo. Niyo mpamvu iyo porotokoli idafata kwemera nk'intero. Ifata kwemera nk'ikintu kizima.

Ukwemera gukomeye akenshi kugaragazwa no gusubiramo. Ni iki kwitabwaho kugarukaho kenshi? Ni iki uturemangingo tw’imitsi twumvira nta gushidikanya? Ni iyihe mimerere yo hanze yemerewe kwemeza niba umuntu ahamye, akwiriye, afite umutekano, ayoborwa, akundwa, cyangwa yemerewe gukora? Ibi si ibibazo bidafite ishingiro. Bigaragaza imiterere nyayo y’ububasha buri mu muntu.

Iyi porotokoli itoza umuntu kumenya neza aho uburenganzira butangwa. Ibi birimo amahitamo agaragara, ariko nanone harimo ibice by'umutekano: gucika intege kw'umurage, yego yikora, inshingano ishingiye ku cyaha, gushakisha bishingiye ku bwoba, kugenzura ku gahato, uburakari butuma umurima uhambirirwa n'ibyo avuga ko yanga, hamwe n'akamenyero ko mu buryo bw'umwuka ko gushakisha hanze icyemezo cya nyuma kigomba kuva imbere.

Iyo ibi bigaragaye neza, kwemera mu buryo bw'umwuka no kwemera gukomeye biba ibintu bifatika. Ushaka atangira kwibaza ati: ni iki nemerera kungiraho imiterere? Ni iki ndimo ndagitanga nitayeho? Ni iki ndimo mfata nk'ikintu gifite ububasha kuruta Isoko iri imbere? Ni iki ndimo numvira kuko ntari narigeze nibaza niba ifite uburenganzira bwo kuntegeka? Ni iki ndimo nitwa ubuyobozi mu gihe ari ukwishingikiriza ku bandi? Ni iki ndimo nitwa inshingano mu gihe ari ubwoba mu by'ukuri?

Kuva ku guhumekwa n'Umwuka kugeza ku butegetsi bw'imikorere

Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire bw’Isi inasobanura itandukaniro riri hagati y’ihumekerwa ry’umwuka n’ubusugire bw’imikorere. Ihumekerwa rishobora gukangura umuntu. Rishobora gufungura umutima, rigatera kwibuka, rigatuma umuntu ararikira, kandi rikerekeza umuntu mu buzima bwimbitse. Ariko ihumekerwa ryonyine ntirihamya impinduka. Umuntu ashobora guhumekwa inshuro nyinshi ariko agakomeza kuyoborwa n’ingero zimwe.

Ubusugire bw'imikorere buratandukanye. Bivuze ko inyigisho yavuye mu bitekerezo ikajya mu mikorere. Bivuze ko umuntu adahuza gusa n'ubuyobozi bw'imbere; ahubwo atangira gufata ibyemezo bivuye muri bwo. Ntabwo bashima ubushishozi gusa; babishyira mu bikorwa iyo havutse amarangamutima akomeye. Ntibemera gusa imipaka; bavuga oya isuku iyo inshingano barazwe zigerageza kurenga umurima. Ntibavuga gusa ku isoko iri imbere; basubira mu mwanya w'imbere mbere yo gukora kubera ubwoba, ubuke, kwihuta, cyangwa gushaka kwemerwa.

Aha niho inzego zirindwi ziba ingenzi. Iyi gahunda ikura binyuze mu buryo bukurikiranye: ukuri kurazwe, gukurura imbere, ubushishozi, kwigira nyirabyo ufite imbaraga, kwiyobora mu buryo bugaragara, gukorera hamwe, no gucunga hamwe. Izi nzego si gahunda y'imibereho. Ni ikarita y'igenamigambi. Zigaragaza uburyo ubwenge buva mu murage utazi ukajya mu mikorere ifatika, n'uburyo ubusugire bw'umuntu buhinduka urwego rw'umurimo n'imiterere y'abandi.

Insozero y'iyi porotokoli si ukumva gusa. Ni ukwishyira hamwe. Niyo mpamvu Amasezerano y'iminsi mirongo icyenda ari ingenzi cyane. Umushaka amaherezo ahitamo ihame rimwe akarikomeza igihe kirekire kugira ngo ishami ribe ryatunganywa na ryo. Umurimo ureka kuba uwo gukusanya byinshi ahubwo uba uwo gukomeza kuba indahemuka ku byo yamaze kwakira. Iyi ni ingendo yo kuva mu gukoresha umwuka ujya mu buyobozi busanzwe.

None se, Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire ni iki? Ni imiterere mizima y’ubuyobozi bw’umwuka bwasubijwe. Ni inzira y’ubuyobozi bw’imbere. Ni urwego rufatika rwo kumenya aho ubwumvikane bwavuye hanze no gusubiza ububasha ku ntebe y’umwimerere imbere. Ni inzira y’icyitegererezo cy’ibice birindwi kuva ku kuri kwarazwe kugeza ku myitwarire y’ubutegetsi, gukorera hamwe, no kwiyobora Isi Nshya. Ikirenze byose, ni uburyo bwo kwiga kubaho ku buryo ubuzima butazongera kugengwa n’intebe zo hanze, ahubwo bugagengwa n’Inkomoko imbere.

III. Isi nk'Ishuri ry'Amahugurwa ku Ishusho y'Ubutware

Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusumbane irumvikana neza iyo Isi yumvikana nk'ahantu ho kwigira, atari ahantu ho kwizera gusa. Roho ishobora kumenya ukuri kwinshi mbere yo kwigira umuntu, ariko kwigira umuntu bibaza niba uko kuri gushobora kubaho binyuze mu mubiri, mu buryo bw’imitsi, mu gihe runaka, mu muryango, mu mibanire, no mu isi y’aho ibintu bigarukira. Isi iragoye kuko itagenewe kureka gusobanukirwa ibintu by’umwuka bigakomeza kuba nk’ibidasobanutse. Ishyira ukuri kose mu bintu kandi ikabaza niba ikiremwa gishobora kugira ububasha imbere mu gihe kibaho mu buryo bukabije.

Ibi ntibivuze ko Isi igomba gushyirwa mu buroko, igihano, umutego, cyangwa ahantu hahurira abantu benshi. Ibyo bisobanuro bishobora gufata igice cy'amarangamutima yo kuba hano, cyane cyane ku bantu bumva bakuze, bafite ibyiyumvo, bakuwe mu byabo, cyangwa baremerewe n'uburemere bw'iyi si. Ariko ntibisobanura neza imikorere yimbitse yo kwigira umuntu. Iyo Isi iba igihano gusa, imibabaro nta gahunda yari kugira. Iyo Isi iba gereza gusa, gukura byari kuba ku bw'impanuka. Iyo Isi iba ari ububabare butunguranye gusa, imiterere ihoraho yo guhangana, kwibuka, kurwanya no gukanguka ntabwo byari kugira imiterere y'imbere. Protocol y'Ubwumvikane bw'Ubusugire bw'Isi igaragaza uburyo butandukanye bwo gusobanukirwa: Isi ni ahantu ho guhugura aho ubutegetsi bw'umwuka bugomba kuba burimo.

Ubucucike ni kimwe mu bigize ayo mahugurwa. Mu bihe byoroshye byo kumenya, ukuri gushobora kumenyekana ako kanya. Intego ishobora kwihuta. Urukundo rushobora kugaragara. Ubumwe bushobora kudakenera kuganirwaho. Ariko imbere mu bucucike, roho ihura n'ibiremereye, gutinda, gushyamirana, gutakaza kwibuka, umurage w'amarangamutima, ibyo umuntu akeneye mu buzima, igitutu cy'imibereho, uburyo bw'amafaranga, imiterere y'ubuyobozi, amakimbirane, agahinda, no kugenda buhoro buhoro kw'impamvu n'ingaruka. Ibi bintu ntabwo byoroshye, ariko bituma guhitamo bifite ishingiro. Guhitamo gukorerwa mu rwego rudafite ubucucike ntibitera imbaraga nk'izo guhitamo gukorerwa munsi y'igitutu. Ukuri gufatwa iyo nta kintu kikurwanya ntikuba kimwe n'ukuri kubaho iyo ubwoba, ubuke, igihe, n'iterabwoba byose bisabye gufata ingoma.

Iyi ni yo mpamvu imiterere y’ubutware idashobora kugaragazwa mu gutekereza gusa. Gutekereza bishobora kugaragaza icyicaro cy’imbere. Gutuza bishobora kugarura imikoranire n’Isoko. Isengesho, gusangira, no gukora ibintu byo mu mwuka bishobora gusukura umurima no guhindura ubwenge. Ariko ikizamini cyimbitse kibaho iyo ubuzima bubaye bubi. Bigenda bite iyo itegeko rigeze? Bigenda bite iyo umubano uhanganye n’igikomere cya kera? Bigenda bite iyo ibyiringiro by’umuryango bikurura inzira imwe n’ubumenyi bw’imbere bukurura indi? Bigenda bite iyo umubiri unaniwe, ahazaza hatazwi neza, itsinda ririmo guhangayika, cyangwa imiterere y’inyuma yizewe itangiye gusenyuka? Ibi bihe bigaragaza niba ubutegetsi ari igitekerezo gusa cyangwa niba bwaratangiye gukora mu murima.

Impamvu Kwibagirwa Bituma Ujya mu Byibuka

Kwibagirwa ni kimwe mu bibazo bikomeye byo kwigira umuntu, ariko ni na kimwe mu bituma kwibuka ari ingenzi. Iyo roho yinjiye ku Isi yibuka neza ukuri kose, inkomoko yose, ubushobozi bwose, na buri kintu cyose cyagezweho mbere, inzira y'ubutegetsi yaba itandukanye cyane. Hari byinshi byamenyekana, ariko bike byakenera kugaruzwa. Ububasha bwarazwe nk'urwibutso aho guhitamo binyuze mu bunararibonye bwabayeho. Kwibagirwa kw'Isi birema imimerere aho kwibuka biba igikorwa cyo gukanguka aho kuba ikintu gitwarwa nta mbaraga.

Niyo mpamvu ubutware bw'imbere bugomba kugaruzwa buhoro buhoro. Umuntu atangira mu kuri yarazwe. Mbere y'uko umutima we umenya neza, urwego rushyirwaho n'ababyeyi, umuco, idini, uburezi, itangazamakuru, ihungabana, inkomoko, n'imyizerere rusange. Byinshi mu byo umuntu yumva nyuma nk'imico bishyirwa mu buryo bw'ishusho. Umuntu arabyitabira, aratinya, acira imanza, aramwumvira, arashaka, kandi akarwanya akurikije gahunda atakoze abishaka. Ibi si ukunanirwa. Ni intangiriro y'integanyanyigisho y'Isi.

Inzira itangira iyo ikintu kiri imbere mu muntu kibonye ko inkuru yarazwe ituzuye. Ibi bishobora kugaragara nk'ingorane, kwifuza, ubushishozi, agahinda, kwanga, inzara yo mu buryo bw'umwuka, cyangwa kumva ko ubuzima budashobora kuba gusa nk'uko isi yo hanze yabivuze. Uko gukangura ni bwo buryo bwa mbere bwo kwibuka. Ariko nubwo bimeze bityo, amahugurwa arakomeza, kuko umuntu ushakisha agomba kwiga kudaha akaga ubutegetsi bwa mbere butanga ibisobanuro. Ingingo si ugusimbuza ukuri kwarazwe ukundi. Ingingo ni uguteza imbere ubushobozi bwo kumenya ukuri imbere.

Kwibagirwa rero birema inzira yo kwisubiraho mu buryo bw'ubwenge. Ushaka agomba kwiga gutega amatwi, gushishoza, kugerageza, gushyira mu bikorwa, gutuza no kumera nk'umuntu. Agomba kwiga itandukaniro riri hagati y'imyizerere yarazwe n'ubumenyi buzima. Agomba kwiga itandukaniro riri hagati y'uburyo amarangamutima yitwara n'ubuyobozi nyakuri. Agomba kwiga itandukaniro riri hagati y'amakuru y'umwuka n'impinduka z'imbere mu mutima. Uku ni ko gukanguka mu mwuka no kwiyobora bihuzwa. Gukanguka bikingura umuryango, ariko kwiyobora bigena niba umuryango uhinduka ubuzima.

Impamvu igitutu kigaragaza imiterere nyayo y'ubuyobozi

Igitutu ni kimwe mu byigisha b’inyangamugayo ku Isi kuko igitutu kigaragaza icyo mu by’ukuri kiyobora urwego rw’umurimo. Iyo ubuzima butuje, abantu benshi bashobora kumvikana nk’abagenga. Bashobora kuvuga ku cyizere, isoko, ubwenge bw’Imana, ububasha bw’imbere, n’ubuyobozi bw’Isi Nshya. Ariko iyo umubiri uhuye n’ibintu bitangiye kwiyongera, imiterere y’ububasha nyabwo iragaragara. Ubwoba bushobora gufata umwanya. Ubuke bushobora gutanga amategeko. Igihe gishobora gutera ubwoba. Kwemerwa bishobora kuba ingenzi kuruta ukuri. Igitutu gishobora gutunganya uburyo bw’imitsi. Umuntu ashobora kuvumbura mu buryo butunguranye ko amagambo yizeraga ko yari yahujwe atarakomera mu gihe cy’igitutu.

Ibi si ibintu byo kwamagana. Ni ikintu cyo kwitondera. Igitutu cy’ingenzi si ugutera isoni umuntu ubishaka, ahubwo ni ukugaragaza aho uburenganzira bwe bwavuye. Buri kibazo kigoye kiba ari ikibazo cyo gusuzuma. Niba amafaranga ashobora gufata icyemezo niba icyo kibazo gikwiye, Exchange iba yashyizweho. Niba igihe ntarengwa gishobora gufata icyemezo niba icyo kibazo kiri mu mutekano, Igihe cyashyizweho. Niba amakimbirane ashobora gutuma umuntu areka ukuri, Iterabwoba ryashyizweho. Niba isura ishobora kwemeza umuntu ko ibintu bigaragara gusa ari byo koko, Form iba yashyizweho. Amahugurwa si ukuhakana izi mbaraga, ahubwo ni ukuzisubiza mu mwanya wazo nk'ibintu byo gukorana na byo, ntabwo ari abategetsi bo gusenga.

Iyi ni yo mpamvu umubiri, imitsi, imibanire, amafaranga, akazi, umuryango, agahinda, kutizera, n'imipaka byose biba imbuga zo kwitoza. Si ibintu bibangamira inzira y'umwuka. Niho inzira y'umwuka iba iy'ukuri. Umuntu ashobora kwizera ko yababariye kugeza igihe umuryango utangiye gukomereka. Ashobora kwizera ko ari benshi kugeza igihe amafaranga agabanutse. Ashobora kwizera ko afite umudendezo kugeza igihe uburenganzira bwe bukuweho. Ashobora kwizera ko yizeye isoko kugeza igihe igihe kitagenda nk'uko byari byitezwe. Ibi bihe si ikimenyetso cy'uko ushaka yananiwe. Ni ubutumire bwo kureba aho ubutegetsi bukirimo kwigaragaza.

Isi nayo iratoza mu gutinda. Gutera intambwe buhoro buhoro bitwigisha inshingano kuko ibikorwa bitagaruka ako kanya. Ingaruka zibaho mu gihe runaka. Ingero zisubiramo kugeza igihe zibonekeye. Imbuto zisaba kwihangana. Imibanire yigaragaza buhoro buhoro. Umubiri urahinduka binyuze mu buryo bw'imivugire, ntabwo ari ukubitangaza. Imiryango yubakwa binyuze mu bikorwa bihoraho, ntabwo ari uguhumeka gusa. Uku kugenda buhoro buhoro gushobora kubangamira ubwenge bw'umwuka bushaka kwigaragaza ako kanya, ariko kandi bunateza imbere umuco. Byigisha ushaka ukuri kuba indahemuka mbere y'uko umusaruro wo hanze ubyemeza.

Intego y'aya mahugurwa si ugutuma roho ibabara kubera imibabaro. Intego ni ukurema kamere y'ubutegetsi: aho ububasha bw'imbere buguma mu mimerere nyayo. Umuntu ukuze mu gushaka ntabwo akeneye ko isi iba yoroshye mbere yuko iba ukuri. Ntabwo bakeneye ko igitutu cyose gikurwaho mbere yuko batega amatwi imbere. Ntabwo bakeneye ko buri buryo bwose bwo hanze bubemeza mbere yuko bakora baturutse ku isoko. Biga kubaho mu isi badaretse ngo isi ibe ubutware bwa nyuma.

Iyi ni yo mpamvu Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire ari ngombwa mu kwigira umuntu. Isi itanga imiterere nyayo igaragaza aho umurima ugicungwa uhereye hanze yawo. Ubucucike butuma guhitamo bigira icyo bisobanuye. Kwibagirwa bituma kwibuka ari umweru. Kurwanya bigaragaza aho ubutegetsi butarakomera. Igihe cyigisha kwihangana, ingaruka, ikinyabupfura, n’uburyo umuntu abikoramo. Igitutu kigaragaza ikigifite intebe y’ubwami. Muri ibyo byose, inzira ikomeza kuba imwe: gusubiza ububasha imbere, gusubiza ubwumvikane, gushimangira Intebe y’Inkomoko, no kwemera ukuri kw’umwuka guhinduka ukuri.

IV. Imiterere y'ingenzi y'ubuyobozi bw'imbere

Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire ishingiye ku bwubatsi bw’imbere buhamye. Iyo hatabayeho ubu bwubatsi, ubwisanzure bushobora kuguma ari ijambo ryiza, umwirondoro w’umwuka, cyangwa ibyiyumvo bigaragara mu gihe cyo gutekereza ariko bikabura iyo umuntu asunitswe n’igitutu. Intego y’iki gice ni ukugaragaza imikorere y’imbere y’iyo protocole mbere yo kwinjira mu nzego zirindwi z’ubusugire. Inzego zigaragaza inzira y’iterambere, ariko ubwisanzure busobanura icyo mu by’ukuri kirimo gutezwa imbere.

Ishingiro ry'iyi gahunda ni ikibazo cyoroshye ariko gihindura ubuzima: ni iki kigenga urwego rw'umurimo? Buri muntu wese ayoborwa n'ikintu runaka. Ikibazo si ukumenya niba ububasha buriho, ahubwo ni aho ububasha bwicaye. Niba ubutegetsi bwicaye mu bwoba, umuntu ashobora kwiyita umudendezo mu gihe ubwoba bugena ibyemezo bye bucece. Niba ububasha bwicaye mu mafaranga, umuntu ashobora kuvuga ku bwinshi mu gihe ubuke bugena igihe, agaciro, n'ibikorwa. Niba ububasha bwicaye mu buryo bwemerwa, umuntu ashobora kuvuga ku kuri mu gihe agihindura ubuzima bwe ku muntu ushobora gukuraho urukundo. Niba ububasha bwicaye mu Isoko y'imbere, imimerere yo hanze iracyafite agaciro, ariko ntabwo icyicaye ku ntebe y'ubwami.

Iyi ni yo mpamvu imiterere y'ibanze ari ingenzi. Itanga imvugo ku ihererekanya ry'ubutegetsi ritagaragara ryagize uruhare mu mibereho ya benshi mu bantu. Igaragaza uburyo ubutaka bw'imbere butunganywa bushingiye ku mbaraga zo hanze, uburyo ubwo bwoko bushobora kwemerwa, n'uburyo ubutware bushobora gusubizwa ku cyicaro cyabwo gikwiye. Amasezerano y'Ubwumvikane bw'Ubusugire ntabwo ari ukumva ufite imbaraga gusa. Ni ukongera kugarura gahunda ikwiye y'ubuyobozi bw'imbere kugira ngo roho, umutima, ubwenge, ibikorwa, n'ubuzima bw'umubiri bitazongera guhinduka.

Intebe y'Inkomoko

Intebe y'Inkomoko ni ahantu imbere h'ubuyobozi. Ni ikigo kiyobora mu murima, intebe y'imbere aho ubumenyi bushingiye ku isoko bushobora kuyobora ubuzima butagengwa n'ubwoba, ubukene, igitutu, ibyo abantu biteze, cyangwa gahunda z'ibyarazwe. Si ahantu ho gutekereza, kandi si ububasha bwo kwishyira hejuru. Si umuntu uvuga ati “Nkora icyo nshaka.” Ni ahantu himbitse h'ubuyobozi bw'umwuka aho umuntu yibuka gukomezanya n'Isoko rya Mbere kandi akemera ko kwibuka bitangira gukora.

Intebe y'Inkomoko ni ingenzi kuko buri muntu afite intebe y'imbere mu butegetsi, yaba abizi cyangwa atabizi. Hari ikintu gihora gihitamo icy'ingenzi kurusha ibindi. Hari ikintu gihora gisobanura ukuri. Hari ikintu gihora giha ibisobanuro ibintu, abantu, igihe, amafaranga, imibiri, imibanire, inshingano, amakimbirane, n'amahirwe. Iyo Intebe y'Inkomoko ifashwe, ubwo busobanuro buturuka ku kuri kwimbitse kuboneka. Iyo Intebe y'Inkomoko idafashwe, urwego rutangira kwishyira hamwe ku mbaraga zose zo hanze zabaye nyinshi.

Kugira Intebe y'Inkomoko ntibisobanura ko umuntu atagerwaho n'ubuzima. Bisobanura ko ubuzima butakiri bwemerewe kuba ubutware bwa nyuma ku mibereho y'imbere. Umuntu ashobora kugira ubwoba, agahinda, urujijo, ububabare, kwihuta, cyangwa kutizera, ariko iyi ngendo igaragara ahantu heza cyane. Umurima wiga kumenya: iki ni ibyiyumvo, iki ni ikintu, iki ni ubutumwa, iki ni igitutu, iki ni ubunararibonye bw'umuntu - ariko iki si intebe y'ubwami.

Bityo rero, Intebe y'Inkomoko si inzozi zo kudacika intege mu buryo bw'umwuka. Ni ahantu umuntu ashobora kuguma ari inyangamugayo adafashwe. Itegeko rirashobora kugera. Umubano ushobora kugorana. Umubiri ushobora kunanirwa. Imiterere y'imibereho ishobora guteza igitutu. Igikorwa rusange gishobora gutera ubwoba. Ariko ikibazo gisigaye ni iki: ese iki kibazo ubu ni cyo kiyobora uru rwego, cyangwa kirimo kubahirizwa n'ubuyobozi bw'imbere?

Iyo Intebe y'Inkomoko ifashwe, ububasha ntibusohoka. Umuntu ntakeneye buri kintu cyose cyo hanze kugira ngo yemeze ubumenyi bw'imbere mbere yo kubwiringira. Ntakeneye umwarimu wo kwemeza ibyo roho yamaze kugaragaza. Nta bwo bakeneye ubwoba rusange kugira ngo bafate umwanzuro w'uburemere bw'akanya gato. Nta bwo bakeneye amafaranga kugira ngo bamenye niba imbaraga z'ubuzima zemerewe kugenda. Nta bwo bakeneye igitutu cy'igihe kugira ngo bafate umwanzuro niba inzira ari iy'ukuri. Bashobora gutega amatwi, gusubiza, gukora, kuruhuka, kuvuga, kwanga, kubaka, cyangwa gutegereza bavuye mu butaka bumwe bw'imbere.

Iyo Intebe y'Inkomoko isohotse, umuntu atangira kwishyira hamwe akurikije imiterere y'inyuma. Ibi bishobora kubaho mu buryo butunguranye. Bishobora kutumvikana nko kwiyegurira ubutegetsi. Bishobora kumvikana nko kuba umuntu ufite inshingano, ufite amakuru, ufite ibikorwa, ufite impuhwe, udahemuka, ufite umwuka, witonda, cyangwa ufite ubwenge. Ariko ikimenyetso gihora ari kimwe: urwego rutangira gukura imiterere yarwo hanze ubwarwo. Ikintu cyo hanze kiba ikintu kigomba guhinduka mbere yuko umuntu aba umuntu uhamye.

Porogaramu yose ihari yo gusubiza ubutegetsi imbere. Buri rwego rw'inzira rutoza abantu kumenya aho Intebe y'Inkomoko yatereranywe, aho ububasha bwimuriwe, n'aho Intara ikiri gutegereza uruhushya ruturutse ku kintu kitari cyagenewe kuyiyobora. Uku kugaruka si ikintu kimwe. Ni imyitozo, ikinyabupfura, kandi amaherezo ni uko ibintu bibaho. Uko Intebe y'Inkomoko ihora ifatwa, ni ko umuntu adakenera gucungwa n'imiterere ishaje y'ubwoba, kwishingikiriza ku bandi, kubura, no kwemerwa n'abandi.

Kwimura ibintu byo hanze

Kwimura ibintu hanze ni uburyo abantu bakoresha mu guha ububasha bwo kuyobora ikintu kitari icy’Inkomoko. Iki ni kimwe mu bitekerezo by’ingenzi muri Protocole yose y’Ubwumvikane bw’Ubusugire kuko isobanura uburyo abantu batakaza ubutegetsi batabanje gufata icyemezo cyo kubutakaza. Abantu benshi ntibakanguka ngo bavuge bati: “Noneho ngiye kureka ubwoba bunyobore,” cyangwa ngo “Noneho ngiye kureka amafaranga akaba ari yo ayobora agaciro kanjye,” cyangwa ngo “Noneho ngiye kureka umwarimu asimbura umubano wanjye n’Inkomoko.” Kwimura ibintu akenshi biba binyuze mu gusubiramo ibintu, kwishyira mu mwanya w’umuntu, kwishingikiriza ku bandi, no kwemeranya mu buryo butari bwo.

Kwishingikiriza ku bintu byo hanze bishobora kwimukira hafi ya byose. Amafaranga ashobora kuba intebe y'ubwami. Igihe gishobora kuba intebe y'ubwami. Akaga gashobora kuba intebe y'ubwami. Umwarimu, umuyoboro, umuryango w'umwuka, ubuhanuzi, itangazo rya leta, igikorwa cyo gutangaza amakuru, ikoranabuhanga, umubano, gusuzuma indwara, ibimenyetso, urubuga, abantu baganira n'abandi, ibyo umuryango witeze, cyangwa ibibazo rusange bishobora kuba intebe y'ubwami. Ikibazo si uko ibi bintu bibaho. Ikibazo si uko ari ingenzi. Ikibazo ni igihe biba urwego ruyobora urwo rwego rwigenga.

Iri tandukaniro ni ingenzi. Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire ntabwo isaba umuntu kwanga isi, kwirengagiza inshingano, kutizera ubuyobozi bwose, kureka imibanire, cyangwa kwigira nk’aho amafaranga, igihe, cyangwa imiterere y’umubiri nta kamaro bifite. Ibyo byaba ari ukundi kugoreka. Protocole isaba umuntu ushaka kumenya aho ububasha bwimuriwe. Amafaranga ashobora gusaba kwitabwaho, ariko nta burenganzira afite bwo gusobanura agaciro. Igihe gishobora gusaba kwitonda, ariko ntabwo gifite uburenganzira bwo gutera ubwoba. Umwarimu ashobora gutanga ubuyobozi, ariko nta burenganzira afite bwo gusimbuza icyicaro cy’imbere. Ikibazo gishobora gusaba igikorwa, ariko nta burenganzira afite bwo kwigarurira urwego rw’umurimo.

Kwishingikiriza inyuma akenshi bigaragarira nko gutinya, kwiheba, kwiheba, inzika, gusenga, kwishingikiriza ku bandi, kugenzura buri gihe, ubushakashatsi bukabije, cyangwa kwizera ko gusobanutse bigomba kuva ahandi mbere yuko ugukomera kugaruka. Iyi miterere ishobora kugaragara itandukanye cyane, ariko isangiye imiterere imwe. Umuntu ntakiba mu buyobozi bw'imbere. Aba ategereje ko ikintu cyo hanze kimenya niba afite umutekano, akwiriye, ayobowe, yemerewe, agororotse, cyangwa yemerewe gukora.

Ubwoba ni bumwe mu buryo bugaragara cyane bwo kwishingikiriza ku kintu runaka. Iyo ubwoba buyoboye urwego rw'ibintu, ibitekerezo by'umuntu biba bikururwa n'ibintu bibangamira umuntu. Bashobora kwizera ko ari ukuri gusa, ariko uburyo bwo mu bwonko bwamaze guha ububasha ibishobora kubaho. Ingaruka zitekerezwaho zitangira kugaragara muri iki gihe. Umuntu ashobora kuvuga ko atemera ubwoba, ariko uburyo yitayeho, umwuka we, uko ahagaze, gufata ibyemezo, n'uko yumva ameze mu buryo bw'amarangamutima bigaragaza ko ubwoba bwafashwe nk'ububasha.

Kwishingikiriza ku bintu by'umwuka ni uburyo butari bwo. Umuntu ashobora kuba yarasize ibigo bya kera, ariko akishingikiriza ku mwarimu, umuyoboro, itsinda, uburyo, ubuhanuzi, cyangwa umuryango kugira ngo ababwire icyo ikigo cye cy'imbere cyemerewe kumenya. Ibikubiye muri ibyo bitabo bishobora kuba byiza ndetse bikaba byanafasha, ariko niba umuntu adashobora gukomera atabifite, hari ubwo yishingikiriza ku byo asanzwe yishingikirizaho. Iyi gahunda nticiraho iteka kwiga. Igarura umubano ukwiye n'ibyo yiga. Ubuyobozi bushobora gufasha kwibuka, ariko ntibushobora gutunga kwibuka.

Kwemerwa na rubanda ni ikindi kintu gikomeye cyo kwimura abantu. Abantu benshi bagena imvugo yabo, umurimo wabo, imibanire yabo, umurimo wabo wo guhanga, n'imyitwarire yabo yo mu mwuka hakurikijwe ibyo bazemera. Ibi bishobora kugaragara nk'ubugwaneza, dipolomasi, kwicisha bugufi, cyangwa ubwenge, ariko munsi yabyo hashobora kubaho ubwoba bwo kwangwa. Iyo kwemerwa kugenzurwa, ukuri kuba gushoboka kuganirwaho. Umuntu atangira kubaza ati “Ni iki kizankingira umutekano hamwe n'abandi?” mbere yo kubaza ati “Ni iki ukuri kuva ku ntebe y’umwimerere?”

Igipimo cy'ingenzi gihora ari kimwe: ni iki kiyobora urwego? Si ibyo ubwenge bwemera, si ibyo umuntu avuga, si ururimi rwo mu mwuka rurimo gukoreshwa, ahubwo ni cyo gihitamo imiterere y'imbere n'igikorwa gikurikiraho. Niba igisubizo kiri hanze y'Intebe y'Inkomoko, ubwo Impinduramatwara yo Kudahinduka Imbere irakora. Kubibona neza si ukunanirwa. Ni intangiriro yo kugarura ubuzima.

Kwishingikiriza ku nkomoko

Kwishingikiriza ku byaremwe ni icyerekezo gikosowe. Ni aho urwego rw'umuntu ruhora rwerekeza ku kuri gushingiye ku isoko, bityo ibyemezo, imvugo, imipaka, umurimo, guhanga udushya, kuruhuka, n'ibikorwa biva mu muyoboro umwe w'imbere. Niba kwishingikiriza ku byo hanze ari ukwimukira k'ububasha hanze, Kwiringira ko kuva ku byo mu ntangiriro ari ukugaruka k'ububasha imbere. Ni urwego rwiga kureba isoko y'ubumenyi irambuye mbere yo gukora ubitewe n'ubwoba, igitutu, ingeso, cyangwa icyizere cyatijwe.

Inkomoko Kwishingikiriza si ukwishyira ukizana. Ibi bigomba kuvugwa neza kuko inyigisho nyinshi z'umwuka zavanze kwiyegurira no kudakora. Inkomoko Kwiringira si ugutegereza Imana, Isoko, isi, abayobozi, ibimenyetso, cyangwa igihe cyo gukemura ubuzima mu gihe umuntu yirinda inshingano. Ntabwo ari ukugenda buhoro buhoro. Si ukwanga gufata ibyemezo. Si ugukoresha umwuka kugira ngo utinde ibikorwa. Ni ikinyuranyo cyo kwirinda. Ni icyerekezo cy'imbere mu mutima.

Iyo umuntu atuye muri Origin Reliance, ntabwo atererana isi. Yitabira isi ari mu kigo gikosowe. Aracyahamagara, yishyura fagitire, agirana ibiganiro, ashyiraho imipaka, akosora amakosa, ashyiraho amasezerano yubahiriza, arema imiterere, aruhura umubiri, atunganya imibanire, kandi agafata ingamba. Itandukaniro ni uko igikorwa kitakivuka ku ntebe y'ikinyoma. Ntigituruka ku bwoba, kwicira urubanza, kwihutira gukina, kubura ibintu, gukora ibintu mu buryo bw'umwuka, cyangwa gukenera kubonwa nk'aho ari beza. Gituruka ku guhuza ibintu.

Aha niho igikorwa cyo kwibwira kiba ingenzi. Igikorwa cyo kwibwira kigerageza kugaragaza ububabare. Igikorwa cyiza gikorera ukuri. Igikorwa cyo kwibwira akenshi kiba cyihutirwa, cyumvikana cyane, kandi cyisobanura. Igikorwa cyiza gishobora kuba cyoroshye, cy'ituze, kandi gisobanutse neza. Gishobora kumera nk'amazi yo kunywa, kuzimya amakuru, kuvuga ukuri, kwanga ubutumire, kurangiza inshingano, guhamagara, kuruhuka mbere yo kuvuga, cyangwa guhitamo kutitabira amarangamutima rusange. Igikorwa ubwacyo gishobora kuba gisanzwe, ariko ububasha bwacyo bwarahindutse.

Kwiringira umwimerere (Origin Reliance) kandi bigarura imvugo. Abantu benshi bavuga babitewe n'uko bitwaye, ubwoba, imikorere, ubudahemuka, kwirwanaho, cyangwa icyifuzo cyo kugenzura uko abandi bumva. Muri Origin Reliance, imvugo iba nziza kurushaho. Umuntu ashobora kuvuga bike, ariko akavuga ukuri kurushaho. Ashobora gusobanura bike, kuko icyifuzo cyo kwemeza cyagabanutse. Ashobora gusaba imbabazi mu buryo buboneye, kuko inshingano zitakibangamiye ubwikunde. Ashobora kuvuga oya nta kwirwanaho gukomeye. Ashobora kuvuga yego nta nzika ihishe. Imvugo itangira gukorera ubwumvikane aho gucunga imyumvire.

Kwishingikiriza ku Inkomoko bigarura ikiruhuko. Mu buryo bwa kera, ikiruhuko gikunze guhabwa cyangwa kwangwa n'ibintu byo hanze. Umuntu aruhuka gusa iyo akazi karangiye, amafaranga aba afite umutekano, umuryango ubyemera, ikibazo gikemutse, cyangwa ubwenge bushobora kugisobanura. Muri Kwiringira ku Inkomoko, ikiruhuko gishobora kuba uburyo bwo kumvira Inkomoko iri imbere. Umuntu amenya ko umunaniro atari ubwitange bw'umwuka buri gihe. Rimwe na rimwe igikorwa cy'ubutware ni ukureka kugaburira intebe y'ikinyoma y'ubwihutirwe.

Iyi miterere ikosowe ni yo ituma Ubwenge bw'Imana bugira akamaro. Ubwenge bw'Imana si ukwemera gusa ko Inkomoko ibaho. Ni uguhindura imiterere y'ubutaka kugira ngo Inkomoko ibe ukuri kugenga mu muntu. Umuntu ntakifata Imana nk'ubuyobozi buri kure kugira ngo asabe, atinye, cyangwa ngo akorerwe igitangaza. Batangira kubaho bahereye ahantu imbere aho ikibatsi cy'Imana, ubugingo, umutima, ubwenge, n'ibikorwa bishobora guhuzwa n'umuyoboro umwe.

Kwishingikiriza ku nkomoko bikuraho ingeso yo gukora ibintu mu ntebe z'ibinyoma. Ntabwo bituma ubuzima butungana. Bituma ubuzima buyoborwa neza. Umuntu ashobora kuba agihura n'ingorane, ariko nta mahirwe yo kwiheba iyo ingorane zigaragaye. Ashobora kwigira ku bandi, ariko ntakibasha guha abandi ubuyobozi. Ashobora kuba agishoboye guhangana n'igihe, amafaranga, imiterere, n'iterabwoba, ariko izi mbaraga ntizigisobanura neza icyo ari cyo, icyo bishoboka, cyangwa uwo ari we.

Igitekerezo cy'imbaraga ebyiri

Impuzankano y’Imbaraga Ebyiri ni ukwemera umuntu yarazwe ko hari imbaraga iri hanze y’umuntu ishobora kwangiza, gukurura, kugoreka, kubangamira, cyangwa kuyobora ikiremwa cy’ingenzi. Ibi ntibivuze ko ibintu bigoye ari ibitekerezo. Ntibivuze ko imibiri idashobora gukomeretswa, umubano ntushobora gusenyuka, inzego ntizishobora gukandamizwa, amafaranga ntashobora gukomera, cyangwa igihombo ntikishobora kubabaza. Impuzankano si ukubaho kw’ibibazo. Impuzankano ni ukwemera ko imimerere yo hanze ifite ububasha bwa nyuma ku butaka bw’imbere n’ikiremwa cy’ingenzi.

Iyi myizerere ikunze kuba munsi y'ibitekerezo. Umuntu ashobora kwizera mu bwenge ubumwe, isoko, kubaho kw'Imana, uburinzi bw'umwuka, cyangwa ubutware bw'imbere, mu gihe umubiri ukomeza gukora nk'aho isi yo hanze irimo imbaraga ya kabiri ifite ubuyobozi busesuye. Guhumeka birafata. Inda irakomera. Amatugu arakomera. Ubwenge butangira kwirwanaho. Udutsiko tw'imitsi twitegura kumvira iterabwoba. Umubiri ugaragaza ukwemera mbere y'uko ubwenge bukora interuro.

Niyo mpamvu Ubushukanyi bw'Imbaraga Ebyiri budashobora gukurwaho binyuze muri filozofiya gusa. Umuntu ashobora kwemera mu bwenge ko byose ari bimwe, ko Imana ari ubwenge, ko Isoko iri imbere, cyangwa ko ubwoba ari ubuswa, ariko akabaho nk'aho imbaraga zo hanze zifite ububasha bwo kugaragaza uko zimeze imbere. Ubwumvikane mu bwenge bushobora guhinduka igisonga cy'ibinyoma. Umuntu yemeye igitekerezo ariko ntarareka umubiri ukareka ubudahemuka bwawo ku miterere ishaje.

Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire ntisaba umuntu usaba guhakana ibintu bigoye. Isaba umuntu usaba gusuzuma ububasha yahawe. Iri ni itandukaniro rito ariko rikomeye. Iyo hagaragaye amakimbirane, ikibazo si iki: “Ese amakimbirane ashobora kubaho?” Birumvikana ko ashobora kubaho. Ikibazo ni iki: “Ese aya makimbirane afite ububasha bwo kunkura mu mwanya wanjye w’Inkomoko?” Niba amafaranga akomeje kwiyongera, ikibazo si iki: “Ese amafaranga afite icyo avuze?” Birumvikana ko akorera muri iyi si ya none. Ikibazo ni iki: “Ese uyu mubare ubu ugenga agaciro kanjye, guhanga kwanjye, kumvira kwanjye, igihe cyanjye, n’umubano wanjye n’Inkomoko?” Niba ubwoba rusange buteye ubwoba, ikibazo si iki: “Nta kintu kibaho?” Ikibazo ni iki: “Ese ubwoba rusange ubu bugena imiterere y’umurimo wanjye?”

Uburiganya bw'Imbaraga Ebyiri bufite imbaraga kuko buhisha uburinzi imbere. Umuntu yizera ko arimo kwirwanaho ku kintu nyacyo, kandi ku rwego rw'ubuzima busanzwe hashobora kubaho ikintu cyo gusubiza. Ariko munsi y'igisubizo gifatika, imiterere yimbitse ishobora kuba ivuga iti: “Ibi bifite ububasha ku cyo ndi cyo.” Icyo ni cyo kinyoma porotokoli igamije kugaragaza.

Icyiciro cya Gatanu gishingiye ku gusenyuka kw'iki gitekerezo kuko kwiyobora ku giti cyabo bidashobora guhagarara mu gihe urwego rw'ubutegetsi rukirimo kwizera ko imbaraga zo hanze ari zo zifite ububasha bwa nyuma. Igihe cyose umubiri wizera ko isi irimo imbaraga ya kabiri ishobora kwigarurira imiterere y'imbere, umuntu aracyashobora kwinjizwa mu gisirikare. Ashobora gushyirwa mu bihe byihutirwa, mu bihe by'uburakari, mu byihutirwa, mu byanduza ubwoba, no mu myifatire yo kwirwanaho. Bashobora kugaragara nk'abakangutse, ariko baracyagengwa n'ikimenyetso icyo ari cyo cyose gishobora gutuma imyizerere ishaje itangira.

Intangiriro y'ubwisanzure si ukwigira nk'aho nta kintu na kimwe gishobora kubaho. Intangiriro y'ubwisanzure ni ukumenya ko ibibaho bidapfa kugira uburenganzira bwo gutegeka. Uku kumenyekana guhindura umubiri uko igihe kigenda gihita. Guhumeka bimenya ko bidakeneye gufata buri kimenyetso. Imitsi imenya ko gutuza atari ukutagira icyo ikora. Ubwenge bumenya ko ibikorwa bishobora guturuka ku guhuza aho guhangayika. Ishami rimenya ko kubaho bikomeye kuruta gusubiza ibintu mu buryo.

Imirima ine y'ubutegetsi: Ishusho, Ihererekanya, Igihe, n'Ibibazo

Imirima ine y’ubutegetsi ni yo mipfukamunwa y’ibanze aho Ubupfumu Bubiri buyobora ubuzima bw’abantu. Ni Ishusho, Ihererekanya, Igihe, n’Ibibazo. Iyi mirima ine si mibi, kandi ntabwo igomba guhakanwa. Ni igice cy’uburambe bw’Isi. Ikibazo gitangira iyo babaye abategetsi aho kuba ibikoresho.

Imiterere ikubiyemo umubiri, ibintu, ubutaka, inyubako, sisitemu, ibikoresho, amashusho, ikirere, ikoranabuhanga, imiterere igaragara, n'imiterere y'ubuzima. Iyo Imiterere iri mu mwanya wayo, ikorera ubuzima. Umubiri uba ikigega cy'ishusho. Ubutaka buba ahantu ho gucunga. Ibikoresho biba inyongera z'ibikorwa bihuye. Inyubako ziba ibikoresho by'intego. Ariko iyo Imiterere iyobora, ukuri kugaragara gufatwa nk'ububasha bwa nyuma. Umuntu ahinduka umuntu uterwa ubwoba n'ibigaragara. Ibigaragara biba ibyizerwa kuruta ibizwi. Imiterere y'ubu iba ubuhanuzi.

Ibi bishobora kubaho mu buryo bwinshi. Umuntu ashobora kureba umubiri akareka ibimenyetso bikagaragaza umwirondoro. Ashobora kureba ku bura bw'ibintu maze agafata icyemezo cy'uko bishoboka byarangiye. Ashobora kureba imiterere y'imibereho akibwira ko nta yindi si ishobora kubakwa. Ashobora kureba gusenyuka kugaragara kw'imikorere ishaje akibagirwa ingendo itagaragara yo kuvugurura. Iyo Ishusho iyobora, umurima uhita ufatwa n'isura. Inyandiko y'Ubwumvikane bw'Ubusugire ntabwo ihakana Ishusho. Ikuraho Ishusho, igasubiza ibintu ku ruhare rwabyo nk'ikintu cyaremwe n'ubwenge, ibikorwa, no guhuza.

Ihererekanya rikubiyemo amafaranga, umutungo, imyenda, gutunga, umurimo, gahunda z'agaciro, ubucuruzi, igitutu cyo kubaho, n'amasezerano abantu banyuzemo mu kujyana ingufu mu buryo bw'ibintu. Iyo Ihererekanya rikorera ubuzima, umutungo uba ibikoresho byo kurema, kwita ku bandi, gusubiza ibintu mu buryo, gucunga no gushyigikira. Iyo Ihererekanya riyobora, amafaranga aba icyemezo, uburenganzira, ubuhanuzi, cyangwa imana. Umubare ugena agaciro. Umushinga w'itegeko ugena umutekano. Ingano igena niba guhanga byemewe. Umwenda uba umwirondoro. Ubuke buhinduka ijwi ry'ubuyobozi.

Aha ni hamwe mu hantu hakomeye cyane aho ubutegetsi bw'umwuka n'amafaranga bigomba gusuzumwa mu buryo buboneye. Abantu benshi bavuga ko ari ubw'ikirenga kugeza igihe Isoko ry'Imari rikomeje gukaza umurego. Hanyuma urwego rushobora gucika intege, gutinyuka, kumvira, kutumvikana, kurakara, cyangwa kureka ukuri. Ibi ntibivuze ko amafaranga agomba kwirengagizwa. Bivuze ko amafaranga adakwiye kwimikwa. Umuntu w'ikirenga aracyakora neza akoresheje umutungo, ariko ntiyemera ko amafaranga aba isoko y'uburenganzira bwo kubaho, guhanga, gukorera abandi, icyubahiro, cyangwa umubano n'Isoko.

Igihe kirimo amasaha, kalendari, igihe ntarengwa, imyaka, kwibuka, gutegereza, gutinda, kwihuta, gutegereza, n'inkuru ivuga ko ubuzima buhora bushira. Iyo igihe gikorera ubuzima, bifasha gutegura injyana. Bituma habaho gutegura, kwiyemeza, gukurikirana, kwihangana, no gucunga ibintu. Iyo igihe kigenzuye, umurima urakomera. Umuntu atangira kwihuta ataragera. Bapima ubuzima ku bitarabaho. Bafata gutinda nk'ugutereranwa. Bafata imyaka nk'ubuhanuzi. Bareka igihe ntarengwa kikarenga ubuyobozi bw'imbere. Bivanga kwihuta n'akamaro.

Igitutu cy'igihe ni imwe mu nzira zikunze gukoreshwa cyane mu kwimura ububasha bw'imbere. Umuntu ashobora kumenya ikintu mu mutima we, ariko iyo igihe kibaye gito, ashobora kureka kumenya no kumvira ubwoba. Ashobora kwinjira mu masezerano mbere y'uko ubwumvikane bugaragara. Ashobora kuvuga mbere y'uko umutima ushyira ubwenge mu murongo. Ashobora guhatira gukora kuko gutegereza bisa n'akaga. Gahunda isubiza Igihe mu mwanya wacyo ukwiye. Igihe gishobora gutanga amakuru ku gikorwa, ariko ntigishobora kuba umutegetsi w'ikibanza.

Iterabwoba rikubiyemo amakimbirane, imbaraga, ubwoba rusange, iterabwoba ry’inzego, igenzura, kwangwa, ibiza, ibihano, gusuzugurwa, ingaruka ku mibereho, n’ubundi bwoko bwose bw’ “ikintu gishobora kukugirira nabi niba utumviye.” Iyo Iterabwoba rigaragaye neza, rishobora gusaba igisubizo cy’ubwenge, imipaka ihamye, kwitegura, kuvuga ukuri, cyangwa kutitabira. Ariko iyo Iterabwoba riyoboye, uburyo bw’imitsi butangira kumvira ibyavuye mu bitekerezo. Umubiri utangira kubaho mbere y’ibyago. Ubwenge buha ububasha ibishobora kubaho. Umurima ureka Intebe y’Inkomoko kugira ngo ucunge ahazaza hataragera.

Iterabwoba rifite imbaraga cyane kuko rishobora kwiyoberanya nk'ubwenge. Umuntu ashobora kwizera ko ari maso gusa, afite ingamba, ari maso, cyangwa afite amakuru. Hari igihe aba ari maso. Ariko ikizamini ni ukumenya niba umurima ukomeza kugengwa imbere. Niba ikimenyetso cy'iterabwoba kigena umwuka, imvugo, imiterere, ibikorwa, kwitabwaho, n'imiterere y'amarangamutima, icyo gihe Iterabwoba riba ryarabaye intebe y'ubwami. Ubutware ntibivuze kwanga kubona akaga. Bivuze ko akaga kataba imana y'umurima.

Umurimo ujyanye n'amashami ane y'ubutegetsi si ukubuza imiterere, guhanahana, igihe, cyangwa iterabwoba. Umurimo ni ukubikuraho. Buri gice kigomba gusubizwa mu kazi kacyo. Ishusho iba igikoresho. Guhanahana biba igikoresho. Igihe kiba igikoresho. Igitero kiba amakuru. Nta na kimwe muri byo cyemerewe kuba umutegetsi wa nyuma ku butaka bw'imbere. Iki ni kimwe mu bintu bifatika bya Protocole y'Ubwumvikane bw'Ubusugire kuko aya mabanga ane akora ku buzima busanzwe buri munsi. Ntabwo ari ibyiciro by'ibintu bifatika. Ni ahantu ubutegetsi bugeragezwa.

Ubuyobozi Bukosoye bw'Ubwenge

Ubuhanga bukosoye bwo kumenya ibintu bugarura urukurikirane rw'ubuyobozi mu rwego rw'abantu. Mu buryo bwa kera, ubu buryo bwarahindutse. Imiterere isa nkaho iyobora byose. Imiterere y'ibintu, imikorere y'igitutu. Ibikorwa bitera igitutu mu bitekerezo. Ubwenge burenga umutima. Umutima utandukana n'ubugingo. Inkomoko iba idafite aho ihuriye, iri kure, ifite ishusho, cyangwa ikintu cyibukwa gusa iyo ibintu bibaye bibi.

Uku guhinduka ni kimwe mu bintu byimbitse by’isi ya kera. Iyo Ishusho ifatwa nk'ubuyobozi buhanitse, isi igaragara ni yo itegeka ubwenge. Umuntu areba imimerere agafata icyemezo cy'ukuri. Areba amafaranga agafata icyemezo cy'ibishoboka. Areba igihe agafata icyemezo cy'ibigomba kwihutishwa. Areba iterabwoba agafata icyemezo cy'ibigomba kubahirizwa. Ubwenge buhinduka umugaragu w'imimerere. Umutima uba igikoresho cyirengagijwe. Roho iba igitekerezo. Isoko rya mbere riba igitekerezo aho kuba isoko y'ubuyobozi.

Protocole y'Ubwumvikane bw'Ubusugire igarura urukurikirane: Isoko rya Mbere rigenga umurima w'imbere. Roho ihuza umutima. Umutima umenyesha ubwenge. Ubwenge buyobora ibikorwa. Ibikorwa bigira ishusho. Imiterere ikorera ubuzima.

Iyi gahunda yasubijweho si imitako y'ubusizi. Ni yo ngingo igenga urupapuro rwose. Iyo Isoko rya Mbere ritagenga imirima y'imbere, hari ikindi kintu kizayiyobora. Iyo roho idahuje umutima, umutima ushobora kuyoborwa n'ibikomere, irari, ubwoba, cyangwa imiterere y'amarangamutima yarazwe. Iyo umutima utamenyesheje ubwenge, ubwenge bushobora kuba ubw'ubwenge ariko budafite imizi, bukagira ingamba ariko butagira urukundo, bukora ariko bugatandukana. Iyo ubwenge budakoresheje ibikorwa biva ku guhuza, ibikorwa biba bikora, bihuha, bigakora, cyangwa birinda. Iyo ibikorwa bidakoresheje imiterere, ukuri kw'umwuka kuguma kudafite umubiri. Iyo imiterere idakoresha ubuzima, isi ifatika iba umutware aho kuba igikoresho.

Ubutabera bukosowe butangirana n'Isoko ya Mbere kuko porotokoli atari ubushake bwite. Ntabwo ari ubwikunde buhinduka ubutegetsi. Ni ubw'umuntu uyoborwa neza n'ukuri kwimbitse kw'umuntu. Isoko ya Mbere iyobora urwego rw'imbere atari ukuyobora, ahubwo binyuze mu kubaho, guhuza, urukundo, ukuri, no kumenya neza. Umuntu ntacika intege iyo ibi bibaye. Arushaho kwishyira hamwe. Ubuzima bw'umuntu buhinduka igikoresho Isoko ishobora kunyuramo mu buryo busukuye.

Hanyuma roho ihuza umutima. Ibi bifite akamaro kuko umutima uba ukomeye, ariko ushobora kugereranywa n'igikomere niba udahuje n'ubugingo. Umutima wakomeretse ushobora kwita urukundo rwo kwihambiraho, impuhwe z'icyaha, serivisi yo gutabara, ubuyobozi bwo gutegereza, cyangwa inshingano z'ubwoba. Iyo roho ihuje umutima, urukundo rurasukura. Impuhwe ziragabanuka. Imbibi zirushaho kuba urukundo, ntabwo ari nkeya. Umuntu atangira kumva ukuri adahuye n'amarangamutima ako kanya.

Umutima utanga amakuru ku bwenge. Ibi bikosora kimwe mu bintu bikunze kugorama mu buzima bw'umuntu: ubwenge bugerageza gutegeka budafite umutima. Ubwenge buciwe mu mutima bushobora guhinduka ubwirinzi, kugenzura, kwinuba, ubwenge, guhangayika, cyangwa kwishyira hejuru mu buryo bw'umwuka. Ubwenge buyobowe n'umutima burushaho kuba bwiza. Bushobora gutekereza butajenjetse. Bushobora gutegura butishingikirije ku buyobozi. Bushobora gushishoza butishishanya ibintu byose. Bushobora kuvuga ukuri nta bugome. Umutima ntusimbura ubwenge; buha ubwenge urumuri rwabwo rukwiye.

Ubwenge buyobora ibikorwa. Aha niho kwiyobora mu buryo bw'umwuka biba ingirakamaro. Iyo isoko, ubugingo, umutima, n'ubwenge bihuye, ibikorwa bishobora kuba byiza. Umuntu akora ibyo akeneye nta gutwarwa n'ubwoba. Ashobora gufata ibyemezo, gukomeza amasezerano, kubaka imiterere, kuvugana ukuri, kuruhuka iyo bikenewe, no gusubiza ubuzima adahinduye ibikorwa nk'icyuho cy'imihangayiko. Ibikorwa by'ubwenge ni ikiraro kiri hagati y'ububasha bw'imbere n'ukuri kwuzuye.

Ibikorwa bigira imiterere. Ibi birinda ko gahunda idahinduka cyangwa ngo ibe iyo mu mutima gusa. Intego si ukwicara iteka mu bitekerezo by'umwuka. Intego ni ukureka gahunda y'imbere ikagira imiterere y'ubuzima bwo hanze. Amahitamo arema imiterere. Imiterere irema imiterere. Imiterere irema ibidukikije. Ibidukikije bigira ingaruka ku miryango. Imiryango irema umuco. Iyo ibikorwa bitagize imiterere, ubutegetsi bukomeza kuba ubw'ibanga kandi butuzuye. Urubuga rushobora kumva rusobanutse neza, ariko isi ntiyakozweho n'ubwo buryo busobanutse.

Ishusho ikorera ubuzima. Iri ni ryo kosora rya nyuma. Ibintu ntibirangwa, ariko ntibikiba bikimitswe. Umubiri, amafaranga, ubutaka, ikoranabuhanga, inyubako, sisitemu, ibikoresho, n'inyubako zigaragara biba abagaragu b'ubuzima aho kuba abategetsi b'ubwenge. Urugo rushobora gukorera ubumwe. Ubucuruzi bushobora gukorera ukuri. Inama Njyanama ishobora gukorera ukwiyobora. Urubuga rushobora gukorera kwibuka. Umuryango ushobora gukorera kwita ku bandi. Imyitwarire ishobora gukorera ubwisanzure. Ishusho iba yera iyo isubijwe ku murimo.

Iyi gahunda ikosowe ni ubutegetsi bw'imbere bwa Protocole y'Ubwumvikane bw'Ubusugire. Isobanura impamvu inzira itangirira ku bubasha, ikanyura mu bwumvikane, igakura mu nzego, ikagera ku rwego rwo hejuru. Isobanura kandi impamvu iyo gahunda idashobora kugabanywa ngo ibe ubushobozi bw'umuntu ku giti cye. Ingingo si ukumva gusa ko ari umutegetsi ukomeye. Ingingo ni ukugarura gahunda Isoko ishobora kugenga imirima, roho ishobora guhuza umutima, umutima ushobora kumenyesha ubwenge, ubwenge bushobora kuyobora ibikorwa, ibikorwa bishobora kurema imiterere, kandi imiterere ishobora gukorera ubuzima.

Iyo ubu buyobozi busubijwe, umuntu aba atagengwa byoroshye n'intebe zo hanze. Ubwoba bushobora kugaragara, ariko ntibutegeka mu buryo bwikora. Amafaranga ashobora kuba agifite agaciro, ariko ntabwo aba imana. Igihe gishobora gukomeza kwiyubaka, ariko ntabwo kiba ubwoba. Akaga gashobora kuzamuka, ariko ntabwo kaba umutegetsi w'umwuka n'ibikorwa. Imiterere ishobora kuba ikiri myinshi, ariko ntabwo ikigaragaza ukuri kw'ibintu.

Iyi ni yo miterere y'ingenzi y'ububasha bw'imbere. Intebe y'Inkomoko iha amazina aho ububasha bugomba kuba. Ihererekanya ry'Ibyiringiro byo hanze riha amazina uburyo ububasha busohoka buturutse hanze. Ihererekanya ry'Inkomoko riha amazina igaruza ryakosowe. Inyerezwa ry'Imbaraga Ebyiri riha amazina imyizerere y'ikinyoma iha imbaraga zo hanze imbaraga za nyuma. Imiterere y'Ingoma Ene iha amazina udupfukamunwa iyo myemerere iyobora ubuzima busanzwe. Ubutabera Bukosowe bugarura gahunda ikwiye y'ubwenge. Hamwe, iyi miterere igize urufatiro aho inzego zirindwi z'ubutware zishobora kumvikana ubu.

V. Inzego zirindwi z'ishusho y'ubutegetsi

Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire inyura mu byiciro birindwi by’imyitwarire y’ubusugire. Izi nzego si urwego rukomeye rwo hejuru, kandi ntizigomba gukoreshwa nk'urwego rwo gushyira mu byiciro mu buryo bw’umwuka. Zisobanura gukura mu murima, si agaciro k’umuntu ku giti cye. Buri muntu wese ari ahantu runaka mu gice cy’inyuma, kandi abantu benshi ntibari mu rwego rumwe gusa igihe cyose. Umuntu ashobora kuba afite ububasha bukomeye mu gice kimwe cy’ubuzima mu gihe agikorera mu kuri yarazwe mu kindi. Ashobora kugira ubushishozi bukomeye ku nyigisho z’umwuka ariko akagwa mu bwoba bwo gutinya amafaranga. Ashobora kugira imipaka isobanutse mu ruhame ariko agashaka kwemerwa mu miryango. Ashobora gukorera abandi bahuje ubwumvikane mu buryo bumwe mu gihe akiga kwigira nyirabyo mu bundi buryo.

Niyo mpamvu urwego rwirindwi rw'ubutegetsi bw'ikirenga rwumvikana neza nk'uruziga ruzima aho kuba ingazi igororotse. Inzira izamuka, ariko inasubira inyuma mu ngingo zimwe ku byiciro byimbitse. Buri rwego rushingira ku ruri munsi yarwo, nyamara buri rwego rushobora gukenera gusuzumwa igihe cyose urwego rushya rw'ubuzima rugaragaje aho urwego rutaragenga byuzuye. Ibi bituma protocole ikora neza aho kuba iy'ingirakamaro. Ntabwo isaba umuntu ushakisha gutangaza urwego no kururengera. Isaba umuntu ushakisha kumenya aho urwego rukorera koko.

Urwego rurindwi ni: Urwego rwa mbere - Ukuri kw'Umurage, Urwego rwa kabiri - Gukangura Imbere, Urwego rwa gatatu - Gusobanukirwa, Urwego rwa kane - Kwigira Ingufu, Urwego rwa gatanu - Kwiyobora mu buryo bufatika, Urwego rwa gatandatu - Serivisi Ihuriweho, na Urwego rwa karindwi - Ubugenzuzi Buhuriweho. Hamwe, bakora imbonerahamwe y'inzira yo gukanguka mu mwuka itangirira ku kwiyubaka mu buryo butazi kandi igakura mu buyobozi bwite bw'Isi Nshya. Urugendo ruva kuri gahunda zarazwe rujya mu buyobozi bw'imbere, ruva ku gushaka kumenya ibintu mu buryo bw'umwuka rujya mu kuri kwuzuye, ruva ku gukira kw'umuntu ku giti cye rujya mu murimo uhuriweho, amaherezo ruva ku butegetsi bwite rujya mu nzego zishyigikira ubuyobozi rusange.

Urwego rwa Mbere — Ukuri kw’Ibyarazwe: niho ubuzima bw’abantu benshi buhera. Kuri uru rwego, umuntu aba abayeho ahanini bitewe n’imikorere yahawe mbere yuko kwanga abigambiriye bishoboka. Imyemerere y’umuryango, gahunda z’idini, imiterere y’ishuri, ibitekerezo by’umuco, ubwoba bw’amafaranga, isoni z’umubiri, imbaraga z’ubuyobozi, n’amarangamutima byose bigira uruhare mu murima mbere y’uko umuntu amenya ko arimo kuyoborwa. Ikibazo cyo gusuzuma kuri uru rwego ni icyoroshye: abandi bose bakora iki? Umuntu areba inyuma urugero rw’ukuri kuko sisitemu yarazwe itaragaragara nk’umurage.

Icyiciro cya Kabiri — Gukangura Imbere: bitangira igihe ibisobanuro bya kera bitacyumva byuzuye. Hari ikintu kiri imbere gitangira gushidikanya ku nkuru y’ubwumvikane. Ibi bishobora kutagaragara neza. Bishobora kuza nk’ububabare, ubushishozi, inyota, agahinda, kwanga, cyangwa kumva ko ubuzima budashobora kuba gusa nk’uko isi yarazwe yabisobanuye. Kuri uru rwego, ijwi ry’imbere ritangira gukanguka, ariko riracyari ritoroshye. Ushaka ashobora kugerageza guha uwo mwarimu, inyigisho, itsinda, gahunda, cyangwa ubuyobozi bwo hanze ibyo abizi hakiri kare. Akazi ni ukubahiriza ugukangura utabanje kubiha ikintu kitari cyo.

Urwego rwa Gatatu — Gutandukanya: niho umuntu ushakisha atangira gutandukanya ibyo ari byo by’ukuri ahereye ku byo umuryango, umuco, itangazamakuru, ihungabana, ubwoba, imiryango y’umwuka, amarangamutima rusange, cyangwa amajwi yarazwe. Aha niho gukanguka bigabanuka ku byo kongeramo ahubwo bigatera no gukuramo. Umuntu ushakisha atangira kwibaza ati “Ese ibi ni ibyanjye koko?” Bamenya ko atari ko buri gitekerezo ari icyabo, ntabwo ubwoba bwose ari ubuyobozi, ntabwo buri byifuzo ari ukuri, kandi ntabwo ubutumwa bwose bw’umwuka bugomba kwinjizwa mu murima. Gutandukanya ni intangiriro yo kuyungurura imbere mu mutima.

Urwego rwa Kane — Kwigira Ingufu: niho kwita ku bandi, imipaka, ukuri, n'imbaraga z'ubuzima biba inshingano zizwi. Ushaka atangira gusobanukirwa ko kwemera ibintu biri munsi y'ubwenge busanzwe kandi ko umurima ugizwe n'ibyo wemerera, ugaburira, ushimisha, wumvira, kandi uhabwa kenshi. Aha niho Oya Yera iba ingenzi. Aha niho umuntu atangira kwanga inshingano zishingiye ku cyaha, ubwoba bw'abantu, inshingano yarazwe, kwinjira mu mbaraga, n'imiterere igabanya umurima. Urwego rwa Kane rurakomeye, ariko rushobora gutegurwa rushingiye ku burinzi. Ushaka arimo kwiga gufata umurima, ariko ashobora kwizera ko imbaraga zo hanze zifite imbaraga zikomeye kuri wo.

Urwego rwa Gatanu — Kwiyobora: ni urwego rw'imiterere ya protocole yose. Iyi ni yo fatizo ry'ubutegetsi. Ku rwego rwa Gatanu, ububasha bw'imbere burushaho gukomera kurusha gahunda zo hanze. Aho umuntu ashingiraho yimukiye kandi arahaguma. Umuntu ntagikeneye ubwumvikane kugira ngo yemeze ko azi, kandi ntagisaba uburenganzira bwo gukora ku kuri. Ibi ntibivuze ko ubuzima buba bworoshye, cyangwa ko ibintu bigoye bihagarara. Bisobanura ko uru ruganda rutakigengwa n'ubwoba, kwemerwa, ubuke, kwihuta, iterabwoba, cyangwa ububasha bwo hanze. Urwego rwa Gatanu niho ubutegetsi bw'umwuka buhagarara kuba igitekerezo maze bukaba igihugu gikorera.

Urwego rwa Gatandatu — Serivisi Ihuriweho: itangira igihe ubutegetsi bwite buhinduka buhamye ku bandi. Umuntu ntakigerageza gufasha ashingiye ku mbaraga z’umuntu, imikorere, ubutabazi, ibisobanuro, cyangwa ubusumbane mu by’umwuka. Urwego rwabo ubwarwo ruhinduka igice cy’umuti. Bashobora kuvuga bike no kohereza byinshi binyuze mu kubaho kwabo. Bashobora kuyobora abandi babasubiza mu bubasha bwabo bwite aho kuba ubutware bwabo. Urwego rwa Gatandatu ntabwo ari ukuba imbaraga mu buryo bwa kera. Ni ukuba umuntu uhuriweho bihagije ku buryo kuba umuntu ahuriweho bifasha umuryango rusange kwibuka ubumwe nta gahato.

Icyiciro cya Karindwi — Ubugenzuzi Buhuriweho: niho ubutegetsi buba ubwubatsi. Ubuzima bwite ntibukiri inkingi y'umurimo. Urwego rw'ubutegetsi rutangira kugaragara binyuze mu mishinga, imiryango, ubutaka, inama, amashuri, inyigisho, ahantu ho gukira, ubucuruzi, imiyoboro y'ibyiringiro, n'imiterere y'ubuzima ituma ukuri, kwita ku bandi, kwemeranya, no kwiyobora byoroha kuri benshi. Kuri uru rwego, ikibazo gihinduka kuva kuri “Nigute nahinduka umutegetsi?” kikajya kuri “Ni iki twakubaka kugira ngo ubutegetsi, ubwumvikane, n'inshingano birusheho kuba ibisanzwe ku bandi?” Aha niho imiyoborere y'Isi Nshya iba ingirakamaro aho kuba iy'ibitekerezo.

Ibibazo byo gusuzuma ni kimwe mu bice by'ingirakamaro cyane by'ikarita y'urwego rwirindwi kuko bigaragaza aho urwego rurimo gukora ubu. Urwego rwa mbere rubaza niba umuntu agishakisha inyuma kugira ngo amenye ukuri icyo ari cyo. Urwego rwa kabiri rubaza impamvu ibisobanuro bya kera bitacyumva byuzuye. Urwego rwa gatatu rubaza niba igitekerezo, ubwoba, ukwemera, cyangwa ubushake ari ibyawe koko. Urwego rwa kane rubaza icyo yemerewe kwinjira, gushushanya, no kurya mu murima. Urwego rwa gatanu rubaza icyo umutegetsi w'imbere azi mbere y'uko urusaku rwo hanze ruvuga. Urwego rwa gatandatu rubaza uburyo urwego rushobora gufasha urwego rusangiwe kwibuka ubwumvikane nta muntu uhatiye. Urwego rwa karindwi rubaza imiterere ishobora kubakwa kugira ngo ukuri, ubwitonzi, ubwumvikane, no kwiyobora byorohere benshi.

Imyitozo yitiriwe itoza urwego buhoro buhoro. Si imyitozo itunguranye. Ihuye n'urwego rw'ubukure rurimo gutezwa imbere. Imyitozo ya mbere igaragaza umurage, irinda gukangura imbere, ikubaka ubushishozi, kandi igasubiza ububasha bw'imbaraga. Imyitozo yo hagati irakomeza ububasha bw'imbere mu gihe cy'igitutu. Imyitozo ya nyuma ishyira umuntu inyuma y'iterambere rye bwite ikagera ku murimo, kwifata, ubujyanama, gucunga no kubaka imiterere. Iri terambere ni ryo rituma protocole itandukanye n'ikusanyirizo ry'ibitekerezo bitera imbaraga. Ni inzira y'icyitegererezo y'ubutware.

Gusimbuka urwego bitera gusenyuka kuko urwego rwo hejuru rusaba ko urwego rwo hasi rugumaho. Iyo ukuri kwarazwe kutarasuzumwa, umuntu ashobora kwita ubushishozi bwo gukora porogaramu. Iyo ubushishozi butarakura, umuntu ashobora kwitiranya buri kimenyetso gikomeye n'ubuyobozi. Iyo kwigira umuntu ufite imbaraga ku giti cye bitarahagaze, serivisi ishobora guhinduka ubutabazi cyangwa kwishingikiriza ku bandi. Iyo ubuyobozi busanzwe butararenganywa, ubuyobozi rusange bushobora kubyara urwego, ubuyobozi, imikorere y'umwuka, cyangwa imbaraga z'uburokozi hakoreshejwe imvugo nziza kurushaho.

Bityo, urwego rurindwi rutera ubunyangamugayo aho kuba intego. Intego si ukugaragaza urwego rwo hejuru. Intego ni ukuba umuntu ufite ukuri. Ni hehe koko urwego rw'ubutegetsi rufite ububasha? Ni hehe rukiri umurage? Ni hehe rukora ibintu bishya? Ni hehe rushyira mu gaciro? Rurinda ni hehe? Ruyobora ni hehe? Rukorera he? Ni hehe rwiteguye kubaka? Igisubizo gishobora kuba gitandukanye mu bice bitandukanye by'ubuzima, kandi ibyo si ikibazo. Ni ikarita ikora akazi kayo.

Igice gikurikira cy'iyi mfashanyigisho cyinjiye mu byiciro bine bya mbere mu buryo burambuye. Ibi byiciro bigize inzira yo kwitegura ubusugire. Bihishura sisitemu y'imikorere yarazwe, bikarinda ingendo ya mbere yo gukanguka, bigatoza ubushishozi, kandi bigashyiraho imbaraga zo kwigira. Hatabayeho uru rufatiro, Urwego rwa Gatanu ntirushobora guhagarara. Binyuze muri rwo, umupaka wo kwiyobora ugaragara urashoboka.

VI. Urwego rwa Mbere kugeza ku rwa Kane: Inzira yo Kwitegura Ubutware

Inzego enye za mbere za Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire zigize inzira yo gutegura ubusugire. Ntizigaragaza kwambuka burundu mu buyobozi bwite, ariko zishyiraho urufatiro rutuma kwambuka bishoboka. Iyo hatabayeho izi nzego, Urwego rwa Gatanu ruhinduka igitekerezo aho kuba igihugu gihamye. Umuntu ashobora kuvuga ururimi rw’ubuyobozi bw’imbere, ariko urwego rushobora kugengwa na gahunda z’ibyarazwe, kwishingikiriza ku mwuka, ibisubizo by’ubwoba, kwita ku bintu bitandukanye, amasezerano atazi, n’igikenewe cyo kwirwanaho ku mbaraga zo hanze.

Niyo mpamvu urwego rune rwa mbere rugomba kubahirizwa. Ntabwo ari intambwe nto zo kwihutamo. Ni urwego rwo hasi rw'inyubako. Urwego rwa mbere rugaragaza sisitemu y'imikorere yarazwe. Urwego rwa kabiri rurinda urugendo rwa mbere rw'ukuri rwo gukanguka. Urwego rwa gatatu rutoza umuntu gutandukanya ubumenyi bw'imbere n'ibitekerezo byinjiye, ubwoba, n'ingaruka. Urwego rwa kane rushyiraho imbaraga zo kwigira, imipaka, kwitabwaho, no kwemeranya. Hamwe, izi nzego zitegura abantu kugira ngo bafate Intebe y'Inkomoko bafite umutekano uhagije ku buryo Urwego rwa gatanu rushobora kuba umwanya urenze umwanya wo gusobanukirwa.

Abashaka benshi bagerageza gusimbuka uyu murimo. Bashaka kujya mu buyobozi, ubuyobozi, umurimo, ubutumwa, kwigaragaza, cyangwa kubaka Isi Nshya. Ariko niba ukuri kwarazwe kutaragaragara, ubutumwa bushobora kuba bwubatswe muri gahunda za kera. Niba gukanguka imbere mu mutima kutarinzwe, ushakisha ashobora guha undi muyobozi ubukangurambaga. Niba ubushishozi butarakura, ashobora kwitiranya imbaraga n'ukuri. Niba kwigira nyirabyo w'imbaraga ku buryo butarakomera, ashobora kugerageza gukorera abandi mu gihe asohora imbaraga z'ubuzima binyuze mu nshingano, kwicira urubanza, gukora mu buryo bw'umwuka, cyangwa uruhushya atazi. Inzego zo hejuru zisaba ko inzego zo hasi zigumana.

Inzira yo kwitegura rero ntabwo ari iyo gutinda. Ni iyo kuvugisha ukuri mu miterere. Izi nzego enye za mbere zigaragaza umuntu ushakisha aho umurima ugikomeje guhindurwamo imbaraga zitaramenya. Zitanga kandi uburyo bufatika bwo gutangira kugarura ubutegetsi. Aha niho porotokoli iba impamo mu buzima busanzwe: uko umuryango ubyitwaramo, ubwoba bw'amafaranga, ibimenyetso by'idini, imiterere y'isoni, gukoresha ibikubiye mu mubare, igitutu cy'abantu, yego ishingiye ku kwicira urubanza, gukoresha ibintu byinshi mu buryo bw'umwuka, n'uburyo buhishe umurima uguma ufunguye ku byo urimo. Akazi si agatangaza, ariko ni ishingiro.

Urwego rwa Mbere — Ukuri kw'Umurage

Ikibazo cyo gusuzuma indwara ku rwego rwa mbere ni iki: abandi bose bakora iki?

Ku rwego rwa mbere, ubuzima bugendera kuri sisitemu y'imikorere yashyizweho mbere yuko kwanga biturutse ku bushake bishoboka. Umuntu ashobora kwizera ko ahitamo mu bwisanzure, ariko igice kinini cy'uruhare kiracyagengwa n'imyizerere gakondo, uburyo yikora, imbaraga z'ubuyobozi, imiterere y'umuryango, gahunda z'idini, amashuri, kumvira umuco, isoni z'umubiri, umurage w'ubukene, hamwe n'amarangamutima y'abantu n'uburyo bwamugize. Umuntu ntaramenya neza umurage nk'umurage. Bisa n'aho ari umwirondoro.

Uru rwego si ukunanirwa mu by’umuco. Ni ahantu hasanzwe ho gutangira kwigira umuntu. Umwana yinjira mu isi yamaze kuzuramo imvugo, ibyo yiteze, ubwoba, ibihembo, ibihano, ubutware, idini, igitutu cy’amafaranga, ibikomere byo mu muryango, n’ibitekerezo by’umuco. Mbere y’uko umwana asuzuma neza kimwe muri byo, umubiri uba wiga ibitekanye, ibikundwa, ibiteye akaga, ibiteye isoni, ibitera kwemerwa, n’ibitera kwikuramo. Mu gihe cy’ubukure, byinshi muri ibyo bitekerezo bya mbere byabaye amategeko atagaragara y’inyuma.

Ukuri kuragwa akenshi kwihisha kuko kuvugira mu muntu wa mbere. Umuntu aravuga ati “Sinshobora kubona amafaranga neza,” atazi ko ashobora kuba afite ubukene bw’abakurambere. Bavuga bati “Sinizera umubiri wanjye,” batabonye amajwi y’umuco, umuryango, cyangwa imibanire yabigishaga kuyanga. Bavuga bati “Nkeneye undi muntu umbwira icyo Imana ishaka,” batazi gahunda z’idini zishyira ububasha bw’Imana hanze y’umubano wabo bwite n’Isoko. Bavuga bati “Sinkwiye gutenguha abantu,” batazumva uburyo bwa kera bwo kubaho munsi y’ikinyabupfura. Urwego rwa Mbere rutangira iyo aya majwi yumvikana nk’amajwi.

Gutunganya umuryango ni bumwe mu buryo bukomeye bw'ukuri twarazwe. Urugo rwigisha ibirenze amategeko. Rwigisha uburyo bwo gutekereza ku miterere y'ubwonko. Rwigisha uburyo amakimbirane afatwa, niba amarangamutima ari meza, niba urukundo ruhoraho, niba ukuri gushobora kuvugwa, niba ikiruhuko cyemewe, niba amafaranga ari akaga, niba umubiri wemerwa, niba ubutware bw'umwuka ari ubw'imbere cyangwa ubwo hanze, kandi niba kuba mu muryango bisaba kwiyanga. Ndetse n'iyo umuntu avuye mu rugo, sisitemu y'imikorere ishobora gukomeza gukora.

Porogaramu z’idini zishobora no kugira uruhare rukomeye ku rwego rwa mbere. Ibi ntibivuze ko amadini yose ari mabi, kandi ntibikuraho ubwitange nyakuri, inyigisho zera, cyangwa ukwizera kuzira uburyarya. Ikibazo ni porogaramu zigisha umuntu gutinya ubusabane bw’imbere mu mutima, kutizera urumuri rw’Imana ruri imbere, kumvira ubuyobozi bwo hanze mbere yo kumenya imbere, cyangwa kwizera ko umutekano wo mu mwuka ushingira ku gukurikiza ibyo umuntu ashaka. Iyo ubu buryo buhari, umuntu ashobora kugira ubwoba bwo guhanwa, kwicuza, isoni zijyanye n’irari, gukeka ko afite ubwenge, cyangwa kwizera ko Imana iri hanze ye nk’umucamanza uri kure aho kuba nk’Isoko iri imbere.

Kwiga no kumvira abandi byongera urundi rwego. Abantu benshi batojwe gutegereza uburenganzira, gukurikira itsinda, gukumira itandukaniro, gufata mu mutwe ibisubizo byemewe, no gupima agaciro binyuze mu mikorere. Imiterere y'imibereho ikunze guhemba kubahiriza amategeko mbere yo kuba iy'ukuri. Umwana wumva ibintu mu buryo butandukanye ashobora kwiga kwihisha. Umuntu ufite ubushishozi ashobora kwiga kunangira. Umuntu ufite ubwenge ashobora kwiga gushidikanya. Umuntu uhanga ashobora kwiga gukora ibintu by'ingirakamaro mbere yo kugaragaza ukuri. Izi ngero nyuma zigaragara nk'amahitamo y'abantu bakuru, ariko nyinshi zashyizweho kera cyane mbere y'uko umuntu amenya ko afite uburenganzira bwo guhitamo.

Imyizerere y'amafaranga irakomeye cyane cyane ku rwego rwa mbere kuko ubuke bukunze kwinjira mu murima hakiri kare. Umuntu ashobora kuragwa ubwoba bw'uko nta kintu gihagije kibaho, kwicuza kubera gushaka byinshi, isoni zo kwakira, gukeka ko hari byinshi, cyangwa kwizera ko kubaho bisaba kumvira gahunda zihungabanya ubugingo. Ubuke bw'umurage ntibugira ingaruka ku by'imari gusa. Bugira uruhare mu gihe, guhanga udushya, ubuntu, ibyago, ubutumwa, kuruhuka, no kwihesha agaciro. Iyo amafaranga abaye igipimo cyihishe cy'uburenganzira, uyu murima ushobora kwiyita ingirakamaro mu gihe ureka ubucuruzi bugategeka imiterere y'imbere mu mutima.

Isoni z'umubiri ni umurage ukomeye. Umubiri ushobora kuba ahantu hahurira abantu bacira urubanza mu muryango, amahame ngenderwaho y'umuco, ubwoba bw'idini, ihungabana rishingiye ku gitsina, inkuru z'uburwayi, kugereranya, kwangwa, na gahunda z'itangazamakuru. Umuntu ashobora kwireba mu ndorerwamo akemera ko igisubizo ari icye, mu gihe mu by'ukuri ari ugusubiramo ubutumwa burebure bwo hanze. Niyo mpamvu gukanguka mu buryo bw'umwuka kuva mu buryo busanzwe bigomba kuba birimo umubiri. Umuntu ntashobora kongera kugarura ububasha bw'imbere mu gihe umubiri ukomeje gufatwa nk'umwanzi, umutwaro, isoni, cyangwa ikintu cyo gusuzumwa n'abantu hanze.

Urwego rwa Mbere rukubiyemo kandi ingaruka z'amarangamutima ziboneka nta bwumvikane. Izi ngaruka akenshi zigaragaza neza sisitemu y'imikorere kurusha uko imyizerere ibikora. Ijwi rishobora gutera isenyuka. Umushinga w'itegeko ushobora gutera ubwoba. Inyandiko y'umuryango ishobora gutera kwishinja icyaha. Kutumvikana bishobora gutera kwiregura. Gushimira bishobora gutera kutizerana. Gutinda bishobora gutera ubwoba bwo gutereranwa. Izi ngaruka si ibintu bitunguranye. Ni umurage ugenda mu gihe nyacyo. Zigaragaza aho urwego rwize gusubiza mbere yuko amahitamo agerwaho.

Uburyo bwa mbere bwo gukora ku rwego rwa mbere ni Igenzura ry’Imyemerere icumi. Umuntu ushakisha agaragaza imyizerere icumi ikomeye afite ku bice nk'amafaranga, umubiri, intsinzi, urukundo, ubumana, ubutware, umubano, umutekano, gukorera abandi, no kuba umuntu. Kuri buri myemerere, ikibazo si ukumenya gusa ngo “Ese ndabyemera?” ahubwo ni ukumenya “Ibi byaturutse he?” Ese byakwigishijwe n'umubyeyi, idini, umwarimu, umubano uteye ishozi, icyiciro cy'imibereho, inkuru y'umuco, itangazamakuru, cyangwa ibintu byagiye biba umwanzuro? Intego si ukurega uwabitanze. Intego ni ukureba ko icyo umuntu yumvaga ameze nk'umuntu gishobora kuragwa.

Imyitozo ya kabiri ni isuzuma ry’ibikorwa byikora. Mu gihe cy’icyumweru kimwe, umuntu ushakisha akurikirana ibihe amarangamutima ageramo mbere yo guhitamo neza. Buri gikorwa gifatwa nk’amakuru. Ni iki cyabaye? Umubiri wakoze iki? Ni irihe jwi ryasaga n’aho rivuga binyuze muri icyo gikorwa? Risa n’ijwi rya nde? Ni iki icyo gikorwa cyibwiraga ko kiri mu kaga? Iki gikorwa gitangira gutandukanya umuhamya w’ukuri n’igisubizo cy’umuntu warazwe. Igihe umuntu yumvaga icyo gikorwa aho kugitwarwamo n’ibyo byose, urwego rwa mbere rutangira kurekura.

Impano y'Urwego rwa Mbere ni ukumenya ko ukuri kwarazwe atari kimwe n'ukuri. Ushaka atangira gusobanukirwa ko byinshi mu byo yumvaga ari ibyawe bwite byashyizweho. Ibi bishobora gutuma umuntu yicisha bugufi, ariko nanone birabohora. Niba igishushanyo cyarazwe, gishobora gusuzumwa. Niba gishobora gusuzumwa, gishobora gusuzumwa. Niba gishobora gusuzumwa, ntabwo kigifite ububasha nk'ubwo mu buryo butari bwo. Iyi ni yo ntandaro ya mbere muri sisitemu ishaje y'imikorere.

Icyiciro cya Kabiri — Gukangura Imbere

Ikibazo cyo gusuzuma indwara ku rwego rwa kabiri ni iki: kuki ibisobanuro bya kera bitacumvikana nk'aho byuzuye?

Icyiciro cya Kabiri gitangira iyo ikintu kiri imbere mu muntu kitacyemera neza inkuru yarazwe. Ibi bishobora kubaho mu buryo butunguranye, binyuze mu bihe bikomeye, guhuza ibintu, ubunararibonye mu buryo bw'umwuka, agahinda, guhishurwa, indwara, impinduka mu mibanire, cyangwa umwanya wo kumenya ibintu mu mutima. Bishobora kandi kubaho buhoro buhoro, nk'igitutu cyoroheje mu gituza kivuga ngo “Hari ibirenze ibi.” Umuntu ashobora kuba ataramenya icyo ari cyo cyose, ariko ibisobanuro bya kera ntibikinyura mu buryo bwimbitse.

Iyi ni yo ngendo ya mbere y’ukuri yo gukanguka. Gukanguka imbere mu mutima ntabwo buri gihe biza nk’ukuri. Akenshi biza nk’ukutumva umerewe nabi. Umuntu ashobora kumva adakwiye mu biganiro byahoze bisa n’ibisanzwe. Ashobora kumva adashoboye kwihanganira uburiganya, urusaku, ubusa mu buryo bw’umwuka, cyangwa ukuri kw’ubwumvikane. Ashobora gutangira gushidikanya ku myizerere yahoze ashyigikira. Ashobora kumva akururwa n’ibidukikije, guceceka, gusenga, gutekereza, inyandiko zera, ubutumwa, inzozi, cyangwa imiterere idasanzwe y’ubusobanuro. Hari ikintu cyatangiye kugaragara imbere kirenze urufatiro rw’umurage.

Gukangura ni ikintu cyera kuko ni roho itangiye kunyura mu isi yashyizweho. Nanone biragoye kuko bishobora gufatwa byoroshye. Igihe umuntu atangiye gukanguka, hari uburyo bwinshi bwo hanze buboneka kugira ngo bumusobanurire uko gukanguka. Abarimu, imiyoboro, ibitabo, ibiganiro bya podikasti, amatsinda, amasomo, inyigisho, imyirondoro y'umwuka, imiryango yo kuri interineti, n'amahame y'imyizerere byose bishobora kwihutira kuvuga ibyo umuntu arimo guhura na byo. Bimwe bishobora kuba ingirakamaro. Bimwe bishobora kuba inyangamugayo. Bimwe bishobora kuba byiza. Ariko akaga ni uko umuntu ushaka ashobora guhara aka gakanzu mbere yo kwiga kugakurikiza imbere.

Iyi ni imwe mu ngingo zihishe cyane mu nzira ya mbere. Ikibazo si ukwiga. Ikibazo ni ukwiyegurira ububasha bw'imbere imburagihe. Umuntu ashobora gusoma, gutega amatwi, kwiga, kwakira no gushakisha adatanze Intebe y'Inkomoko. Ariko niba buri byiyumvo bishya bigomba gusobanurwa n'undi muntu, niba buri gitekerezo kigomba kwemezwa n'umwarimu, niba buri gikorwa cyo mu mwuka kigomba gushyirwa mu buryo bwo hanze mbere yuko cyizerwa, icyo gihe gukurura biba bishingiye ku buhinduzi bw'inyuma. Icyiciro cya Kabiri kirasaba ushakisha kurinda ikimenyetso cya mbere cy'ubumenyi bw'imbere igihe gihagije kugira ngo gikomere.

Kwanga mu buryo bucecetse mu gituza ni ikimenyetso cy'ingenzi cy'uru rwego. Bishobora kuba bitararakaye. Bishobora no kutagaragara neza. Bishobora kuba ari ukwanga gukomeza kwigira nk'aho ari ukuri. Umuntu ashobora kuba atagishoboye kwigira nk'aho umubano ari uw'ukuri, ko akazi gahuje, ko ukwemera gukijyanye, ko ubwoba bw'idini ari ubw'Imana, ko icyitegererezo cy'umuco ari cyera, cyangwa ko kubaho byonyine ari yo ntego y'ubuzima. Uku kwanga mu buryo bucece si ukwigomeka ku bw'inyungu zako bwite. Ni intangiriro yo gushishoza mbere y'uko gushishoza kugaragara neza.

Ku rwego rwa kabiri, ubushishozi butangira gukora nk'urugingo rw'ibitekerezo. Ibi ntibivuze ko ibyiyumvo byose ari ukuri. Bisobanura ko umuntu atangira kubona ubwoko bw'ubumenyi budakorwa n'imikorere ishaje. Umubiri ushobora kumva wagutse cyangwa ubyimbye. Umutima ushobora kumva uhumeka cyangwa upfuye. Imiterere y'imitsi ishobora kubona itandukaniro riri hagati y'amahoro n'ibyishimo, ukuri n'ubukana, ubuyobozi n'imbaraga. Ibi bimenyetso biracyari gutera imbere, kandi bisaba uburinzi.

Imyitozo ya mbere yo mu cyiciro cya kabiri ni "Stirring Journal". Iyi ni imyitozo yo kwandika mu buryo bw'umwuka igamije kureka ijwi ry'imbere rigavuga nta bareba, nta gukora, cyangwa ngo haboneke ibisobanuro byihuse. Ushaka kwandika buri gihe nta kugerageza gutuma impapuro zigaragara zitangaje, zifite akamaro, cyangwa ngo zisangirwe. Intego si ugukora ibikubiye mu nyandiko. Intego ni uguhuza. Uko igihe kigenda gihita, ukuboko gushobora kugaragaza ibyo ubwenge butarareka mu rurimi. Kwandika kenshi birema icyumba cyihariye aho ubumenyi bw'imbere bushobora kugaragara hatabayeho guhindurwa n'isoko ry'ibitekerezo by'umwuka.

Imyitozo ya kabiri ni Unmediated Nature. Umuntu ushakisha amara igihe hanze nta majwi, terefone, gahunda, amajwi, kwigisha, cyangwa gukoresha. Ibi ni ingenzi kuko ubushishozi bwa mbere akenshi buba butuje. Ntabwo bushobora guhora buhanganye n'ibitekerezo bihoraho. Kamere iha uturemangingo tw'imitsi umurima udasaba imikorere. Ibiti ntibikeneye ko umuntu ushakisha aba atangaje. Uruzi ntirukeneye umwirondoro wo mu mwuka. Ijuru ntirisaba ibisobanuro. Muri kamere idashingiye ku mwirondoro, gukanguka imbere mu mutima bimenya ko bishobora kubaho bitakoreshejwe, bitashyizwe ahagaragara, bitasesenguwe, cyangwa ngo bigurishwe.

Icyiciro cya Kabiri cyigisha umuntu ushaka kutazahemukira igikorwa cya mbere cyo gukanguka ahita akiha abandi. Isi ya kera iyoborwa n'ukuri yarazwe. Isoko ry'umwuka rishobora kugenga binyuze mu gusobanura. Iyi gahunda isaba umuntu ushaka kunyura mu nzira yo hagati: kuguma witeguye kuyoborwa, ariko ntukemere ububasha bw'abakangura. Wige, ariko ukomeze kugaruka imbere. Wakire, ariko ntugahindukire uwishingikirizaho. Reka ikimenyetso cy'imbere gikomere bihagije ku buryo urwego rukurikiraho, ubushishozi, rushobora gutangira.

Urwego rwa Gatatu - Ubushishozi

Ikibazo cyo gusuzuma indwara ku rwego rwa gatatu ni iki: iki ni icyanjye?

Ku rwego rwa Gatatu, umuntu ushakisha atangira gutandukanya ibye by’ukuri n’ibyashyizwe mu murima n’abandi bantu, gahunda, itangazamakuru, ubwoba, ihungabana, imiryango y’umwuka, amajwi yarazwe, amarangamutima rusange, no kwigaragaza kenshi. Aha niho inzira iba nziza kurushaho. Umuntu ushakisha aba yakangutse bihagije kugira ngo amenye ko inkuru yarazwe ituzuye, ariko ubu agomba kumenya ko atari buri gitekerezo, ubushake, ubwoba, iyerekwa, icyifuzo, ukwemera, cyangwa ubutumwa bw’umwuka byose bigomba kuba mu murima.

Ubushishozi bukunze kumvikana nk'ubushobozi bwo guhitamo amakuru meza. Kuri uru rwego, ubushishozi burushaho kuba bukomeye kuruta ibyo. Ntabwo ari ugushaka amakuru meza gusa. Ni ugukuramo gusa. Ushaka atangira kubona ko uru rubuga rwagwiriye abantu benshi. Rurimo amajwi y'umuryango, iterabwoba ry'amadini, ibyo abantu biteze ku mibereho yabo, inkuru z'itangazamakuru, ibisubizo by'ihungabana, ubwoba rusange, ibirego byo mu mwuka, agahinda katakemutse, ubwoba bw'abakurambere, n'amarangamutima y'abandi bantu. Byinshi mu byafatwaga nk'"igitekerezo cyanjye" bishobora kuba ari ibintu byinjizwa mu kirere.

Ibi bishobora kubangamira abantu benshi kuko abantu benshi biyumvamo ibitekerezo byabo. Iyo igitekerezo kigaragaye mu mutwe, bibwira ko ari icyabo. Iyo ubwoba bugaragaye mu mubiri, bibwira ko ari ubuyobozi. Iyo igitekerezo gikomeye kigaragara mu buryo bukomeye, bibwira ko ari ukuri. Icyiciro cya Gatatu gihagarika icyo gitekerezo. Kigisha ko kuba hariho ikimenyetso cy'imbere bidasobanura ko ikimenyetso ari cyo cyigenga, cy'ukuri, gihuje, cyangwa icyawe.

Itandukaniro riri hagati y'ibitekerezo n'amajwi riba ingenzi hano. Igitekerezo gishobora kuba kinini, kikirwaniwe, gisubirwamo, kandi kikaba gakondo. Amajwi aratuje ariko afite agaciro kanini. Igitekerezo gishobora kuvuguruzanya. Amajwi aratuje. Igitekerezo gishobora kwihuta. Amajwi arashobora gutegereza. Igitekerezo gishobora gutwarwa n'ubwoba, umwirondoro, cyangwa imbaraga mu mibanire. Amajwi ashingiye ku mubiri adakeneye kwirwanaho cyane. Ibi ntibivuze ko umubiri uhora woroshye gusoma ako kanya, cyane cyane ku bafite ihungabana, stress, cyangwa imitsi myinshi. Ariko iyo ukoresheje imyitozo, umubiri uba igikoresho cyo kwisuzuma.

Imyitozo ya mbere yo ku rwego rwa Gatatu ni Ubushakashatsi ku byerekeye Ubwishingizi bw'Ibintu. Iyo habayeho ukwemera gukomeye, ubwoba, igitekerezo, icyifuzo, guca urubanza, cyangwa ubushake, umuntu ushakisha arahagarara akabaza ati “Ese ibi ni ibyanjye koko?” Ibi ntibibazwa rimwe nk'amayeri yo mu mutwe. Bibazwa mu ituze rihagije kugira ngo umubiri usubize. Ubwenge bushobora gusubiza vuba kuko bukoreshwa mu kurinda ibirimo. Ubutaka bwimbitse bukunze gusubiza buhoro. Ikintu gishobora koroha, gukomera, gutuza, kwanga, cyangwa kwigaragaza nk'aho cyatijwe. Imyitozo itoza umuntu ushakisha kureka kumvira buri kimenyetso cy'imbere kuko gusa cyagaragaye.

Iyi ngeso ni ingirakamaro cyane cyane ku bwoba. Ubwoba bushobora kwinjira mu murima binyuze mu itangazamakuru, umuryango, ubwoba rusange, guhanura ibintu mu buryo bw'umwuka, guhangayika ku buzima, igitutu cy'amafaranga, cyangwa uko undi muntu yumva ameze. Udafite ubushishozi, ashobora gutekereza ko ubwoba ari ubuyobozi bwe bwite. Afite ubushishozi, ashobora kwibaza ati: ese ubu ni ubwanjye, cyangwa nabufashe gusa? Ese iki ni ikimenyetso cy'ukuri, cyangwa ni ikiganiro? Ese ubu ni ubwenge, cyangwa iyi gahunda ishaje yambaye imyambaro yo kwitonda? Ese ubu ni inshingano zanjye, cyangwa ndi gutwara umurima utari uwanjye?

Imyitozo ya kabiri ni Ubugenzuzi bw'Indashyikirwa. Rimwe mu cyumweru, umuntu ushakisha areba ibyo yinjiza mu murima umunsi wose. Ibi birimo ibikubiye mu byo yasomye, abantu bavuganye, ibiganiro byahujwe, ibidukikije byinjijwemo, ibiryo byakiriwemo, amajwi yinjijwemo, imiterere y'amarangamutima yahuye nayo, n'ibintu by'umwuka byakiriwe. Ikibazo si ukumenya gusa niba hari ikintu cyari gishimishije cyangwa gikwiye. Ikibazo ni icyo cyakoreye uwo murima. Ese byasize umuntu arushaho guhuza ibintu, kuba inyangamugayo, guhagarara, no kuba ahari? Cyangwa byaba byaramusize acitsemo ibice, afite umutwaro, arakaye, afite ubwikunde, yishingikirije ku bandi, afite ubwoba, arusha abandi cyangwa ananiwe?

Aha niho isuku y'ibitekerezo iba ingirakamaro. Abashaka byinshi bakoresha ibintu by'umwuka cyane bakabyita ubwitange. Bakurikiza amajwi menshi cyane bakabyita ubushakashatsi. Bishyira mu bibazo bihoraho bakabyita ubumenyi. Binjiza amarangamutima rusange bakabyita impuhwe. Ariko niba ingaruka ari ukwicamo ibice, kwishingikiriza ku bandi, ubwoba, cyangwa urujijo, icyo gihe ntabwo ari ukwigenga. Icyiciro cya gatatu kirasaba umuntu usaba kuba umuyobozi w'ibintu byarenze imbibi z'ibitekerezo bye.

Akaga ko gutwarwa n’umwuka cyane ni uko bishobora kwigana iterambere mu gihe bibuza umuntu kugira icyo akora. Umuntu ahora yiga ariko gake cyane. Ahora yakira ariko gake cyane ahora ahamye. Ahora agereranya inyigisho ariko gake cyane akumva imbere. Ahora ashaka kwemeza byinshi ariko gake cyane agakora ku byamaze gusobanurwa neza. Ubushishozi butangira guhindura iyi gahunda. Umuntu ushakisha areka kubaza gusa ati “Ni iki kindi nakwiga?” maze atangira kwibaza ati “Ni iki ngomba kurekura kugira ngo ukuri kunyobore koko?”

Urwego rwa Gatatu rutegura umurima wo kwigira nyirawo ufite imbaraga kuko ubushishozi buhishura umupaka. Ushaka atangira kumenya ibihuza n'ibice, ibigomba n'ibidakwiye, ibikomeza icyicaro cy'imbere n'ibikurura ububasha hanze. Hatabayeho uku gutandukanya, imipaka yo ku rwego rwa Kane iba ikora neza cyangwa ikora neza. Muri uku gutandukanya, imipaka iba iy'ubwenge. Ushaka ntakomeza kuba akangutse gusa. Aba arimo kwiga kuba umuntu ugenzura ibiri mu murima we.

Icyiciro cya Kane — Kwigira nyirabyo ufite imbaraga

Ikibazo cyo gusuzuma indwara ku rwego rwa kane ni iki: ni iki nemerera kwinjira, gushushanya no kurya mu murima wanjye?

Ku rwego rwa kane, umuntu ushakisha atangira kwibanda ku byo ashaka, imipaka, ukuri, n'imbaraga z'ubuzima. Uru ni rwo rwego rwo kwigira umuntu ufite imbaraga. Umuntu yabonye ko ukuri yarazwe atari we ubwe, yakingiye ibyo yiyumvamo imbere, kandi yatangiye kumenya icyo ari cyo koko. Noneho akazi karushaho gukora. Umuntu ushakisha agomba kureka guha uburenganzira umuntu atazi ku kintu gikura amazi, gicagagura, gihindura, cyinjira, gitanga, cyangwa kiyobora umurima.

Kwita ku bintu biba ingenzi kuri uru rwego kuko kwita ku bintu atari ukutagira aho kubogamira. Icyo umuntu yitayeho kenshi gitangira gutegura umurimo. Ibi ni ukuri haba ukwita ku bintu ari urukundo, ubwoba, inzika, gushishikazwa, gusenga, cyangwa kwibanda ku bintu. Umuntu ashobora kuvuga ko atemera gahunda, umuntu, inkuru, cyangwa ubwoba, ariko iyo ibyo yitayeho bikomeje kugaruka kuri byo, uwo murimo uracyawugaburira. Icyiciro cya kane cyigisha ko kwita ku bintu ari uburyo bwo kwemera ibintu mu buryo bufatika.

Ubwumvikane butari mu bumenyi busanzwe ni kimwe mu bintu bikomeye byahishuwe kuri uru rwego. Usaba atangira kubona ko uburenganzira budatangwa binyuze mu bwumvikane gusa. Butangwa binyuze mu kwicira urubanza, ikinyabupfura, gutinya kwangwa, kuba umuntu uhari akamenyero, guhuza amarangamutima, kugenzura ku gahato, kurakara, inshingano, no kwanga gufunga urugerero. Abantu benshi bararushye atari uko bahisemo kwitanga babishaka, ahubwo ni uko batigeze biga gushyiraho ububasha bufatika.

Ububasha bw'imbaraga bivuze kwibuka uwo ari we. Bivuze ko usaba atagifata umwanya we w'imbere nk'umutungo rusange. Si amarangamutima yose ari imbere. Si buri busabe bukwiye kugerwaho. Si buri kibazo cyose ari inshingano. Si buri butumwa bw'umwuka bukwiye kugerwaho. Si buri mubano ufite uburenganzira bwo gutungwa n'imbaraga z'ubuzima. Si buri nshingano yarazwe ari umweru. Si yego yose ari urukundo. Si buri oya idakwiriye kugirirwa nabi.

Imipaka iba imiterere y'umwuka ku rwego rwa kane. Umupaka si urukuta gusa. Ni imiterere y'ukuri. Ibwira umurima icyo wemerewe kwitabira n'ikitemewe. Irinda imimerere ituma ubutware bw'imbere bushobora guhagarara. Iyo udafite imipaka, umuntu ashobora kugumana impuhwe ariko afite imyenge, akunda ariko ananiwe, ari maso ariko atatanye, afite ubuntu ariko arakaye, afunguye mu buryo bw'umwuka ariko ntagire imbaraga. Icyiciro cya kane cyigisha ko urukundo rudafite ububasha rushobora gukururwa.

Uburyo bwa mbere bwo ku rwego rwa kane ni No Yera. Mu gihe cy'ukwezi kumwe, umuntu usaba yanga ibintu bitatu mu cyumweru yakwemera bitewe n'icyaha, ubupfura, ubwoba, inshingano yarazwe, cyangwa icyifuzo cyo kubonwa nk'aho ari byiza. Ibi si ukuba umuntu ukarishye. Ahubwo ni ukuvugisha ukuri aho umuntu yatojwe kwigamba. No Yera ntabwo ikeneye ibisobanuro birambuye. Mu by'ukuri, gusobanura birenze urugero akenshi bigaragaza ko umuntu agisaba urwego rw'ubuyobozi rwa kera uruhushya rwo kwanga.

Iyi ngeso ishobora kugaragaza uburyo ubuzima bw'umuntu bwubatswe ku bwumvikane butazi. Ubusabe bushobora gusa n'aho ari buke, ariko icyaha kiri inyuma yabwo gishobora kuba icya kera. Ibyiringiro by'umuryango bishobora gusa n'ibisanzwe, ariko umubiri ushobora kugaragaza ko hari igihe kigabanuka. Ubutumire bwo gusabana bushobora gusa n'aho nta cyo butwaye, ariko umurima ushobora kumenya ko ari ikibazo. Inshingano yo mu mwuka ishobora gusa n'iy'ingirakamaro, ariko impamvu ikomeye ishobora kuba ubwoba bwo gutenguha abandi. Oya Yera ishyira ahagaragara aya masezerano ahishe.

Kwanga inshingano zishingiye ku kwemera icyaha ntibivuze kureka inshingano. Bisobanura gutandukanya inshingano nyakuri n'ibyo umuntu agenderaho. Inshingano nyazo zikomoka ku guhuza ibintu, kwita ku bandi, gusobanuka neza, no guhitamo neza. Inshingano zishingiye ku kwemera icyaha zikomoka ku bwoba, igitutu, ishusho, imiterere, no kwizera ko urukundo rugomba kugurwa binyuze mu kwiyanga. Icyiciro cya kane gitoza umuntu kumva itandukaniro. Ibi ni ingenzi kuko Icyiciro cya Gatanu kidashobora gutuza mu murima ugikomeza kuvuga yego iyo umutegetsi wo mu mutima avuze oya.

Imyitozo ya kabiri ni Golden Sphere. Buri munsi, umuntu ushakisha ashyiraho uruziga rw'ubutaka bwe bwite akikije umubiri, yemerera gusa ibikorera ukuri, ubuzima, n'ubwihindurize. Iyi mikorere si imiziririzo kandi si ukwihisha. Ni imyitozo yo mu murima. Umuntu ushakisha arimo kwigisha umubiri ko urugo rufite umupaka, hagati, n'icyitegererezo cyo kwinjiramo. Uru ruziga rushobora kwinjiramo igice, ntirufunzwe n'ubwoba. Rutuma habaho ijwi, urukundo, ukuri, no guhanahana amakuru y'ingirakamaro. Ntirwemerera kwinjira mu buryo butazi, guta amarangamutima, kurya imbaraga, gukoresha imbaraga, cyangwa urusaku kwinjira nta gushishoza.

Itsinda rya Zahabu rishobora gukorerwa ahantu hahurira abantu benshi, ahantu hakorerwa interineti, mu biganiro bigoye, mu miryango, mu matsinda y'iby'umwuka, mu bihe by'akazi, no mu bihe by'ubukana rusange. Ni ingirakamaro cyane cyane ku bamaze imyaka myinshi binjira mu bintu byose bibakikije. Abantu bumva ibintu neza bakunze kwitiranya ubwisanzure n'urukundo. Icyiciro cya kane cyigisha ko ubwisanzure nyakuri busaba ubusugire. Ishami ridafite imipaka ntirishobora guhitamo icyo ryakira. Ishami ridashobora guhitamo icyo ryakira ntirishobora kwiyobora byuzuye.

Itangazo ryo ku rwego rwa kane rishimangira ubwo bubasha. Amagambo yaryo nyayo ashobora gutandukana, ariko ihame rirasobanutse neza: ikintu gikorera ukuri, ubuzima, ubwumvikane, n'ubwihindurize ni byo byonyine bishobora kugira uruhare muri urwo rwego. Iri tangazo ntirigenewe kuba interuro y'amayobera ivugwa nta buryo bwo kuyikoresha. Ni amagambo agaragaza uburyo umuntu ahuza ibintu agomba kubaho. Igihe cyose umuntu atangaje urugero rw'urwo rwego hanyuma agakurikiza urwo rwego, urwo rwego rurushaho kuba rwiza. Gusubiramo ibintu ni ingenzi kuko umubiri wiga binyuze mu buryo bwo kubaho.

Icyiciro cya kane gifite imbaraga kuko umuntu ushakisha atangira kumva ko umurima uhinduka uwabo. Ashobora kubona ko nta kintu cyinjiza mu buryo bwikora, yego na oya bisukuye, kumenya byinshi ku gusohoka kw'ingufu, kutihanganira guhindurwa, no kumva neza aho bitangirira n'aho birangirira. Ashobora kandi kugira ibibazo bivuye mu mibanire cyangwa imiterere yungutse kubera kutagira aho bigarukira. Ibi ni ibisanzwe. Iyo uruhushya rutazwi rukuweho, gahunda zubakiye kuri urwo ruhushya akenshi ziragira ingaruka.

Aha niho inzira yo kwitegura igera ku mupaka wayo. Urwego rwa mbere kugeza ku rwa kane rushobora gutuma umuntu aba azi, akangutse, afite ubushishozi kandi arinzwe neza. Ariko uburinzi ntabwo ari bwo bwa nyuma bwo kwambuka. Umuntu aracyashobora kuba ashinzwe umutekano. Aracyashobora kwizera ko imbaraga zo hanze ari ikintu agomba guhora yirinda. Aracyashobora gufata ikibuga nk'igihome aho gutegeka bitewe n'uko yemera cyane ko imbaraga z'ikinyoma zatakaje uburenganzira bwo gutegeka.

Iryo tandukaniro rigana ku Rwego rwa Gatanu. Urwego rwa Mbere kugeza ku rwa Kane rutegura umurima, ariko si wo mupaka w’ubutegetsi ubwawo. Rugaragaza umurage, rukarinda ibintu bishya, rugatoza ubushishozi, rugasubiza imbaraga z’ubuzima, kandi rugashyiraho umupaka. Rugisha umuntu urimo gushaka kureka kubaho nk’umurima ufunguye w’ubwumvikane budasobanutse. Ariko Urwego rwa Gatanu rutangira igihe umurima utakirinda gusa imbaraga zo hanze. Rutangira iyo umurima umenye, mu mubiri no mu bitekerezo gusa, ko imbaraga zo hanze zatakaje uburenganzira bwo kuyobora.

VII. Icyiciro cya Gatanu: Ishingiro ry'Ubuyobozi Bwite Bwite

Urwego rwa Gatanu ni urwego rw'imiterere ya Protocole y'Ubwumvikane bw'Ubusugire. Ibintu byose mbere y'uko bitegura urwego, kandi byose nyuma yarwo bishingiye ku kuba inzira isanzwe. Urwego rwa Mbere kugeza ku rwa Kane rugaragaza ukuri kwarazwe, rukarinda ibintu bikurura imbere, rugatoza ubushishozi, kandi rugashyiraho imbaraga zo kwigira nyirabyo. Ariko Urwego rwa Gatanu niho aho umurongo ngenderwaho wimukira imbere ukagera aho ugahagarara. Aha niho ubutware bw'imbere bukomera kuruta gahunda zo hanze, kandi ubutware bw'umwuka bugahagarara kuba ikintu umuntu ushakisha yumva maze kikaba ikintu urwego rushobora kubaho koko.

Niyo mpamvu ubutegetsi bwo ku rwego rwa gatanu bugomba kwitabwaho neza. Si izina ry'icyubahiro, urwego, umwirondoro, cyangwa ikimenyetso cy'iterambere ry'umwuka. Si uburyo umuntu ashobora kwimenyekanisha ko ari umuhanga. Ni urwego aho umurima w'imbere utagishyirwa ku murongo ushingiye ahanini ku kurindwa imbaraga zo hanze. Umuntu yavuye mu kurinda umurima akajya mu kuyobora umurima. Ubwoba bushobora kugaragara. Igitutu gishobora kuza. Amakimbirane, ubuke, igitugu cy'igihe, ubwoba rusange, imbogamizi mu mibanire, n'ubushobozi buke bw'umubiri bishobora kugibwaho ingaruka. Ariko ntibiba bigihinduka intebe y'ubwami.

Ku rwego rwa Gatanu, ubwiganze buhinduka ukwiyobora. Umuntu ntakeneye buri kintu cyose cyo hanze kugira ngo atuze mbere yuko ubuyobozi bw'imbere bushobora kwizerwa. Ntabwo akeneye ubwumvikane kugira ngo yemeze ko abizi. Ntabwo akeneye uruhushya ruturutse ku muryango, idini, inzego, abarimu, abaturage, abareba, ibihe, ibyahanuwe, cyangwa amarangamutima rusange mbere yo gukora ku kuri. Uru rwego rwize, binyuze mu bunararibonye n'ibikorwa, ko Intebe y'Inkomoko atari igitekerezo. Ni ihuriro rigenga ubuzima.

Icyo Urwego rwa Gatanu rusobanura

Icyiciro cya Gatanu bivuze ko aho umuntu agarukira hamaze kwinjira. Mbere y'uyu mupaka, umuntu urimo gushaka ashobora kuba agipima ukuri hanze ye, ndetse no mu gihe avuga ururimi rw'ubusugire. Bashobora kubaza bati: “Ese ibi ni byiza? Ese abandi bazabyemera? Itsinda ribitekerezaho iki? Bite ho nintakaza amafaranga? Bite ho ninkosa? Bite ho ninhinduka igihe? Bite ho ninyongera umwarimu avuze ibitandukanye? Bite ho ninyongera ubwitange?” Ibi bibazo bishobora kugaragara ku cyiciro cya Gatanu, ariko ntibigifite ububasha bwa nyuma. Bihinduka amakuru, ntabwo ari guverinoma.

Kwiyobora bisobanuye ko umuntu ashobora kureba imbere y’intebe mbere yo kumvira ikimenyetso cyo hanze. Ibi ntibimugira umuntu utagira icyo avuga. Bituma arushaho kuba umuntu usobanutse neza. Umuntu ufite ububasha aracyatega amatwi, atekereza, yiga, yakira ibitekerezo, kandi agasubiza ibintu uko ibintu bimeze. Ashobora gukomeza gushaka inama, kubaha ubwenge, no kwigira ku bafite uburambe. Ariko ntibakiha umwanya wa nyuma w’ubuyobozi imbere y’abandi. Inama zishobora kuba ingirakamaro hatabayeho kuba umuyobozi. Umuburo ushobora kwitabwaho hatabayeho gutinya. Inshingano zishobora kugerwaho hatabayeho kuba umuyobozi. Umubano ushobora kugira akamaro kanini hatabayeho kuba isoko y’umwirondoro.

Iri ni itandukaniro riri hagati yo kumenya ubutegetsi n'ubutegetsi buzima. Abashakashaka benshi bazi ururimi. Basobanukiwe akamaro k'ubuyobozi bw'imbere, kwemeranya imbaraga, ubwisanzure mu by'umwuka, ubushishozi, imipaka, n'Isoko imbere. Bashobora no kwigisha ibi bitekerezo neza. Ariko ikizamini nyacyo ni ibibaho mu gihe cy'igitutu. Ese urwego rukomeza kwiyobora iyo amafaranga agabanutse? Ese umubiri ukomeza guhuzwa n'ukuri imbere iyo umuntu atabyemeye? Ese uburyo bwo kumva bukomeza guhagarara iyo itsinda ryinjije ubwoba? Ese umuntu aracyagisha inama Isoko imbere iyo umutegetsi wo hanze avuze imbaraga?

Urwego rwa Gatanu ntirwemezwa n'ibyo umuntu ashobora gusobanura iyo atuje. Bigaragazwa n'ibimuyobora iyo ibintu bya kera bitangiye gukora. Iyo ubwoba buje bugahita buba ari bwo bufata ibyemezo, Urwego rwa Gatanu ntiruba ruhamye muri urwo rwego. Iyo kwemerwa birushijeho kuba ingenzi kuruta ukuri, uru rwego ruracyashaka ubwumvikane. Iyo umuntu adashobora gukora kugeza igihe umwarimu, umufatanyabikorwa, abamureba, cyangwa umuryango yemeza ko afite ubumenyi bw'imbere, gusaba uburenganzira biracyari gukora. Iyo ingingo iguye mu buryo bwihutirwa buri gihe ikimenyetso cyo hanze kirushaho kwiyongera, uru rwego ruracyashobora kwinjizwa mu kazi.

Ibi ntibivuze ko umuntu yananiwe. Bivuze ko ikarita ikora. Icyiciro cya Gatanu nticyambukwa no kwiyitirira ko igitutu nta ngaruka gifite. Cyambukwa no kureba neza aho igitutu kigitegeka no kwemerera urwego gusubira, kenshi na kenshi, ku ntebe y'umwimerere. Ubwisanzure mu by'umwuka si ukubura ikibazo. Ni imimerere y'imikorere aho ikibazo kitagifite umwanya ukomeye w'ubuyobozi.

Kurangira k'ubusabe bw'uburenganzira ni kimwe mu bimenyetso bikomeye by'uru rwego. Umuntu ashobora gukomeza kuvugana, gukorana, no kubaha abandi, ariko ntakeneye kwemerwa n'abandi mbere yo kubaho mu by'ukuri. Ntibagitegereje ko habaho ubwumvikane kugira ngo bemeze ubumenyi bw'imbere. Bahagarika kuganira n'ijwi ryose barazwe rishaka ko bakomeza kuba bato, bumvira, bemewe, bategerejwe, cyangwa bagenzurwa. Ibi bishobora kubanza kumera nabi kuko igice kinini cy'imibereho y'abantu cyubatswe ku buryo bwo kwemererwa n'abandi. Kureka gusaba uruhushya rw'ibinyoma bishobora guhungabanya imibanire ya kera n'imico ishaje.

Gushingira ku bwumvikane ntibituma umuntu aba ubwibone. Bituma abazwa ibyo akora. Iyo urwego ruyobowe imbere, umuntu ntashobora kongera kwihisha inyuma y'uko “abandi bose babikora,” “uburyo bwatumye njyewe,” “umwarimu wanjye yarabivuze,” “umuryango wanjye wabyiteze,” cyangwa “Nta yandi mahitamo nari mfite.” Icyiciro cya Gatanu gisubiza inshingano mu mwanya w'imbere. Umuntu aba yiteguye gufata ibyemezo bye kuko ibyemezo biba bitagitangwa n'abandi. Niyo mpamvu kwiyobora mu buryo bufatika bibohora kandi bisaba byinshi. Bitanga umudendezo, ariko kandi bikuraho impamvu nyinshi za kera.

Kuri uru rwego, ububasha bw'imbere mu gihe umuntu ari mu gitutu buba igipimo nyacyo. Umuntu wese ashobora kumva afite ububasha iyo ubuzima butuje, fagitire zishyuwe, umubiri umeze neza, imibanire irangwa n'ubwumvikane, kandi isi ituje. Urwego rwa Gatanu rurabaza niba Intebe y'Inkomoko ishobora gukomeza gukora iyo ibyo bintu bihindutse. Umuntu ntabwo agomba kuba atunganye. Ntabwo agomba kuba adafite amarangamutima. Ntabwo agomba guhagarika agahinda, uburakari, impungenge, cyangwa kutizera. Ariko agomba kwiga kudashyira iyo ngendo nk'abatware. Amarangamutima yemerewe. Harafatwa ingamba. Hatorwa ibikorwa.

Umupaka wo ku rwego rwa gatanu

Icyiciro cya Gatanu ni inzira yo kuva ku burinzi ukagera ku buyobozi. Icyiciro cya Kane ni urwego rwo kwigira nyirarwo ufite imbaraga, kandi ni ikintu gikomeye cyagezweho. Ushaka kwiga ubushishozi, imipaka, kwitabwaho kwera, ububasha bw'imbaraga, kugenzura uburenganzira, Oya Yera, no gufata neza umurimo. Uyu murimo ni ngombwa. Umwigisha ko atari ibintu byose bikwiriye mu murima we, si buri byifuzo bikwiye kugerwaho, si buri muyaga w'amarangamutima ari we ugomba gutwara, kandi si buri kimenyetso cyo hanze kigomba kubahirizwa.

Ariko Urwego rwa Kane ruracyafite imiterere y’ubwirinzi igaragara. Bikeka ko hari ikintu hanze y’ikibuga kigomba kwirindwa. Ushaka ashobora kuba afite ubuhanga buhanitse mu kurinda, ariko akaba ananiwe no guhora arinda. Ashobora kuba afite ubushishozi, ariko akaba maso. Ashobora kuba afite imipaka ikomeye, ariko akumva ko isi ishobora kumwinjiramo, kuyikuraho, kuyigirira nabi, cyangwa kuyigarurira niba umupaka utembye. Ikibuga gishobora kuba gisukuye, ariko gikomeje gutegurwa hakurikijwe ubushobozi bw’ingufu zo hanze.

Niyo mpamvu Urwego rwa Kane rugera ku gisenge. Ibikorwa byarwo ni ukuri, ariko ntibashobora kurangiza inzira yo kwambuka kuko bagikorera mu gitereko cy’uburinzi. Umuntu ni umutegetsi uhagije wo kurinda umurima, ariko ntaramenya neza ko imbaraga zo hanze zidafite ububasha bwa nyuma nk’uko bigaragara. Urwego rwa Gatanu rutangira igihe umurima utakibaza gusa ngo “Ni gute nakwirinda ibi?” ahubwo utangira kwibaza uti “Ni ubuhe butegetsi nyakuri bw’iki kintu nitegura kwirinda?”

Icyo kibazo gihindura imiterere. Uburinzi bufata ko ikibazo gifite aho gihagaze nyacyo. Ubuyobozi busuzuma niba icyo kibazo cyaratanzwe n'Isoko cyangwa niba cyarakomeje ku bwumvikane butazi. Ibi ntibihakana ko hari ikibazo gikomeye. Ntabwo bivuga ko amakimbirane, amafaranga, igihe, imimerere y'umubiri, ububabare bw'amarangamutima, cyangwa imvururu rusange ari ibintu bidasanzwe. Bubaza niba bafite uburenganzira bwo kuyobora urwego rw'imbere.

Kubwibyo, urwego rwa gatanu ntiruri mu buryo bwa filozofiya gusa. Ni mu buryo bw'umubiri. Ubwenge bushobora gusobanukirwa ibintu bitari iby'ububiri mbere yuko umubiri ubyemera. Ubwenge bushobora kuvuga buti: “Hariho umwe gusa,” mu gihe inda ikomeza gukaza ku ikarita ya banki, umwuka ugafata umutwe w'amagambo, ibitugu bikihangana no kwanga, kandi uburyo bwo mu bwonko bwitegura igitero. Kwemeranya mu bwenge no kudakora ibintu bibiri bishobora kuba ikinyoma kuko umuntu atekereza ko inyigisho yageze aho ubwenge bwenyine bwabyemeye.

Kudahuza ibintu bibiri bigizwe n'umubiri biratandukanye. Bivuze ko umubiri utangira kumenya ko imbaraga ya kabiri igaragara idafite ububasha bwa nyuma. Umubiri ushobora gukomeza kubona imbaraga, ariko ntugomba kugwa mu kumvira. Guhumeka bishobora gukomeza gusubiza, ariko bishobora kugaruka. Imitsi ishobora gukomeza gukora, ariko ntiyongera guhatirwa kubaka umwirondoro ukikije iterabwoba. Umuntu agenda amenya buhoro buhoro ko ubwoba, ubuke, kwihuta, n'igitutu cyo hanze byafashwe nk'ibiganza kuko urwego rwari rwaramuhaye umwanya wo kutamenya.

Iyi ni yo shingiro ry'irangiza ry'ubugenzuzi bw'inyuma. Ubugenzuzi bw'inyuma ntibukora gusa binyuze mu buryo bw'imbaraga bugaragara. Bukora binyuze mu kwizera ko ikintu kitari cyo gifite uburenganzira bwo kugena uko urwego rw'umurimo ruhagaze. Niba umubare uri kuri konti ya banki ushobora kwemeza niba umuntu akwiriye, Exchange irayobora. Niba igihe ntarengwa gishobora kwemeza niba umuntu afite umutekano, Igihe kirayobora. Niba umuntu ashobora guhitamo ukuri, Form irayobora. Niba ingaruka zitekerezwaho zishobora gutegeka uturemangingo tw'imitsi, Iterabwoba rirayobora.

Urwego rwa Gatanu ntirusenya imiterere, ihindagurika, igihe, cyangwa iterabwoba. Rurabikuraho. Umubiri uracyakeneye kwitabwaho. Amafaranga aracyagenda. Igihe kiracyatunganywa. Ibikorwa bifatika biracyafite agaciro. Imbibi zishobora gukoreshwa. Ariko urwego rw'imbere rurahinduka. Isoko rigenga urwego. Urwego ruyobora ibikorwa. Ibikorwa bigira imiterere. Imiterere ikorera ubuzima. Gahunda ishaje ntiyemerewe kwisubiraho.

Iyo umubiri utagihuzagurika ku mbaraga z’ikinyoma, umurima uba utuje. Ibi ntibihora bisa n’ibitangaje. Mu by’ukuri, ikimenyetso kimwe cyo kwambuka akenshi ni ukubura ikinamico. Umuntu ashobora kureka gusubiza ibimenyetso byamutegetse. Ashobora kubona umwanya munini hagati y’igitutu n’igisubizo. Ashobora kuba atagikeneye gusobanura buri mahitamo. Ashobora kumva adahatiwe kugenzura, kwemeza, kwiregura, gutangaza, cyangwa gushaka kwizezwa. Isi ishobora kuba ikiri urusaku, ariko umurima w’imbere utangira kugira itegeko ritandukanye.

Kudashaka gushakisha abakozi

Kudahabwa akazi ni ikimenyetso cy’icyiciro cya gatanu. Bisobanura ko uru rwego rudashobora gushyirwa mu bihe byihutirwa, ibihe by’uburakari, kwandura ubwoba, ikinamico ryihutirwa, cyangwa imiyaga ishyushye y’amarangamutima. Ubuzima buracyakora ku muntu. Ibihe bigoye biracyahagera. Agahinda karacyashobora kumvikana. Amakimbirane aracyasaba ukuri. Ibintu bifatika biracyasaba igikorwa. Ariko uwo muntu ntakiboneka ngo yigarurirwe na buri kimenyetso cyifuza ububasha bwe bwihuse.

Ibi si ukuba inyangamugayo. Kutita ku bandi bifunga umutima. Kudashaka abakozi bikomeza umutima. Kutashaka abakozi birinda ibyiyumvo. Kudashaka abakozi bitanga ibyiyumvo bitabanje kwishyira mu maboko ya leta. Kutashaka abakozi bivuga ngo “Simbyitayeho.” Kutashaka abakozi bivuga ngo “Ndabyitayeho, ariko sinzongera gutererana Intebe y’Inkomoko kugira ngo nerekane ko mbitayeho.” Iri tandukaniro ni ingenzi kuko abantu benshi bitiranya gushaka abakozi mu buryo bw’amarangamutima n’impuhwe. Bizera ko niba badatinya, baba badakunda. Niba badarakaye, baba bari maso. Niba badakora vuba, ntabwo baba bashinzwe.

Urwego rwa Gatanu rukosora uku kugoreka. Umuntu ashobora kwita cyane no kuguma ahamye. Ashobora gusubiza ashikamye adafashwe n'ikimenyetso. Ashobora kwita ku kugoreka adakoresheje imbaraga ze z'ubuzima. Ashobora gukora adasakuza. Ashobora kuvuga ukuri adakeneye gushishikariza abandi kwemeranya n'amarangamutima. Uku ni ukwiyobora mu marangamutima, kandi ni bumwe mu buryo bufatika bw'ubwisanzure mu by'umwuka.

Ubwoba bwandurira mu bushobozi bwo kubwigarurira kuri uru rwego. Umuntu ashobora kubona ubwoba bunyura mu itsinda, urubuga, umuryango, umuryango w’umwuka, cyangwa mu birori rusange, ariko ntabwo buhita buhumeka nk’ubwabo. Barahagarara. Biyumva. Babaza icyo mu by’ukuri gisabwa. Batandukanya ubumenyi n’uburyo umuntu yiyumvamo. Bazi ko atari buri kimenyetso cyose gishyushye gikwiye kwitabwaho byuzuye, kandi ko atari buri kibazo cyose kiba kiri mu mwanya we.

Imihindagurikire y'uburakari nayo itakaza imbaraga. Umujinya ushobora gutuma habaho intego itari yo kuko uha uturemangingo tw'imitsi ikintu cyo gutegura. Ushobora kumva nk'usobanutse neza iyo ari ugushaka abantu. Ushobora kumva nk'ukuri iyo ari ukwishora mu marangamutima. Icyiciro cya Gatanu gishobora gukomeza kugira uburakari, cyane cyane iyo hari akarengane, uburiganya, cyangwa ibibi. Ariko uburakari buba amakuru n'imbaraga zo gukora ibikorwa biboneye, ntabwo ari intebe y'ubwami. Umuntu ntagomba gukomeza kurakara kugira ngo akomeze kwiyemeza ukuri.

Ikinamico yihutirwa ntikiyobora imiterere y'imbere. Igice kinini cy'isi ya kera gihora kivuga ko ikintu kigomba kubahirizwa ako kanya bitabaye ibyo ibyago bizakurikiraho. Iyi gahunda igaragara mu by'imari, politiki, itangazamakuru, idini, guhanura ibintu mu buryo bw'umwuka, kwamamaza, imibanire, gahunda z'umuryango, n'ibibazo rusange. Hari igihe ibintu byihutirwa bibaho mu buryo bufatika, ariko ikinamico yihutirwa ni itandukanye. Ni ugukoresha igitutu kugira ngo urenze ububasha bw'imbere. Urwego rwa Gatanu rugarura agahenge. Biha uburenganzira bwo kugisha inama isoko mbere yo kwemera umuvuduko ushyirwaho.

Ibi bituma abantu bo ku rwego rwa Gatanu bigorana kubakoresha. Ntabwo byoroshye kubagura no kwemerwa, gutinya ibitero, kwihuta cyane, gushukwa n'ubwiza bw'umwuka, gufatwa n'icyaha, cyangwa ngo bahugirwe mu bwoba rusange. Baracyari abantu. Bashobora gukomeza kunyeganyega. Ariko uru rwego rwagize ubudahemuka bwimbitse. Ni urwa mbere na mbere.

Icyemezo cy'Ububasha

Icyemezo cy’Ububasha ni kimwe mu bikorwa by’ingenzi byo ku rwego rwa gatanu. Umuntu ushakisha amenya urwego rumwe rw’ubuzima aho amahitamo akomeje gutegurwa hakurikijwe icyo abandi batekereza, kandi mu gihe cy’amezi atatu ahitamo gusa mu byo umuntu ashakira muri urwo rwego. Urwego rushobora kuba akazi, imibanire, aho atuye, amafaranga, umubiri, ibyo umuryango witeze, ubutumwa bwo guhanga, umurimo w’umwuka, cyangwa ahantu hose umuntu yumva agengwa n’ubwumvikane, kwemerwa, ubwoba, cyangwa ibyo ategereje.

Iyi ngeso irakomeye kuko ikura mu cyiciro cya gatanu mu bitekerezo ikakinjiza mu buzima. Biroroshye kwemera ubutware bw'imbere muri rusange. Biragoye cyane kubukoresha ahantu hamwe aho kwemerwa bikiri ingenzi. Icyemezo cy'Ububasha gisaba umuntu ushaka kumenya aho ijwi ry'imbere ryaganiriwe cyane kure. Ni hehe ntegereje uburenganzira? Ni hehe nkomeza guteganya amahitamo yanjye ku kuntu abandi bazabyitwaramo? Ni hehe nkomeza guhitamo umutekano kuruta ukuri nkabyita ko ari ibintu bifatika? Ni hehe nkiri kumenya, ariko singire icyo nkora?

Kuri bamwe, urwego rw'ubutegetsi ni akazi. Bashobora kuba batuye mu nyubako ibuza abantu gucika intege, ariko ubwoba bw'ihungabana, gutakaza umwirondoro, ubushishozi mu muryango, cyangwa kutizerana mu by'ubukungu bituma bakomeza kumvira. Icyemezo cy'ubutegetsi ntikivuga ko ari ngombwa guhita bava mu butegetsi. Bivuze ko urwego rw'ubutegetsi rutakigengwa n'ubwoba. Umuntu atangira kugisha inama abayobozi b'imbere. Kuva aho, ibikorwa biboneye bishobora kuba buhoro buhoro, mu buryo bw'ingamba, mu buryo burangwa n'ikinyabupfura, kandi mu buryo bufite ishingiro. Ingingo si uguhungabanya ibintu mu buryo butunguranye. Ingingo ni uko ubwoba butagifite intebe.

Ku bandi, urwego rw'imibanire ni imibanire. Bashobora kuba baragizweho ingaruka no gukenera guhitamo, kwemerwa, kumva, kwifuzwa cyangwa kubabarirwa. Bashobora kureka ukuri kugira ngo babungabunge umubano. Bashobora kwita impuhwe zo kwihemukira. Bashobora kwita gutinya kwigunga ubudahemuka. Icyemezo cy'Ububasha kibasaba kureka gutegura amahitamo y'imibanire ku bijyanye n'amarangamutima y'abandi maze bagatangira gukora ibintu bivuye mu mutima. Ibi bishobora kuzana imvugo isukuye, imipaka isobanutse neza, ubucuti buzira umugayo, ndetse rimwe na rimwe n'iherezo ry'amasezerano yashoboraga kubaho gusa mu gihe ubutegetsi bwari buhagaritswe.

Aho umuntu aherereye hashobora no kuba urwego rwa gatanu. Umuntu ashobora kumva ahamagariwe kwimuka, koroshya ibintu, gusubira ku butaka, kujya mu muryango, kuva mu mujyi, cyangwa kwinjira mu cyiciro gishya cy'ubuzima, ariko agakomeza gufungwa bitewe n'ibyemejwe, ibikoresho, cyangwa ubwoba bw'ibitazwi. Amafaranga n'umubiri nabyo ni ibintu bisanzwe kuko byombi bigengwa cyane n'ukuri kw'umuryango. Ibyo umuryango witeze bishobora kugorana cyane kuko gahunda za mbere zikunze kwigishwa ko kuba umuntu ukomoka ku bandi bishingiye ku kumvira. Inshingano zo guhanga no gukorera Imana mu buryo bw'umwuka bishobora kuba bimwe kuko umuntu ashobora gutinya kubonwa, kutumvikana nabi, kunengwa, cyangwa kudashyigikirwa.

Igihe cy'amezi atatu ni ingenzi kuko gusubiramo ibintu bitoza urwego rw'umurimo. Umwanzuro umwe w'ubutegetsi ushobora gutuma habaho akanya ko kugira ubutwari. Amezi atatu yo gufata ibyemezo ashingiye ku nkomoko y'amategeko atangira gushyiraho itegeko rishya. Umuntu yiga ikigumira n'ikigumira. Ikigumira akenshi cyaterwaga n'imiterere ya kera y'uruhushya. Ikigumira kiba gisobanutse neza, gikomeye, kandi gihuje neza. Ibi ntibivuze ko inzira itagira ububabare. Ububabare bwo ku rwego rwa Gatanu akenshi buturuka ku kuvumbura uburyo ubuzima bwa kera bwasabaga umuntu kugira ngo akomeze kuyoborwa n'abandi.

Umunyamakuru wa Buri Munsi

Daily Anchor ni igikorwa cya mu gitondo cyo gutangaza ubutware bw'imbere mbere yuko isi ivuga. Buri gitondo, mbere y'uko ibitekerezo byinjira mu murima, umuntu ushakisha avuga ko afite ububasha bw'imbere kandi akinjira mu munsi nk'uwabivuze. Amagambo nyayo ashobora kuvugururwa, ariko ihame ni ingenzi: umurima ni uw'Isoko imbere, kandi ikintu gikorera ukuri, ubuzima, ubwumvikane, n'ubwihindurize ni byo byonyine bishobora kugira uruhare.

Iyi myitozo ni ingenzi kuko ububasha bwa mbere bw'umunsi bukunze gushyiraho uburyo ibintu bigenda. Abantu benshi bakanguka bagahita batanga ububasha kuri telefoni, agasanduku k'ubutumwa, amakuru, konti ya banki, ubutumwa, ibimenyetso by'umubiri, kalendari, cyangwa amarangamutima y'ejo hashize. Mbere y'uko Intebe y'Inkomoko ifatwa nk'umuntu ubizi, isi iba yamaze kuvuga. Ikinyamakuru Daily Anchor kirabihindura. Gitangaza ububasha bw'ifasi mbere y'uko hatangira kwishingikiriza ku bandi.

Ububasha bwo mu kibuga cya mugitondo si umuhango ukomeye. Ni igikorwa cyoroshye cyo kuyobora imbere. Umuntu yibuka uwo ari we. Yibuka ko kwita ku bandi atari umutungo wa rubanda. Yibuka ko amasezerano ya mbere y'umunsi adakwiye gukorwa hifashishijwe ubwoba, kwihuta, cyangwa ingaruka z'ibyarazwe. Ahera ku ntebe y'imbere, kabone niyo yaba ari uguhumeka gato gusa. Uko igihe kigenda gihita, iyi subiramo yigisha umubiri ko Intebe y'Inkomoko atari rimwe na rimwe. Ni yo ntangiriro.

Imbaraga za Daily Anchor ntiziri mu magambo gusa. Ziri mu kugenda mu munsi nk'uwayavuze. Iyo umuntu ushakisha atangaje ububasha bwe imbere hanyuma agahita yumvira buri kimenyetso cyose cyo hanze, icyo gikorwa gikomeza kuba ikimenyetso. Ariko iyo agarutse ku itangazo iyo igitutu kigaragaye, urwego rutangira kwiyubaka. Raporo ya banki irahagera, maze urwego rurabyibuka. Ubutumwa bushyushye buragaragara, maze urwego rurabyibuka. Igihe ntarengwa kirakomera, maze urwego rurabyibuka. Iterabwoba rusange rirazamuka, maze urwego rurabyibuka.

Gusubiramo ni imyitozo yo mu murima. Umubiri wiga binyuze mu bunararibonye busanzwe ko ubutware bw'imbere bushobora kugumaho mu buzima busanzwe. Itangazo rihinduka nk'iry'ukuri gusa ahubwo rihinduka nk'ukuri k'ubutegetsi. Umuntu ntabwo agerageza kwemeza ko ari we mugenga. Aba arimo kwitoza imiterere y'ubutegetsi kugeza igihe urwego rutangiye kubyemera.

Ibimenyetso by'imikorere byo kurenga urwego rwa gatanu

Guca mu cyiciro cya gatanu akenshi byigaragaza binyuze mu bimenyetso bifatika. Ibi bimenyetso bishobora kuba bitagaragara mu ntangiriro, ariko byizewe kuruta ubunararibonye bw'umwuka kuko bigaragaza uko urwego rw'umurimo rwitwara mu buzima busanzwe. Kimwe mu bimenyetso bya mbere ni yego isukuye na oya isukuye. Umuntu ntagikeneye ibiganiro byinshi byo mu mutima mbere yo kubaha ukuri. Yego igabanuka kuvanga inshingano. Oya igabanuka kuvanga n'icyaha. Urwego rutangira gukunda ubunyangamugayo kuruta imikorere.

Ikindi kimenyetso ni uko umuntu adasobanura neza. Ibi ntibivuze ko umuntu aba umunyamwaga cyangwa ngo abe umunyamahane. Bivuze ko atagisobanura nk'uburyo bwo gusaba uburenganzira. Bashobora kuvugana neza badagerageje gucunga uburyo bwose bushoboka bwo gusubiza. Ntabwo bakeneye ko abantu bose basobanukirwa kugira ngo ubumenyi bw'imbere bube bufite ishingiro. Gushaka kurengera ukuri biragabanuka kuko ukuri kutagishingiye ku bwumvikane.

Nanone kandi, ubwoba bwo kwangwa buragabanuka. Umuntu ashobora kumva ko adashobora kumva neza ko yafashwe nabi, anengwa cyangwa yanzwe, ariko kwangwa ntibigifite ububasha bumwe bwo kuyobora. Ibi bihindura imibanire. Hari aho abantu barushaho kuba inyangamugayo. Hari aho bagabanuka. Hari n'abagwa kuko byubakiwe ku bushake bw'umuntu bwo kuguma ari muto kurusha ukuri kwe. Icyiciro cya Gatanu ntigishaka igihombo, ariko kireka gutegura ubuzima ku buryo bubuza.

Igikorwa cyiza cyane ni ikindi kimenyetso. Iyo ikigo kidayobowe n'ubwoba, igikorwa kiba cyiza. Umuntu ashobora gukora bike, ariko ibyo akora bigira umurongo uhagije. Ashobora kureka gusubiza buri kimenyetso maze agatangira gusubiza aho igikorwa gikenewe gusa. Ashobora kugira ikinyabupfura kuko ikinyabupfura kitagishingiye ku kwihanira. Ashobora kugira kwihangana kuko igihe kitagifatwa nk'umwanzi. Ashobora kugira icyo akora kuko ingufu zitagikoreshwa mu kwirwanaho buri gihe.

Kudakoresha imbaraga nyinshi ni ikimenyetso gikomeye. Umuntu ntakeneye kujya areba isi yo hanze buri gihe kugira ngo amenye niba afite umutekano, ayobowe, afite ubuziranenge, cyangwa yemerewe. Ashobora gukusanya amakuru, ariko kwishingikiriza ku marangamutima byaragabanutse. Ibi kandi bigabanya guhaha mu buryo bw'umwuka. Umuntu ashobora kwiga, ariko ntakomeza gushaka uburyo bukurikira, guhanura bukurikira, umwarimu ukurikira, kwemeza gukurikira, cyangwa uburyo bukurikira bwo gutanga ibyo umuntu atarabyemera.

Ubumenyi bushingiye ku mubiri burushaho gukomera. Umuntu ashobora kubona ko umubiri uvugana mu buryo bworoshye. Urusaku rw'ukuri rugabanuka. Aho umuntu anyura, urusaku rushobora kwaguka, guhindagurika, guhindagurika, guhindagurika, gusobanutse neza, no kugorama bitabaye ngombwa ko buri kimenyetso kigaragara nk'igitekerezo cyo mu mutwe. Guceceka kurushaho biragaragara mbere yo gusubiza. Guhagarara biba ibisanzwe. Umuntu ntakiyumvamo ko agomba gusubiza buri cyifuzo ku muvuduko w'icyifuzo.

Ubwitange bwo gutenguha ibyo umuntu yizeye bitari ukuri nabwo buragaragara. Iki gishobora kuba kimwe mu bimenyetso bigoye cyane, kuko abashaka benshi batojwe guhuza icyiza no gushimisha abandi. Icyiciro cya Gatanu bigisha ko ukuri gushobora gutenguha ibyari bishingiye ku kubahiriza amategeko batabizi. Umuntu aba yiteguye kureka ibyo umuntu yizeye bitari ukuri bikagwa. Ntabwo aba umuntu utita ku bandi, ahubwo areka kwigomwa ububasha bw'imbere kugira ngo agumane ibitekerezo by'ubwumvikane.

Amaherezo, hari ubushobozi bwinshi bwo kwihanganira igitutu nta gucika intege. Ibi si ugucika intege mu byiyumvo. Ni ugukomera mu buryo bukuze. Umuntu ashobora kumva igitutu agakomeza kubaho. Ashobora kumva ubwoba ariko ntabugenge. Ashobora kubona ibyihutirwa kandi akiyambaza Inteko Ishinga Amategeko. Ashobora guhura n'amakimbirane adahise areka ukuri. Ashobora kunyura mu bintu bidasobanutse neza adahaye intebe y'ubwami ibisubizo byiyumvirwa.

Niyo mpamvu Urwego rwa Gatanu ari rwo shingiro rya Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire. Niho umurimo wo kwitegura uba urimo kwiyobora. Umuntu ntakirinda gusa umurima. Arawuyobora ari imbere. Ntabwo akizera gusa ubwisanzure mu by’umwuka. Batangira kuwubaho nk’igihugu cy’imikorere. Ntibagisaba isi yo hanze kuba inyangamugayo mbere yo kwiringira Inkomoko iri imbere. Kandi uhereye kuri uru rwego, umurimo wo hejuru urashoboka: gukorera hamwe, gucunga hamwe, no kubaka inyubako z’Isi Nshya n’ibiremwa bifite imirima itagitegurwa hifashishijwe ubwoba.

VIII. Urwego rwa Gatandatu n'urwa Karindwi: Serivisi Ihuriweho n'Ubuyobozi Buhuriweho

Iyo Urwego rwa Gatanu rumaze guhagarara neza, ubwiganze butangira guhindura icyerekezo. Mbere y'Urwego rwa Gatanu, akazi kenshi kibanda ku kugarura umurima: kubona ukuri kwarazwe, kurinda ibintu bikurura imbere, gushyira mu bikorwa ubushishozi, gushyiraho ukwigira nyirabyo ufite imbaraga, no kwambuka mu buyobozi busanzwe. Ariko nyuma y'urwego rwa Gatanu, ubwiganze ntibuba bukiri gusa ku muntu ku giti cye udafite ubuyobozi buturutse hanze. Butangira kugaragara nk'umurimo, ubwumvikane, ubuyobozi, n'imiterere.

Iri ni itandukaniro rikomeye. Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire ntirangirira ku muntu uyoborwa imbere mu gihugu. Iryo ni ryo shingiro, si aho agana. Umuntu ufite ububasha bw’imbere mu buryo buhamye aba adakunze gutinya, kwishingikiriza ku bandi, kwihuta, gukora ibintu mu buryo bw’umwuka, no mu buryo bw’ikinyoma. Ariko ubwo buryo busanzwe butangira kugira ingaruka ku isi ibakikije. Kubaho kwabo bihindura ibyumba. Amahitamo yabo ahindura imibanire. Imvugo yabo ihindura amasezerano. Kwifata kwabo bihindura amakimbirane. Imishinga yabo itangira kugira icyerekezo gitandukanye cy’ubuyobozi.

Urwego rwa Gatandatu n'urwa Karindwi bigaragaza icyo ubwiganze buhinduka nyuma y’uko ubwiganze bw’umuntu ku giti cye bumaze gukura. Urwego rwa Gatandatu ni Serivisi Ihuriro, aho ubwiganze bw’umuntu buhinduka buhamye ku bandi nta gahato, ubutabazi, cyangwa imikorere. Urwego rwa Karindwi ni Ubugenzuzi Buhuriweho, aho ubwiganze buhinduka ubwubatswe binyuze mu miterere ifatika ituma ukuri, kwita ku bandi, ubwumvikane, no kwiyobora byoroha kuri benshi. Izi nzego ntabwo zirebana n’ububasha bw’umuntu ku giti cye. Zivuga ku byo bishoboka iyo urwego rw’umuntu ku giti cye rutakibanzweho n’ihungabana ryarwo.

Icyiciro cya Gatandatu — Serivisi ihamye

Ikibazo cyo gusuzuma ikibazo cyo ku rwego rwa Gatandatu ni iki: ni gute umurima wanjye wafasha umurima rusange kwibuka guhuza nta muntu n'umwe uhatiye?

Ku rwego rwa Gatandatu, ubwiganze bw'umuntu ku giti cye buhinduka butuma abandi barushaho guhagarara. Umuntu ntakigerageza gufasha ahereye ku mbaraga ze bwite, ku kwishyira mu mwanya we, kurokora, ku mikorere y'umwuka, cyangwa ku gukenera kubonwa nk'ingirakamaro. Ubufasha butangira kunyura mu kubaho. Umurimo ubwawo uhinduka umurimo. Ibi ntibivuze ko umuntu ahagarika gukora, kuvuga, kwigisha, kubaka, cyangwa gusubiza. Bivuze ko igikorwa kitagiterwa n'agahato ko gukosora. Gukorera birushaho kuba ibyo kwivanga ahubwo birushaho kuba ibyo guhuza.

Niyo mpamvu Icyiciro cya Gatandatu gisaba Icyiciro cya Gatanu. Urwego rukomeje kugengwa n'ubwoba, kwemerwa, kwihuta, cyangwa gukenerwa ntirushobora gukora neza igihe kirekire. Bishobora kugaragara nk'aho ari ingirakamaro, ariko ubufasha akenshi buba burimo imigozi ihishe. Umuntu ashobora kuba arimo gutabara kugira ngo yirinde ububabare bwe. Ashobora kuba yigisha gushimangira umwirondoro we. Ashobora kuba arimo gukosora abandi kugira ngo bashobore guhangana n'imihangayiko. Ashobora kuba arimo gusobanura cyane kuko guceceka bisa n'aho ari ikibazo. Bashobora kubyita serivisi, ariko urwo rwego ruracyashaka ikintu muri icyo kibazo.

Serivisi ijyanye n'igihe umuntu atagikeneye icyumba kugira ngo akomeze kuba umuntu ugororotse. Ashobora kwinjira mu muvuduko adagerageje guhita agerageza kuwugenzura. Ashobora kubona ububabare adahubutse kugira ngo akore ubwenge. Ashobora kumva urujijo adakeneye kuba igisubizo. Ashobora kumva ibintu bihindagurika adakoresheje uburyo bwa mbere bwo gukosora. Kuba ariho byamenye kwifata, kandi kwifata bituma ubwoko bwimbitse bw'umurimo bukora.

Kwifata ni imyitozo yo ku rwego rwa Gatandatu. Ibi si ukwikuramo. Si ukwima urukundo. Si ukwishyira hejuru mu by'umwuka kwihisha nk'aho ari uguceceka. Kwifata ni ubushobozi bwo kumva ibintu birenze ibyo umuntu avuga, kubona amazina menshi, no gucunga ibintu birenze ibyo umuntu ashoboye. Mu ntangiriro, umuntu ashobora kwizera ko kumenya ibintu bituma agira inshingano yo kwivanga. Iyo abonye icyerekezo runaka, agomba kucerekana. Iyo yumvise ahangayikishijwe n'ibintu, agomba kubikuraho. Iyo umuntu asabye ubuyobozi, agomba gutanga igisubizo. Urwego rwa Gatandatu rutuma uyu muvuduko urushaho gukomera.

Itandukaniro riri hagati yo gufasha no gutuza ni ritoroshye ariko ni ingenzi. Gufasha akenshi bigerageza kwinjira mu nzira y'undi muntu. Gutuza bifite aho bihurira aho undi muntu ashobora kubona intambwe ye ikurikiraho. Gufasha bishobora kuba ikibazo iyo biyobowe n'ububabare bw'umufasha. Gutuza byiringira ko ikindi kiremwa gifite ububasha bw'imbere bugomba gusimburwa. Gufasha bishobora gutuma umuntu yishingikiriza ku bandi. Gutuza bishyigikira kwibuka.

Ibi ntibivuze ko ubufasha butaziguye ari bubi. Hari igihe ibikorwa, imvugo, kwita ku bandi, kwitabara, uburinzi, cyangwa ubufasha bufatika biba bikenewe. Icyiciro cya Gatandatu ntigihindura umuntu usaba kuba indorerezi idakora. Gihindura gusa aho igikorwa gikomoka. Ikibazo kiba: iki gikorwa gituruka ku guhuza, cyangwa ku kudashobora kugumana n'ibidakemutse? Ese ndi gukorera ubusugire bw'undi muntu, cyangwa ndimo ndimo kwigira ngombwa? Ese ndimo kubafasha kugaruka mu buzima bwabo, cyangwa ndimo kuba ingenzi mu bikorwa byabo?

Kuri uru rwego, gukenera gusobanura, gucunga, gukosora no gutabara bitangira gucika. Gusobanura ntibikurwaho, ariko birushaho kuba byiza. Gukosora ntibibujijwe, ariko birushaho kuba bike kandi bisukuye. Inkunga ntikurwaho, ahubwo irushaho kuba nke. Umuntu ntakigerageza gutwara abandi ku mpande zigomba kugenzurwa imbere. Iki ni kimwe mu bipimo bikomeye by'ubuyobozi bw'umwuka. Umuyobozi ukeneye abayoboke bo kwishingikirizaho ntabwo yageze ku rwego rwa Gatandatu. Umuyobozi usubiza abantu ku bubasha bwe bw'imbere aba atangiye kugaragaza umurimo uhamye.

Imyitozo yo ku rwego rwa Gatandatu ni "Wordless Hold". Mu byumba birangwa n'imihangayiko, amakimbirane yo mu muryango, inama z'amatsinda, ibiganiro by'abaturage, cyangwa mu bihe by'amarangamutima bikomeye, umuntu usaba afite ububasha bwe nta kuvuga, ntagucunge, ntasobanure, ntakosore, cyangwa ngo agerageze gukemura byose. Imyitozo si uguceceka nk'ukwirinda. Ni uguceceka nk'ubwumvikane. Umuntu aguma ahari, afite umutima, afunguye, kandi ayoborwa imbere mu gihe umurima asangiye unyura mu mihangayiko.

Iyi ngeso ishobora kuba ikomeye cyane kuko amatsinda menshi ategurwa akurikije uburyo abantu babikora. Umuntu umwe arahangayika, undi arasobanura, undi arirwanaho, undi arakosora, undi arasenyuka, undi akora ububasha, maze icyumba gitangira kuzenguruka igitero gikomeye. Ijambo "Wordless Hold" ritanga imiterere itandukanye. Ihuriro ryumvikana ntirihatira icyumba guhinduka, ahubwo ritanga aho rishingira rihamye. Hari igihe kuba hari umuntu umwe uyoborwa imbere mu gihugu bituma abandi bahumeka, bagabanya umuvuduko, bumva ubwabo, cyangwa bareka gutera imbere.

Gufata Ijambo Bidasaba Kwicisha bugufi kuko umuntu wikunda akenshi aba ashaka ikimenyetso kigaragara cy'uko byamufashije. Ashaka kuvuga interuro y'ubwenge, gutanga igisubizo, kuvuga icyerekezo, cyangwa kumenyekana nk'umuntu utuma ibintu birushaho kuba byiza. Icyiciro cya Gatandatu gisaba umuntu usaba gukorera abandi adahora agaragara nk'ukorera abandi. Iyi ni imwe mu mpamvu ituma umurimo uhuza abantu utandukanye cyane n'imikorere yo mu mwuka. Akazi k'ingenzi cyane gashobora kubaho nta muntu uzi uwafashe uwo murimo.

Imyitozo yo ku rwego rwa kabiri rwa Gatandatu ni Ubujyanama bwo Gutanga Ubujyanama. Iyo abandi bashaka ubuyobozi, umuntu usaba ubufasha asubiza ikibazo mu buryo busobanutse neza aho gutanga imyanzuro nk'ububasha bwa nyuma. Umujyanama aba ikimenyetso, ntabwo aba intebe y'ubwami isimbura. Iyi myitozo ni ingenzi cyane mu miryango y'umwuka kuko kwishingikiriza ku bandi bishobora kubaho vuba imbere y'abantu bavuga neza, bafite ubwenge, cyangwa bakomeye mu mbaraga. Umuntu abaza ikibazo, agahabwa igisubizo gikomeye, yumva aruhutse, kandi agatangira kugaruka kenshi ku buyobozi atarashyira mu gaciro muri we.

Ubujyanama bw'ibitekerezo buhagarika iyi gahunda. Aho kuvuga ngo “Dore icyo ugomba gukora,” umujyanama ashobora kubaza ati “Ni iki umubiri wawe uba uzi mbere y’uko ubwoba buvuga?” Aho gutanga umwanzuro, bashobora gusobanura ikibazo nyacyo. Aho kuba isoko y’icyizere, bafasha undi muntu kumenya aho icyizere kirimo gutangwa. Intego si ukugaragara nk'aho ari ingirakamaro cyane. Intego ni ukugira ngo undi muntu yiyobore neza nyuma y’impaka kuruta uko yari ameze mbere.

Ubu ni ubuyobozi busubiza abantu kuri bo ubwabo. Ntibutuma habaho kwishingikiriza ku bintu by'umwuka. Ntibukusanya abayoboke bitewe n'ibyo bakeneye. Ntibuhindura ubuyobozi mo ubuyobozi bw'ubuyobozi. Buremera ko umurimo wo hejuru atari ngombwa ku buzima bw'undi muntu, ahubwo ari ukubafasha kwibuka ko Intebe yabo y'Inkomoko idashobora gusimburwa n'ubusobanuro bw'undi muntu uwo ari we wese.

Bityo, Urwego rwa Gatandatu ruhindura umurimo wo mu mwuka kuva ku gikorwa ukajya mu mwanya wacyo. Umuntu aracyakora, ariko igikorwa gikomoka ku murima usanzwe ukorera. Baracyavuga, ariko imvugo ishingiye ku kwifata. Baracyayobora, ariko ubuyobozi bwerekeza ku bubasha bw'ushaka ubwe. Baracyakunda, ariko urukundo ntirukiza, ntirugenzura, cyangwa ngo ruce. Guhuza biba uburyo bwo kohereza bucece, maze urugo rutangira gufasha abandi kwibuka guhuza nta ngufu.

Icyiciro cya Karindwi — Ubugenzuzi Buhuriweho

Ikibazo cyo gusuzuma ikibazo cyo ku rwego rwa karindwi ni iki: ni izihe nyubako dushobora kubaka kugira ngo ukuri, kwita ku bandi, ubwumvikane, no kwiyobora birusheho koroherwa na benshi?

Ku rwego rwa karindwi, ubwisanzure buhinduka ubw'ubwubatsi. Ubuzima bwite buhagarara kuba inkingi ahubwo buhinduka igikoresho cyo gukiza ikiremwa-muntu. Uru ni rwo rwego aho ububasha bw'imbere, umurimo uhuza abantu, n'ubukure mu mwuka bitangira kugaragara binyuze mu mishinga, ubutaka, imiryango, inama, amashuri, ubucuruzi, inyigisho, ahantu ho gukira, imiyoboro, n'imiterere y'ubuzima. Ikibazo ntikikiri gusa, "Nakomeza nte kuba umutegetsi?" Ikibazo kiba, "Ni iki cyakubakwa kugira ngo ubwisanzure bworohere abandi kubaho?"

Iyi ni yo ngaruka isanzwe y’iyi porotokoli. Niba Urwego rwa Gatanu rutuje urwego rw’umuntu ku giti cye, kandi Urwego rwa Gatanu rukemera ko urwo rwego rukorera nta gahato, Urwego rwa Karindwi rusaba ko ubwo bumwe bugira ishingiro. Ntabwo ari nk’ubutegetsi. Ntabwo ari nk’urwego rushya rufite imvugo y’umwuka. Ntabwo ari nk’ubundi buryo aho abayoboke bishingikiriza ku bayobozi. Urwego rwa Karindwi rusaba imiterere ishingiye ku kuri, kwita ku bandi, kwemeranya, ububasha bw’imbere, n’inshingano zikangutse. Ni ukwiyobora kw’Isi Nshya kwashyizwe mu bikorwa.

Ubugenzuzi rusange butandukanye n'icyifuzo cy'umuntu ku giti cye. Icyerekezo kibaza icyo umuntu ashobora kugeraho, gutunga, kugaragaza, cyangwa kugenzura. Ubugenzuzi bubaza icyo umuntu ashaka kwitabwaho mu buzima bwe. Umuntu wo kuri uru rwego ashobora gucunga ubutaka, inyigisho, umushinga w'umuryango, ahantu ho gukira, ishuri, inama, urusobe rw'inkunga, ububiko bw'ubuhanzi, ubucuruzi bw'imyitwarire myiza, gahunda y'ibiribwa, uruziga rw'umwuka, cyangwa ikiraro cy'umuco. Inyubako ishobora kuba nini cyangwa nto, igaragara cyangwa ituje. Ingano si cyo gipimo. Kuboneza ni cyo gipimo.

Icy'ingenzi ni uko imiterere igomba kuba iy'ukuri. Icyiciro cya Karindwi ntikinyurwa n'ubugenzuzi bw'ikigereranyo gusa. Ntabwo bihagije kwiyumvisha umuryango w'Isi Nshya, kuvuga ku buyobozi buzi, cyangwa kugira icyerekezo cyiza cyo gukira rusange. Iyerekwa ni ingenzi, ariko icyerekezo kigomba guhinduka ishusho. Ubusitani bugomba guterwa. Inama igomba kuba. Urupapuro rugomba kubakwa. Umwana agomba kwigishwa. Icyumba kigomba gutegurwa. Gahunda igomba gutegurwa. Imyitozo igomba gukomeza. Inyubako igomba kubaho ku isi.

Aha niho imishinga myinshi y’umwuka inanirwa. Ikoresha imvugo ikomeye ariko ifite imiterere idakomeye. Ivuga ubumwe ariko ikongera kwishingikiriza ku bandi. Ivuga ku butegetsi ariko ishyira ubutegetsi mu mwanya umwe. Ivuga urukundo ariko yirinda kubazwa. Ivuga ku Isi Nshya ariko ntiyubaka ikintu gihamye gihagije kugira ngo gikorere abantu bari mu gitutu. Icyiciro cya Karindwi gisaba byinshi. Isaba ko ukuri, kwita ku bandi, kwemera, no kwiyobora biba amahame y’igenamigambi, atari amagambo y’imvugo.

Ukuri nk'ihame ry'igishushanyo mbonera bivuze ko inyubako zidashobora kubakwa ku ishusho, ku mayeri, ku nzego zihishe, cyangwa ku mikorere y'umwuka. Inyubako igomba kuba ishobora kuvuga ukuri ku byo ari byo, icyo ishobora gukora, icyo idashobora gukora, aho ububasha buri, uko ibyemezo bifatwa, n'uburyo inshingano zisangirwa. Kwita ku bandi nk'ihame ry'igishushanyo mbonera bivuze ko inyubako igomba kwita ku mibereho myiza nyakuri y'abo ikoraho, atari gusa intego, ikirango, cyangwa uwashinze. Kwemeranya nk'ihame ry'igishushanyo mbonera bivuze ko uruhare rugomba kuba rusobanutse, rw'ubushake, kandi rudashyirwaho ku gahato. Kwiyobora nk'ihame ry'igishushanyo mbonera bivuze ko inyubako igomba gutuma abantu barushaho kugira ubushobozi imbere mu gihugu, badashingiye ku byo bakeneye.

Aha niho ubwenge bukwirakwizwa busimbura ubuyobozi. Urwego rwa Karindwi ntiruhakana ubuyobozi. Rukosora ubuyobozi. Haracyariho inshingano, inshingano, abakuru, abategura, abarimu, abubatsi, n'abashinzwe kuyobora. Ariko intego y'ubuyobozi irahinduka. Intego si ukwegeranya imbaraga hejuru. Intego ni ugukwirakwiza ubumwe hanze. Umuyobozi ntabwo aba isoko y'ubumenyi bwa buri wese. Umuyobozi arinda imimerere aho abantu benshi bashobora kugera ku bumenyi bwabo mu buryo buboneye.

Ibi bigira ingaruka zitaziguye ku nama njyanama, abaturage, n'imishinga. Inama njyanama ishingiye ku cyiciro cya karindwi si ahantu ho kuba abantu bafite imico itandukanye. Ni ahantu ho gutega amatwi no gukora ibikorwa bifatika. Umuryango ushingiye ku cyiciro cya karindwi si inzozi zo guhunga. Ni imiterere y'ubuzima aho ibiryo, ubutaka, amakimbirane, umurimo, kwita ku bandi, kwigisha, gufata ibyemezo, no gusangira umutungo bigomba gukorwa mu buryo buhamye. Ishami ry'abarimu rishingiye ku cyiciro cya karindwi ntirirema abanyeshuri bahoraho. Rirema abatwara akazi benshi. Ubucuruzi bushingiye ku cyiciro cya karindwi ntibukoresha ikirango cy'umwuka gusa. Buhuza guhanahana no gukorera abandi, icyubahiro, gusubizanya ukuri.

Imyitozo ya mbere yo ku rwego rwa karindwi ni Imiterere imwe. Ushaka agena imiterere imwe ifatika azacunga nk'inkingi y'icyiciro cya karindwi. Ibi ni ibintu byihariye ku bushake. Imiterere imwe. Umushinga umwe, umuryango umwe, ubutaka bumwe, umuryango umwe, ikigo kimwe cy'inyigisho, uruziga rumwe, gahunda imwe, ikintu kimwe kizima gishobora kwitabwaho uko igihe kigenda gihita. Iyo myitozo ihagarika ingeso y'umwuka yo kuguma ahantu hose mu bitekerezo kandi nta hantu na hamwe mu buryo bufatika.

Imiterere imwe yigisha binyuze mu kuri. Imiterere nyayo izagaragaza icyo inzozi zitagaragaza. Izerekana aho disipuline ibura, aho amasezerano adasobanutse neza, aho ubuyobozi budakuze, aho amikoro akenewe, aho itumanaho risenyuka, aho kwita ku bintu bigomba kuba ingirakamaro, aho imipaka igomba gusobanurwa neza, n'aho umugenzuzi agifite ubushobozi bwo gukura. Ibi si ikibazo. Ni integanyanyigisho y'ubuyobozi. Imiterere iba indorerwamo itoza umugenzuzi.

Iyi ni yo mpamvu inyubako nyayo ari ingenzi cyane. Umuntu ashobora kumva ateye imbere cyane mu gihe avuga ku miryango y'ejo hazaza, inama njyanama, amashuri, ibigo byita ku barwayi, cyangwa gahunda z'Isi Nshya. Ariko iyo ikintu nyacyo gitangiye, uru ruganda rurageragezwa. Ese umuntu ashobora gukomeza kugaragara? Ese ashobora kuvugana neza? Ese ashobora kwakira ibitekerezo? Ese ashobora gufata ibyemezo adahagarikiye abandi? Ese ashobora kugumana ukuri no kwitanaho? Ese ashobora gucunga umutungo adahagarikiye Exchange kuba intebe y'ubwami? Ese ashobora gukomeza guhuza iyo imiterere irushijeho kuba mibi?

Imyitozo yo ku rwego rwa karindwi mu cyiciro cya kabiri ni ugutanga ubutumwa butuje. Aho umuntu agana hose, akoresha iyo gahunda binyuze mu kubaho kwe, mu byo yubaka, no mu buryo afata ibisanzwe. Ubu si ubutumwa bwiza. Si ukwita ikirango. Si ngombwa ko buri wese avuga iyo gahunda cyangwa ngo yemere imvugo yayo. Ni imiterere mizima. Abandi bashobora kumva ko umuntu ahuza, yemera, akunda ukuri, yita ku bandi, kandi akiyobora binyuze mu buryo umuntu agenda, yumva, yubaka, afata icyemezo, asaba imbabazi, akosora, yanga, akorera, kandi agakomeza kuba umuntu uhamye.

Gutanga ubutumwa butuje ni ingenzi kuko Icyiciro cya Karindwi kidakeneye guhindura buri rwego mu buryo bw'umwuka. Gutanga ubutumwa bw'ingenzi cyane bishobora kuba uburyo inama ikorwa, uburyo amakimbirane afatwa, uburyo amafaranga aganirwaho, uburyo umupaka wubahirizwa, uburyo umwana atega amatwi, uburyo ikosa risana, uburyo ubutaka bwubahwa, uburyo umuyobozi yisubiraho, cyangwa uburyo umuryango wanga kubaka ukwishingikiriza ku muntu umwe. Ibi bikorwa bisanzwe bifite gahunda yimbitse kuruta ibisobanuro bihoraho.

Ku rwego rwa karindwi, ubuzima bwite buba igice cy’inyubako nini. Ibi ntibisibanganya umuntu. Bisohoza umuntu binyuze mu gukorera abantu bose. Umuntu aracyafite umubiri, imibanire, ibyo akunda, ibyo akeneye, imipaka, n’inzira ye bwite. Ariko ihuriro ry’imbaraga rukuruzi ryarahindutse. Ubuzima ntibukirangwa no kubaho ku giti cye, gukira, kumenyekana, cyangwa kwigira umuntu mu buryo bw’umwuka. Buhinduka igikoresho ukuri gushobora kwigiramo.

Ibi ni ubuyobozi rusange. Si ibintu bidasanzwe, kuko bisaba imiterere ifatika. Si urwego rw'ubuyobozi rufite imvugo yoroshye, kuko rushingiye ku kwiyobora. Si inzozi zo mu mwuka, kuko umurimo ugomba kuba ikintu gifatika. Si imbaraga z'umuntu ku giti cye, kuko ubuzima bwe bwite bwahagaze kuba ingenzi. Ni urugendo rurerure ibiremwa bigenga bitangira kubaka imiterere ikorera ubuzima.

Icyiciro cya Gatandatu n'icya Karindwi byuzuza igice cya Protocole y'Ubwumvikane bw'Ubusugire bw'Igihugu berekana ibibaho iyo ubutegetsi bw'imbere bukuze burenze ubushobozi bw'umuntu ku giti cye. Icyiciro cya Gatandatu cyigisha umuryango w'ubusugire gukorera nta gahato, gutabara, kugenzura, cyangwa kwishingikiriza ku bandi. Icyiciro cya Karindwi cyigishisha umuryango w'ubusugire kubaka imiterere yorohereza abandi guhuza ibintu. Hamwe, bigaragaza intego nyamukuru y'iyo protocole: atari ukubohora abantu ku buyobozi bwo hanze gusa, ahubwo no gufasha mu gushyiraho imiterere mizima y'ubuyobozi bwite bw'Isi Nshya binyuze mu bantu bahuje, imibanire ishingiye ku bitekerezo, n'imiterere ishingiye ku kuri, kwita ku bandi, kwemeranya, no gucunga ibintu.

IX. Ubwenge bw'Imana n'Isoko Irimo

Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubutware ntishobora gutandukana n’Ubwumvikane bw’Imana, ariko ibi bigomba kumvikana neza. Ubwumvikane bw’Imana ntabwo bivuze kwemera idini rishya, gutanga ibitekerezo ku tewolojiya, gukora ibintu byo mu buryo bw’umwuka, cyangwa gutangaza ko kamere muntu ari Imana. Bisobanura iherezo ryo gutandukana n’Isoko iri imbere. Bisobanura ko umurima utagifitanye isano n’Imana nk’aho ari kure gusa, hanze, udashobora kugerwaho, cyangwa ngo unyuzwe n’ubuyobozi buturutse hanze. Bitangira kwibuka ko urumuri rw’Imana ruri imbere rutatandukanye n’Umwe, kandi ko umuntu aba afite ububasha bwinshi uko kamere yemerera Isoko aho kwitwaza ko ayisimbura.

Iri tandukaniro ni ingenzi kuko isi ya kera yatoje abantu benshi gushyira Imana hanze yabo. Kuri bamwe, Imana yabaye umucamanza uri kure. Ku bandi, Imana yabaye inyigisho igenzurwa n'inzego. Ku bandi, Imana yabaye igitekerezo cy'idini bityo ikaba yaragombaga kwangwa burundu. Abantu benshi bashaka iby'umwuka baretse idini rishingiye ku bwoba kugira ngo barisimbuze ubundi butegetsi bwo hanze: umwarimu, umuyoboro, gahunda, guhanura, umuryango, umukiza, ubuyobozi bw'isi, cyangwa icyamamare mu by'umwuka. Imyambaro yarahindutse, ariko imiterere yagumye uko yari imeze. Ubutegetsi bwari bukiriho ahandi hantu.

Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubutware igarura umubano utandukanye. Intebe y’Inkomoko ni ahantu imbere aho roho yibuka gukomezanya n’Isoko rya Mbere. Ibi ntibivuze ko ego iba ubutware bw’Imana. Bisobanura ko ubutaka bw’umuntu burushaho kuba buhagaze bihagije, bugacisha bugufi bihagije, kandi bugahuza bihagije kugira ngo butume Isoko iyobora imbere. Ubwenge bw’Imana buhinduka ingirakamaro iyo ubutware bukomeye mu murima butakiri ubwoba, amafaranga, igihe, iterabwoba, kwemerwa, kugenzura idini, cyangwa kwishingikiriza ku mwuka, ahubwo ari ukubaho kw’Isoko ubwayo.

Iyi ni yo mpamvu Ubwenge bw'Imana ari ikintu gikwiye muri iyi gahunda. Iyo nta soko iri imbere, ubutegetsi bushobora guhinduka ubushake. Iyo nta kwicisha bugufi, ububasha bw'imbere bushobora guhinduka ubutware bw'ubwikunde. Iyo nta buryo bwo kwishyira mu mwanya w'Imana, imvugo y'Imana ishobora guhinduka imikorere y'umwuka. Iyi gahunda ntisaba umuntu gusenga ubwe. Isaba umuntu kureka kureka kuba Imana isanzwe iriho mu murima. Isaba umuntu kureka guha ubutware imana z'ibinyoma zo hanze maze agatangira kubaho ahereye ahantu imbere aho isoko ishobora kumvikana, kwizerwa, no kumvirwa binyuze mu guhumeka, gutuza, kubaho, kwicisha bugufi, no gukora.

Ubwenge bw'Imana si ukwiyongera kw'ibiciro mu buryo bw'umwuka

Kimwe mu bisobanuro by'ingenzi ni uko ubwenge bw'Imana atari ukwiyongera mu mwuka. Si ukuvuga ngo “Ndi Imana, bityo nshobora gukora icyo nshaka cyose.” Ibyo si ukwigenga. Ibyo ni ukwagura ubwikunde hakoreshejwe imvugo y'Imana. Kwiyongera mu mwuka bibaho iyo umuntu ubwe yitije ururimi rw'Inkomoko mu gihe yanga kwemera Inkomoko. Bishobora kuvuga neza iby'ubumana, ubumwe, imbaraga, no gukanguka, ariko munsi yabyo haracyari ugutegeka, gushimwa, kurekurwa, kuba hejuru, cyangwa umwanya wihariye.

Imana y'ukuri Ubwenge bugenda mu cyerekezo gitandukanye. Ntabwo butuma ego iba nini. Butuma ego irushaho kugaragara. Imiterere yayo ntizimira, ahubwo irushaho kuba mbi. Ireka kugerageza kuba umutegetsi w'ubutaka maze igatangira kuba igikoresho. Umuntu aguma ari umuntu, afite umubiri, amateka, amarangamutima, inshingano, imipaka, imibanire, n'amasomo. Ariko ikigo cy'ubuyobozi kirahinduka. Umuntu ntashishikazwa no kugaragaza ubumana ahubwo arushaho kwiyegurira kwemerera kubaho kw'Imana kuyobora ubuzima.

Aha niho interuro "Isoko imbere" igomba gufatwa neza. Isoko imbere si umuntu wakomeretse wiyita ko ari we ufite ububasha busesuye. Si uguhubuka, imikorere, ibyo ukunda, icyifuzo, cyangwa imbaraga z'amarangamutima byambitswe nk'amabwiriza y'Imana. Ni umugezi wimbitse uri munsi y'iyi migendere. Ni ahantu hatuje hatagomba gukorwa ibintu bihamye. Ni ituze ryo mu mutima rishobora kugumana ukuri nta bugizi bwa nabi, urukundo nta kwigarurira, igikorwa nta bwoba, n'inshingano nta kwiyanga.

Gutakaza imbaraga mu buryo bw'umwuka akenshi birinda inshingano. Ubwenge bw'Imana burushaho kuba bwiza. Iyo Inkomoko yumvikana nk'aho iri imbere, umuntu ntashobora kwihisha inyuma y'ubuyobozi bwo hanze mu buryo bworoshye. Ntibashobora kuvuga gusa ngo, “Umwarimu wanjye yarambwiye,” “Itsinda ryanjye riremera,” “Idini ryanjye rivuga ngo,” “Uburyo bwarandemye,” cyangwa ngo “Isi yarangiritse cyane.” Isano itaziguye n'Inkomoko isubiza inshingano mu murima. Ikibazo kiba: niba Imana iri muri njye koko, ngomba kuvuga, guhitamo, gukorera, gusana, kubaka, kwanga, kuruhuka, no gukora iki?

Iyi ni yo mpamvu kandi Ubwenge bw'Imana budashobora kugabanuka ngo bube ibyishimo by'amarangamutima. Hashobora kubaho ibihe by'amahoro akomeye, ubushyuhe, ubumwe, gufunguka umutima, cyangwa kubaho kw'Imana. Ibyo bihe ni ukuri kandi byera. Ariko intego si ugukurikirana ubunararibonye bwo mu mwuka. Intego ni ukuyoborwa mu buryo butandukanye. Umuntu ashobora kumva ko Imana iriho mu gutekereza cyane ariko agakomeza gukora ibintu abitewe n'ubwoba mu buzima bwa buri munsi. Ashobora kuvuga ubumwe ariko akirinda ukuri. Ashobora kumva afite umucyo mu mutima we ariko akareka ubutware bukamuca intege, bukamushimisha cyangwa bukamugora. Ubwenge bw'Imana buba impamo iyo umurima utangiye kubaho bitewe n'uko wabikozeho.

Itandukaniro rigaragara iyo umuntu asunitswe n'igitutu. Guhinduka kw'umwuka bishobora gusenyuka, kurengera, gutera icyerekezo, cyangwa gusaba kwemerwa iyo bihanganye. Ubwenge bw'Imana burushaho kwicisha bugufi, kuba ubw'ukuri, no kuba inyangamugayo. Ntibikeneye kwemeza abandi ubumana bwayo. Ntibikeneye kwigarurira ibiganiro, kwiyitirira ubukuru, cyangwa gukusanya abayoboke. Birushaho kuba byiza kandi bikomeye icyarimwe. Bibuka ko urumuri rw'Imana ruri imbere rutatandukanye n'Umwe, ahubwo ko n'imico y'umuntu igomba kuba umugaragu w'ukuri usobanutse neza.

Iki ni ikiraro kiri hagati y’ubutegetsi bw’umwuka n’Imana. Ikiremwa cy’ikirenga si kamere yihariye. Ikiremwa cy’ikirenga ni umurima w’umuntu uyobowe neza n’Isoko. Ingeso ntirimburwa, ariko ntiriba rikiri ryemewe kwigira nk’iy’Imana. Ubwoba ntibuhakanwa, ariko ntibuba bukiri bwemewe gutegeka. Irari ntiricibwa, ariko ntiriba ryemewe kuba ikirahuri cyonyine. Umuntu arushaho kwishyira hamwe kuko umutegetsi wo hejuru yasubiye mu mwanya we ukwiye.

Intebe y'Inkomoko nk'ahantu h'imbere ho gusangira

Intebe y'Inkomoko ni ahantu h'imbere ho gusabana n'Isoko rya Mbere. Ni ahantu ho kuba aho roho yibuka ko idatandukanye n'ubutaka bw'Imana. Ibi ntibisaba imiterere yemewe y'idini, nubwo ugusenga kw'ukuri bishobora kuba bifite icyo bivuze kuri benshi. Ntibisaba imvugo yihariye. Bamwe bashobora kuvuga Imana, Isoko, Umuremyi, Umuremyi w'Icyubahiro, Isoko rya Mbere, Kubaho kw'Imana, Umwe, cyangwa Utagira Iherezo. Amagambo nta gaciro afite kuruta isano iri hagati y'ubuzima. Ikibazo ni ukumenya niba umurima urimo kugera hanze kugira ngo ubone ububasha bwa nyuma cyangwa ugaruka imbere aho Isoko izwi mu buryo butaziguye.

Mu bihe bya mbere byo gukanguka, abantu benshi bafata Imana nk'ikintu kigomba kuva hanze. Bashobora gusaba urumuri kumanuka, uburinzi bukagera, ubuyobozi butangwa, gukizwa kukabaho, cyangwa imbaraga zo hejuru kugira ngo zigire icyo zikora ziturutse ahandi. Iyi mikorere ishobora kuba ikiraro cy'igihe runaka, cyane cyane iyo umuntu akiri kwiga kumva afite umutekano hamwe n'Imana. Ariko Protocole y'Ubwumvikane bw'Ubusumbane isaba ko habaho isomo ryimbitse: urumuri ntiruza gusa kuri uwo muntu. Umucyo kandi urimo urazamuka uturutse mu kirabyo cy'Imana cy'umuntu.

Iri ni impinduka ikomeye mu buyobozi bw'umwuka. Iyo umuntu yizeye ko kubaho kw'Imana bigomba guturuka ahandi, umurima ushobora gukomeza kwishingikirizaho mu buryo butari bwo. Urategereza. Ugera aho. Urashyira imbere. Usaba inyuma kurangiza ibitarakwibukwa imbere. Ariko iyo Intebe y'Inkomoko ibaye ahantu ho gusangira, umubano urahinduka. Umuntu areka kwiyumvanamo n'Inkomoko nk'aho adahari. Atangira kwemerera Inkomoko gutegeka ari imbere mu mubiri.

Ibi ntibivuze ko umuntu afungirwa ijuru, ubuyobozi, isengesho, abamarayika, inama, ubutumwa, inyandiko zera, cyangwa abigisha b'umwuka. Bivuze ko nta na kimwe muri ibi gisimbura umubano w'imbere. Bishobora kubyutsa kwibuka, kwemeza guhuza, kunoza imyumvire, cyangwa gushyigikira inzira. Ariko ntibiba bigifatwa nk'ibisimbura ubusabane butaziguye. Umwarimu nyawe asubiza umunyeshuri ku Isoko imbere. Ubutumwa nyabwo bukomeza ububasha bw'imbere aho gutuma umuntu yishingikiriza ku bandi. Imyitozo nyayo ituma urwego rugira ubutegetsi bunini, ntirushingikirize ku bikorwa nk'ikintu cyo hanze.

Intebe y’Inkomoko inakosora igenzura ry’amadini rishingiye ku bwoba. Imiterere myinshi yigishije abantu ko gusangira imbere mu buryo butaziguye ari akaga, kwishyira hejuru, kubujijwe, gushukana, cyangwa guharirwa abayobozi bihariye. Ibi birema imiterere yo kwishingikiriza ku bintu mu buryo bw’umwuka aho umuntu agomba kwishingikiriza ku wundi muntu kugira ngo asobanure Imana, yemeze ubugingo, asobanure agakiza, agenzure uburyo bwo kugera ku kuri, cyangwa amenye niba ijwi ry’imbere ryemerewe kwizerwa. Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire ntabwo ikeneye kwibasira idini kugira ngo ibi bikosorwe. Isubiza gusa icyicaro cy’imbere cy’ubusabane.

Kubana neza n'Imana ntabwo bituma umuntu aba umunyacyaha. Bituma agira inshingano zikomeye. Niba Isoko iri imbere, icyo gihe guhitamo cyose ni ingenzi. Ijambo ryose ni ingenzi. Amasezerano yose ni ingenzi. Buri mupaka ni ingenzi. Igikorwa cyose cyo gukorera abandi ni ingenzi. Umuntu ntagikora neza ku bw'umucamanza wo hanze. Ari kwiga kubaho mu buryo buhuye n'Ubumwe buri imbere mu murima. Ubu ni inshingano zihariye.

Intebe y'Inkomoko niho ubu bubasha buhinduka urukundo aho kuba ubuhana. Idini rishingiye ku bwoba rikunze gukoresha igihano kugira ngo rigenzure imyitwarire. Ibyamamare byo mu mwuka akenshi bikoresha ishimwe kugira ngo bigenzure kwitabwaho. Kwishingikiriza ku Mukiza akenshi bikoresha ubugwari kugira ngo bigenzure ubudahemuka. Intebe y'Inkomoko isenya izi ntebe z'ibinyoma mu kugarura ubusabane butaziguye. Umuntu ntakeneye ubwoba kugira ngo yitware neza. Ntabwo akeneye icyamamare kugira ngo yumve ko afitanye isano n'Imana. Ntabwo akeneye umukiza kugira ngo yirinde inshingano. Bagomba gusubira imbere no kwemerera Inkomoko kuyobora uru rwego.

Niyo mpamvu ubwenge bw'Imana n'ubuyobozi bw'imbere atari ingingo zitandukanye. Ububasha bw'imbere si icyizere cy'imitekerereze gusa. Ni ukugarura ubutegetsi bw'umwuka mu muryango w'abantu. Intebe y'Inkomoko yibuka gukomezanya n'Isoko rya Mbere, kandi ko kwibuka bihindura uburyo umuntu yifata n'isi. Bashobora kwakira inyigisho bataziramya. Bashobora kubaha ibiremwa byera batatanze ubutegetsi. Bashobora gusenga badasaba gutandukana. Bashobora gukorera Imana batabaye abarokozi. Bashobora kubona ubuyobozi badataye ubushishozi.

Agace k'ituze nk'icyumba cyumvikanamo isoko

Gutuza ni icyumba Isoko yumvikanirwamo. Ibi ntibivuze ko Isoko ivuga mu ituze gusa, cyangwa ko ukubaho kw'Imana kudashobora kunyura mu bikorwa, mu mibanire, mu miterere, mu buhanzi, mu murimo, mu kazi, cyangwa mu bibazo. Bivuze ko urwego rw'abantu rukenera gutuza kugira ngo rutandukanye Isoko n'urusaku. Hatabayeho gutuza, amajwi yarazwe, ibisubizo by'ubwoba, kurya ibintu byo mu mwuka, imikorere y'amarangamutima, ubwoba rusange, n'ingeso zo mu mutwe byose bishobora kwigana ubuyobozi. Gutuza bituma urwego rutuza bihagije kugira ngo rumenye ibirimo kwimbitse kuruta imikorere.

Guhumeka ni bumwe mu buryo bworoshye bwo kwinjira muri iki cyumba. Guhumeka bisubiza ibitekerezo ku mubiri. Bigabanya uburyo bwo kumva. Bihagarika imbaraga zo kumvira ikimenyetso cya mbere kigaragara. Biha umwanya wo kwibuka ko isi yo hanze idakwiye kugenga imiterere y'imbere. Guhumeka rimwe gusa bishobora kuba irembo rigana ku ntebe y'umwimerere. Kwitoza guhumeka kenshi bishobora kwigisha umubiri ko kubaho kw'Imana atari igitekerezo gusa, ahubwo ari ukuri kwumvikana guturuka imbere.

Kubaho k'umutima ni ingenzi cyane. Gushyira umutima ku mutima ntibigomba gufatwa nk'ikimenyetso. Umutima niho abantu benshi bashobora kumva byoroshye itandukaniro riri hagati yo kwifata no kufunguka, ubwoba n'icyizere, imikorere n'ukuri, uburyo umuntu abyitwaramo n'ukuri. Iyo umutima utuje, umuntu ashobora gutangira kumva ko Isoko itari kure. Kubaho k'Imana ntabwo gutegereza hejuru y'umubiri ngo winjizwe. Umaze kuba muzima nk'urumuri rwinshi rw'ibiriho, rutegereje kwemererwa.

Niyo mpamvu iherezo ry'itandukana ribaho binyuze mu bikorwa, atari ukwemera gusa. Umuntu ashobora kwizera ko Isoko iri imbere kandi akabaho nk'aho Isoko idahari. Ashobora kuvuga ku Mana Ubwenge kandi akagera hanze igihe cyose ubwoba buvutse. Ashobora kwemeza ubumana bw'imbere kandi akareka umurima iyo ubuke, amakimbirane, cyangwa gushidikanya bigaragara. iherezo ry'itandukana riba impamo iyo umwuka, ituze, kubaho, kwicisha bugufi, n'ibikorwa bitangiye kugaragaza ukuri kumwe.

Kwicisha bugufi ni ingenzi hano. Iyo umuntu adaciye bugufi, Ubwenge bw'Imana bushobora guhinduka indi ndangamuntu. Iyo umuntu yicishije bugufi, biba ari ugusangira. Umuntu ntagikeneye kwiyitirira ubuhanga bwe. Bemerera ko Imana imuha kuba inyangamugayo, imukunda, imugira inama, kandi imufasha kurushaho. Ntibakoresha Ubwenge bw'Imana kugira ngo birinde ibiganiro bigoye, inshingano zifatika, gusana imibanire, gufata ibyemezo by'amafaranga, kwita ku mubiri, cyangwa gufata ingamba zihamye. Imibanire itaziguye n'Isoko yongera inshingano kuko umuntu ashobora kumva iyo adahuje imiterere.

Ibikorwa birangiza ishyirwa mu bikorwa. Gutuza bifungura icyumba. Guhumeka bitera ituze umubiri. Umutima ubaho ugarura ubusabane. Kwicisha bugufi birinda izamuka ry'ibiciro. Ariko ibikorwa bigaragaza niba ishyirwa mu bikorwa ryarabayemo. Niba isoko ari yo iyobora urwego rw'imbere, amahitamo agomba guhinduka. Imvugo igomba guhinduka. Imbibi zigomba guhinduka. Gukorera bigomba guhinduka. Isano n'amafaranga, igihe, iterabwoba, n'imiterere bigomba guhinduka. Umuntu agomba kubaho nk'aho kuba imbere mu Mana ari byo bifite ububasha kuruta ubwoba.

Aha niho Ubwenge bw'Imana buhinduka ingirakamaro. Si ibyiyumvo by'umwuka byihariye bigenewe gutekereza gusa. Ni ukubaho kuyoborwa n'Imana ari byo biyobora ubuzima bwa buri munsi. Bifasha umuntu guhagarara mbere yo kugira icyo akora, kuvuga ukuri nta bugome, kwanga icyahungabanya umurima, kwemera inshingano nta soni, kuruhuka nta kwicira urubanza, gukorera nta kwishingikiriza ku bandi, no gukora nta bwoba. Bituma ubutegetsi bw'umwuka n'Imana biba umwe mu mikorere.

Isoko iri imbere rero si ikintu kidasobanutse. Ni ubutware bukomeye bw'ubutaka. Ni urumuri rudakeneye kwinjizwa, kubaho kudakeneye kuboneka, ubusabane budasaba umuntu wo hagati, n'ukuri kw'imbere gusigara iyo imana z'ibinyoma zo hanze zimanutse ku ngoma. Protocole y'Ubwumvikane bw'Ubutware itoza umuntu kureka gutanga ubutware no gusubira, kenshi na kenshi, muri iki kibanza cy'ubuyobozi bw'Imana.

Ubwenge bw'Imana/Kristo Ubwenge bw'Imana ni iherezo ryo gutandukana n'Isoko imbere. Intebe y'Inkomoko niho iryo iherezo ritangira gukora. Gutuza niho bishobora kumvikana. Guhumeka niho bishobora kumvikana. Kwicisha bugufi ni ko biguma ari bisukuye. Ibikorwa ni ko biba ukuri. Iyo Isoko iyobora urwego rw'imbere, ubutegetsi ntibuba bukiri ubushobozi bw'umuntu gusa. Buhinduka uburyo bw'Imana bubaho binyuze mu ishusho y'umuntu.

X. Imigenzereze y'Ubusugire bwa Buri Munsi n'Iminsi Mirongo Itinda

Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubutware iba impamo binyuze mu bikorwa. Ntabwo ari ukubera ubwumvikane, ntabwo ari ukubera ubwishime, ntabwo ari ukubera imiterere y’umwuka, kandi ntabwo ari ukubera ubushobozi bwo gusobanura imiterere. Umuntu ashobora gusobanukirwa Intebe y’Inkomoko, Imirima ine y’Ubutegetsi, inzego zirindwi, Ubwenge bw’Imana, Ubwenge bwa Kristo, n’imiyoborere bwite y’Isi Nshya, ariko umurima ntuhinduka no gusobanukirwa gusa. Umurima uhinduka no gukora ibikorwa by’imbere mu mutima, bimara igihe kirekire bihagije kugira ngo ube igihugu gishya gikoreramo.

Iyi ni yo mpamvu imigenzo ya buri munsi ari ingenzi. Si imitako yongewe ku nyigisho. Ni uburyo inyigisho yinjira mu mubiri. Imyitozo yigisha ubwonko ibyo ubwenge bwasobanukiwe gusa. Imyitozo iha umurima uburambe bwo gusubira mu buyobozi bw'imbere. Imyitozo ihagarika ukuri kwarazwe, igaca intege Impinduramatwara yo hanze, ikagaragaza ukwemera mu buryo butazi, kandi igafasha umuntu kumenya aho Ishusho, Guhanahana, Igihe, n'Ibibazo bikiri kugerageza kuyobora imiterere y'imbere.

Intego si ugukora gahunda igoye y'iby'umwuka. Intego ni ukurushaho kuyoborwa imbere mu buzima busanzwe. Imyitozo ikomeye ya buri munsi ntigomba kuba iy'ikinamico. Ishobora kuba ituje, yoroshye, kandi hafi ya yose itagaragara inyuma. Imbaraga ziba zisubiramo. Iyo impinduka imwe ikomeje kugaragara, umurima utangira kwizera ko igaruka ari impamo. Amaherezo, imyitozo ireka kumva ko ari ikintu cyongeweho mu buzima igatangira kumva ko ari nk'uburyo busanzwe bw'umurima.

Imikorere ya buri munsi y'ubutegetsi

Imikorere ya buri munsi y’ubutegetsi igamije gufasha umuntu gutangira no kurangiza umunsi uhereye ku ntebe y’umwimerere aho kuba urusaku rwo hanze. Ntabwo byose bigamije guhatirwa gukora gahunda ikomeye icyarimwe. Ni ibikoresho. Bimwe bizaba inkingi za buri munsi. Ibindi bizakoreshwa mu bihe bikomeye. Ibindi bishobora gutorwa nk'amasomo y'igihe kirekire. Igikomeye si umubare w'ibikorwa bikorwa, ahubwo ni ukumenya niba imyitozo ikoreshwa koko ari yo isubiza ububasha imbere.

Imyitozo ya mbere ni ugusuzuma mu gitondo. Iyo umuntu akangutse, mbere yuko telefoni itangira, ubutumwa, amakuru, ibiganiro, cyangwa imirimo yinjira mu murima, arahagarara maze akumva umwanya w'imbere. Ni iki gihari? Ese hari uburemere, igitutu, ubwoba, agahinda, gusobanuka, ubushyuhe, cyangwa iterabwoba ry'amahanga? Intego si ugucira urubanza uwo murima. Intego ni ukumenya ibirimo mbere yuko isi yongeraho byinshi. Iyi scan yoroshye ibuza umunsi gutangira mu buryo butazi.

Gusuzuma mu gitondo bishobora kuba bigufi. Umuntu ushakisha ashobora gushyira ikiganza ku mutima cyangwa guhumeka mu mubiri gusa. Kwita ku bintu binyura mu murima mu buryo buboneye. Ni hehe umubiri wumva wacitse? Ni hehe umutima wumva ufungutse? Ubwonko busanzwe bushaka kwihutira? Ni hehe ububasha burimo kugerageza kuva ku ntebe y'umwimerere mbere y'uko umunsi utangira? Iyo umurima umaze kugaragara, umuntu ushakisha ashobora guhumeka, koroshya, no gusubira mu bubasha bw'imbere mbere y'uko ikimenyetso cyo hanze cyemererwa gushyiraho ijwi.

Gusuzuma imirima ya nimugoroba bisoza umunsi. Mbere yo gusinzira, umuntu urimo arongera gusuzuma imirima. Ni iki najyanye kitari icyanjye? Ni hehe natanze ububasha? Ni hehe nakomeje kuba umuntu uhamye? Ubwoba, amafaranga, igihe, iterabwoba, kwemerwa, ibyo umuryango witeze, kwishingikiriza ku bintu by'umwuka, cyangwa amarangamutima rusange byafashe intebe? Ni iki kigomba kurekurwa mbere yo gusinzira? Iyi ngeso ibuza umunsi kubikwa mu mubiri utabizi. Yigisha kandi imirima ko buri munsi ushobora kurangizwa n'ubumenyi.

Imyitozo yo gutega amatwi umutima ni ikindi gikoresho cy'ingenzi cya buri munsi. Umuntu ushakisha ashyira umutima ku mutima, agahumeka buhoro, maze akabaza ikibazo cyoroshye: ni iki roho yanjye yifuza ko menya uyu munsi? Igisubizo gishobora kuba kidasobanutse neza. Gishobora kuba ikiruhuko. Gishobora kuba umuntu uhamagaye. Gishobora kuba ari ukuvugisha ukuri. Gishobora kuba ari ukureka guhata. Gishobora kuba ari ukugenda hanze. Gishobora kuba ari ukurangiza akazi. Gishobora kuba imbabazi. Gishobora kuba ari gutegereza. Ubuyobozi bw'ubugingo bukunze kuza mu buryo bworoshye, kandi ubwenge bukunze kubureka kuko bwari bwiteze ibitaramo.

Igihe cy'ibibazo cya buri munsi gitoza urwego rw'ubuzima kubaho uhereye ku kubaza aho kuba igisubizo. Umuntu ushakisha atanga iminota mike buri munsi yo kubaza ibibazo by'ukuri. Ndi nde? Ni iki kirimo kuyobora urwego rwanjye muri iki gihe? Ni hehe ibitekerezo byanjye biri kugenda bisohoka? Ni iki nakora uyu munsi cyatuma Isoko inyuramo neza kurushaho? Ni iki mpa umwanya kidatanga ukuri, ubuzima, ubwumvikane, cyangwa ubwihindurize? Ubuzima bugenda mu cyerekezo cy'ibibazo bibazwa buri gihe.

Iminota icumi yo gutanga ubuhamya ni imwe mu myitozo ifatika muri gahunda yose. Umuntu ushakisha yicara acecetse akareba ibitekerezo, amarangamutima, imikorere y'amarangamutima, n'ibyifuzo atihutira kubyumvira. Ibi si ukubuza ibitekerezo. Ni ukwiga ko atari buri gikorwa cyo mu mutima ari itegeko. Ubwoba bushobora kuvuka hatabayeho ubutware. Kwibuka bishobora kuvuka hatabayeho kuba umwirondoro. Icyifuzo gishobora kubaho hatabayeho kuba inyigisho. Guca urubanza bishobora kubaho hatabayeho kuba ukuri. Kwitegereza ubwabyo bitangira kugarura imbaraga.

Iyi ngeso ni ingirakamaro cyane cyane ku bantu bagengwa n’ibikorwa byikora. Iyo umuntu abonye ibyo akora, ntaho bihurira na we ubwe. Umuntu urimo gushaka atangira kubona uburyo bwa kera bwo gukora. Ashobora kubona ijwi ry’umubyeyi, ubwoba bw’idini, ubwoba bw’amafaranga, imyitwarire y’isoni z’umubiri, igikomere cy’umubano, cyangwa umuco. Gutanga ubuhamya ntibikeneye gukosora byose icyarimwe. Kubona neza ni uburyo bwo kwikura mu kwemera utabizi.

Umuhango wo gushimira urufatiro woroshya ihinduka kuva ku kuri kwarazwe ujya ku kuri kw'umuntu. Aho kwanga inyubako za kera, umuntu ushakisha ashimira icyamugejeje aho, agaha umugisha amasomo, agaha icyubahiro ubwoko bw'umuntu warokotse, hanyuma agahitamo kwibuka abigambiriye. Ibi ntibivuze kwemera ibyabaye byose. Bisobanura kwanga gukomeza kugirira inzika. Gushima biba ikiraro gituje hagati y'ubuzima bwaremye umuntu ushakisha n'ubuzima ubu butoranywa abigambiriye.

Itangazo ry’Uruhushya rw’Ubutware riha urwego ihame rya buri munsi. Amagambo ashobora gutandukana, ariko ihame rirasobanutse: ikintu gikorera ukuri, ubuzima, ubwumvikane, n’ubwihindurize ni byo byonyine bishobora kugira uruhare mu murima wanjye. Ibi si imiziririzo. Ni icyerekezo. Bivugwa buri munsi kandi bigatuwemo byuzuye, itangazo ritoza umubiri kwibuka ko urwego atari umutungo wa rubanda. Si buri byifuzo, ubwoba, ikimenyetso, amarangamutima, cyangwa ubutumwa bw’umwuka bufite uburenganzira bwo kwinjira no kuyobora.

Ubwumvikane mbere y'uko amasezerano atangira, bitanga uburenganzira mu mibanire, ubufatanye, imishinga, inyigisho, amasezerano, serivisi, no kuba hafi. Mbere yo kuvuga yego, umuntu usaba ashyira ikibazo imbere. Ese urwego ruraguka, rurahamye, ruragaragara, kandi rukarushaho kugaragara? Cyangwa rurakomera, rurasenyuka, rurahuta, ndakwinginze, rugatinya, cyangwa rugashyikirana? Iyi mikorere ntiyemeza ko icyemezo cyose kizaba cyoroshye, ariko ibuza urwego kwinjira mu masezerano rutabanje kugisha inama.

Igikorwa cyiza kuruta igikorwa cyo kwihuta ni umuco wo gukora ibintu ukurikije aho kuba ubabaye. Igikorwa cyo kwihuta kigerageza gukuramo igitutu. Igikorwa cyiza gikorera ukuri. Igikorwa cyo kwihuta akenshi kiba giteye ijwi rirenga, cyihutirwa, kirwanya, kandi cyisobanura. Igikorwa cyiza gishobora kuba cyoroshye. Nywa amazi. Zimya ibyo kurya. Sohoka hanze. Vuga ukuri. Humura. Hamagara. Wange ubutumire. Rangiza igikorwa. Saba imbabazi. Tegereza. Hitamo intambwe imwe ihamye aho kureka sisitemu y'imitsi igakora ingendo icumi zidakenewe.

Iyi myitozo ya buri munsi irema umurima ushobora gukora akazi kanini. Ntabwo ubaho ukwawo utandukanye na protocole. Itoza buri gice cyayo. Gusuzuma mu gitondo bisubiza ububasha ku ntebe y'umwimerere. Gusuzuma nimugoroba bigaragaza ko umuntu yishingikiriza ku byo ashaka. Gutega amatwi umutima bishimangira isoko imbere. Igihe cy'ibibazo gishyira ibitekerezo ku bandi. Gutanga ubuhamya bigaragaza ukuri kwarazwe. Gushima bigabanya uburakari. Itangazo ry'Uruhushya rw'Ububasha rishyiraho ububasha. Kwemeranya n'umuntu bikingira umurima. Ibikorwa bisukuye byigisha kwiyobora.

Ibibazo byo gusuzuma indwara mu cyiciro cya kane cy'ikiraro

Ibibazo byo gusuzuma ikibazo mu cyiciro cy’ikiraro bikoreshwa iyo ikimenyetso cyuzuyemo umuriro cyinjijwe mu murima. Ikimenyetso cyuzuyemo umuriro gishobora kuba ubutumwa, umutwe w’ikiganiro, inyandiko, amakimbirane, ibimenyetso, icyifuzo, icyifuzo cy’umwuka, ibyo umuryango witeze, igihe ntarengwa, amahirwe, ubwoba rusange, cyangwa uburyo bwo kumva amarangamutima. Muri ibyo bihe, umurima ushobora gukururwa byoroshye mbere y’uko umuntu urimo gushaka amenya ko ubutegetsi bwamujyanye. Ibibazo bine bigarura agahenge.

Ikibazo cya mbere ni iki: ese ibi bisaba ko nitabwaho byuzuye, cyangwa ni uko mbizi gusa? Ibintu byinshi bigomba kwitabwaho nta kwimikwa. Umuntu ashobora kumenya igikorwa rusange ntakirye umunsi wose. Ashobora kumenya amakimbirane nta kubaka umwirondoro we. Ashobora kumenya inshingano ntabireke ngo bitware umurima wose. Iki kibazo kirinda kwitabwaho kuba ubwumvikane buke.

Ikibazo cya kabiri ni iki: ese iki kibazo gisaba igikorwa, cyangwa gisaba guhagarara? Si buri kanya gasaba kugenda. Hari igihe igikorwa kiba gikenewe. Hari igihe hagomba gutangwa ihamagara, hagatangwa umupaka, hagakorwa igikorwa, cyangwa hagatangwa ukuri. Ariko rimwe na rimwe igisubizo gikomeye ni ugukomeza no kudatanga ibisubizo byinshi ku kibuga. Iki kibazo gitandukanya igikorwa cyiza n'igitutu cyo gutanga ububabare.

Ikibazo cya gatatu ni iki: ese iki cyanjye ni cyo nkwiye gutwara, cyangwa ndimo ndabona gusa ko gihari? Ibi ni ingenzi ku bantu bafite ubwenge, abakozi b'umwuka, abavuzi, abahumuriza, n'abafata amarangamutima rusange. Kumenya si ko buri gihe bivuze inshingano. Si ububabare bwose bugomba kuba mu mubiri. Si buri kibazo kiba ari ubutumwa bwite. Si ubwoba bwose bugomba guhindurwa n'ushaka. Iki kibazo gisubiza imbaraga mu buryo butandukanye no gutandukanya imyumvire n'ubwishingizi.

Ikibazo cya kane ni iki: ese kuba ndiho byarushaho gufasha binyuze mu kuvuga, guceceka, gusenga, imipaka, cyangwa kutitabira? Iki kibazo kibuza ko abantu batekereza ko umurimo uhoraho usobanura kuvuga cyangwa kwivanga. Hari igihe imvugo ari igikorwa gisukuye. Hari igihe guceceka bigira uruhare runini. Hari igihe isengesho ari igisubizo nyacyo. Hari igihe imipaka ari umusanzu w'urukundo cyane. Hari igihe kutitabira ari bwo buryo bwonyine bwo kudaha intebe y'ikinyoma.

Ibi bibazo bine byose hamwe bihindura ibihe bikomeye mo imyitozo. Birinda ko umurima ushyirwa mu byiciro byihutirwa. Bituma umuntu usaba ashobora guhura n'igitutu adahise areka Intebe y'Inkomoko. Binahuza inzego za mbere n'urwego rwa gatanu. Imyitwarire yarazwe iragaragara. Ubushishozi burakorwa. Kwigira nyirabyo ukomeye birasubizwa. Kwiyobora byihariye birashoboka.

Iminsi mirongo icyenda yo kwizihiza

Gufata Iminsi Mirongo Itinda ni cyo gikorwa cy’ingenzi cyo guhuza Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire bw’Isi. Niho inzira iba yoroshye cyane. Ushaka ahitamo ihame rimwe akarikomeza iminsi mirongo icyenda. Si amahame icumi. Si inyigisho nshya buri gitondo. Si urukurikirane rw’ibitekerezo by’umwuka ruzenguruka. Ihame rimwe, rituje bihagije kugira ngo ryongere gutunganya urwego rw’umurimo.

Iyi ngeso irakomeye kuko ikosora kimwe mu bintu by’ingenzi byahinduye inzira y’umwuka ya none: gusimbuza ibyo kurya aho kuba ihame. Abashakashaka benshi bakusanya inyigisho buri gihe. Basoma, bareba, batega amatwi, bagereranya, basubiramo, baganira, bashyira ahagaragara, bazigama, bashyira imbere, kandi bakusanya. Ishami riba ryuzuyemo ibintu by’umwuka, ariko si ngombwa ko rigira ububasha buhanitse. Umuntu ushaka ashobora kuba umuntu uvuga neza adahinduka. Ashobora kuba umuntu ufite amakuru adahinduka. Ashobora kumenya amahame menshi adafashwe n’umwe.

"The Ninety-Day Holding" ihagarika iyo gahunda. Isaba umuntu ushakisha kureka kongeramo ibintu maze agatangira kuba mu nzu. Ihame rishyirwa mu cyumba cy'imbere kandi rigasubizwamo inshuro nyinshi ku munsi. Umuntu ushakisha ntarikoresha nk'irangamuntu rusange. Ntibaritangaza nk'ikirango gishya cy'umuntu ku giti cye. Ntibariyigisha ako kanya. Ntibariyongeraho ibintu byinshi biri hafi aho. Bareka iryo hame rigakora imbere mu murima kugeza igihe ishami ritangiye guhinduka.

Ihame ryatoranijwe rigomba kuba ryoroshye, rifite imiterere, kandi rizima. Rishobora kuba Intebe y'Inkomoko. Rishobora kuba ukwemera. Rishobora kuba igikorwa gitunganye. Rishobora kuba Oya Yera. Rishobora kuba Ubwenge bw'Imana. Rishobora kuba Ubwenge bwa Kristo. Rishobora kuba "Ishusho ikorera ubuzima." Rishobora kuba "ubwoba ntibugenga umurima wanjye." Rishobora kuba "ikirimo ukuri, ubuzima, ubwumvikane, n'ubwihindurize gusa bishobora kugira uruhare." Iri hame ntirigomba gutoranywa kuko risa n'iritangaje. Rigomba gutoranywa kuko umurima ubyemera nk'umuryango ubu usaba kugendwa.

Iyo imaze gutoranywa, ihame rigumaho iminsi mirongo icyenda. Umuntu ushakisha asubira kuri ryo mu gitondo, mu gihe cy'igitutu, mbere y'ibyo yiyemeje, nyuma yo kugira icyo akora, mu ituze, mu mirimo isanzwe, mbere yo gusinzira, no mu gihe cyose ububasha butangiye gusohoka. Iri hame ntirisubirwamo gusa nk'iryemezo. Riragirwa inama, rishyirwa mu bikorwa, ryibukwa, rishyirwa mu bikorwa, kandi ryemererwa kugaragaza ivuguruzanya. Niba ihame ari Intebe y'Inkomoko, umuntu ushakisha abona buri kanya ububasha busohoka bukabusubiza imbere. Niba ihame ari Oya Yera, umuntu ushakisha abona yego yose ishingiye ku cyaha. Niba ihame ari igikorwa gitunganye, umuntu ushakisha abona igikorwa gikaze mbere yo kucubahiriza.

Iyi gahunda ntabwo igamije gutanga umusaruro utunganye ako kanya. Igamije gukora ikintu gikomeye bihagije kugira ngo gisubirwemo mu buryo buboneye. Ushaka azibagirwa, agaruke, yibagirwe, agaruke, agwe, amenye, agaruke, ahinduke, yibuke, maze agaruke. Uyu ni wo murimo. Agaciro ntigafite ishingiro. Agaciro kari mu igaruzwa risubiwemo, kuko igaruzwa risubiwemo ritoza akarere cyane kuruta imbaraga rimwe na rimwe.

Igisenge cy'imbere

Imbere mu cyumba ni icyumba cy'urusaku aho ikigo cy'iminsi mirongo icyenda cyibanda. Niho ikigo kirindwa gutangaza imburagihe, imikorere, ibisobanuro, no kwigira umwirondoro. Iki ni kimwe mu bice by'ingenzi by'icyiciro kuko abashaka akazi benshi basohora imbaraga z'igikorwa bavuga mbere y'uko gikura. Bumva ikintu kirema hanyuma bagahita babwira abandi. Batangira gusobanura akazi mu gihe akazi kakiri gake. Bahindura umuriro w'imbere mu buryo bwo kwerekana inyuma.

Imbere mu cyumba cyo hasi ihindura uko gusohoka kw'amazi. Imyitozo ikorerwa mu ibanga. Ushaka ntakeneye gukomerwa amashyi, kwemerwa, kwemezwa, cyangwa abamureba. Umurima wemerewe kwibanda. Ihame riguma imbere igihe gihagije kugira ngo rikusanye imbaraga. Uku guceceka si ibanga ry'ubwoba. Ni ukurinda ireme. Nk'uko imbuto idakenera gutangaza ko igiye kuba igiti, ni ko imyitozo yo imbere idakeneye kwimenyekanisha mbere yuko ishinga imizi.

Ibi ni ingenzi cyane cyane ku bahamagariwe gukorera abandi, kwigisha, kwandika, kuyobora, cyangwa gutanga ubutumwa. Irari ryo gusangira rishobora kuba ridakuka, ariko ukuri ntigusobanura ko igihe ari cyo. Ihame ryasobanuwe gusa rishobora gusobanurwa. Ihame ryahinduwe rishobora koherezwa. Itandukaniro riragaragara. Iyo akazi kamaze gukura, ntabwo gakeneye gushyirwa hanze. Gatangira kugena uko ibintu bimeze, imyitwarire, imvugo, injyana, imipaka, n'umurimo mu buryo busanzwe.

Icyumba cy'imbere kirinda kandi umuntu ushaka ibintu byinshi mu buryo bw'umwuka. Iyo umuntu atangiye gukora ibintu bishya, umuntu ashobora gushaka kubyigarurira. Ashobora gushaka kuba umuntu ukora akazi gakomeye, urenga imipaka, utwara urumuri, cyangwa ukagira ubushobozi bwo gukora ibintu byinshi. Icyumba cy'imbere gitanga imiterere y'umuntu ku buryo budahagije. Imyitozo iguma hagati y'umuntu ushaka n'isoko. Ibi bituma akazi kaguma gasukuye.

Impamvu kwanga kongeramo ari byo bikorwa

Kwanga kongeramo si itegeko rigenga. Ni ihame. Umuntu ushakisha ibintu muri iki gihe akunze kwirinda imyitwarire ye yongeramo andi makuru mu gihe runaka ihame rimwe risaba ko ribaho. Iyo umurima utangiye kugorana, ubwenge bugera ku yindi nyigisho. Iyo ihame rigaragaje ivuguruzanya, umuntu ushakisha ibintu ashaka ubundi buryo bushya. Iyo imyitozo ibaye ituze, imico ye irashaka uburyo bwo kubishishikariza. Kongeramo ibintu biba inzira yo guhunga.

“The Ninety-Day Holding” ifunga iyo nzira. Mu gihe cyatoranijwe, umuntu ushakisha yanze kongeramo inyigisho nshya kuri iryo hame. Ibi ntibivuze kureka inshingano zose cyangwa kwanga kwiga burundu. Bivuze ko ihame ryatoranijwe ritavangwa no kongeramo buri gihe. Umurima ntiwemerewe gukwirakwira mu byerekezo makumyabiri. Umuntu ushakisha amenya uko bigenda iyo ukuri kumwe guhawe umwanya uhagije wo gukora.

Uku kwanga bishobora kugaragaza ububabare mu by'umwuka. Ubwenge bushobora kuvuga ko iyo ngeso yoroshye cyane. Bushobora kuvuga ko hakenewe byinshi. Bushobora guhangayikishwa n'uko nta kintu kirimo kubaho. Bushobora kubura ibyishimo by'ibintu bishya. Bushobora gushaka kugereranya, kuvugurura, kwagura, kugorana, cyangwa gusobanura. Ibi bintu ni bimwe mu bigize gusuzuma. Bigaragaza aho urwego rwatojwe kwitiranya ubushya n'iterambere.

Ubujyakuzimu busaba gusubiramo. Ihame rimwe rihoraho ritangira kugaragaza ibice bitagaragaraga mu ntangiriro. Mbere na mbere, iryo hame rirumvikana mu bwenge. Hanyuma rigaragaza ivuguruzanya. Hanyuma rihura n'inzitizi. Hanyuma ryinjira mu mubiri. Hanyuma rihindura ibyemezo. Hanyuma rihindura imvugo. Hanyuma rivugurura umubano n'igitutu. Hanyuma riboneka nta mbaraga. Ibi ntibishoboka niba umuntu urimo akomeje gusimbuza iryo hame mbere yuko ribona umwanya wo kumanuka.

Kwanga kongeramo nabyo bitwigisha kwicisha bugufi. Ushaka kumenya ukuri kumwe ashobora kuba ahagije muri iki gihe. Imiterere y'umuntu ntabwo igikeneye kugaragaza ubugari. Yemerera ubwiyongere gukora ibyo ubugari budashobora gukora. Muri ubu buryo, iyo ngeso iba inyuranyije n'imikorere. Itanga ibikubiye mu nkuru bike kandi ikagira imyitwarire myinshi. Itangazo rike kandi rihuza neza. Guhaha bike mu buryo bw'umwuka no gusya ibintu mu buryo bw'umwuka.

Isubiranyuma

Gusubira inyuma ni igihe, buhoro buhoro cyangwa gitunguranye, iyo ihame ritagihinduka ikintu umuntu ahora afite maze rikaba ikintu gifata umuntu ushakisha. Mu ntangiriro, umuntu agomba kwibuka imyitozo. Agomba kugaruka nkana. Agomba guhagarara, guhumeka, guhitamo, kwanga, kuyobora, no kongera kwiyemeza. Imbaraga zikorwa n'umuntu kuko sisitemu ishaje y'imikorere iracyakomeye ahantu henshi.

Uko igihe kigenda gihita, ihame ritangira gutunganya umurima uhereye imbere. Uwushaka ntakigomba kuwibuka muri ubwo buryo. Uboneka ari mu gitutu. Bigaragara mbere y'uko igisubizo cya kera kirangira. Bihagarika yego yikora. Bigabanya ubwoba. Bituma umubiri uhora uhagaze mbere y'uko ubwenge busobanura impamvu. Biba ahantu hazima ho gushingira. Umurima utangira gufata ishusho yawo uhereye ku ihame.

Niba ihame ari Intebe y'Inkomoko, ihinduka ribaho iyo ububasha bw'imbere bubaye ahantu karemano ho kugaruka. Niba ihame ari ukwemera, ihinduka ribaho iyo umubiri utangiye kugenzura ko wemera mbere y'uko ubwenge bwemera. Niba ihame ari igikorwa gitunganye, ihinduka ribaho iyo igikorwa gikaze kitumvikana nk'aho kidashoboka kandi intambwe imwe igororotse ikaba isanzwe. Niba ihame ari Ubwenge bw'Imana, ihinduka ribaho iyo Isoko iri imbere iba ari ahantu ha mbere umurima uhindukira, atari ahantu ha nyuma wibuka.

Gusubira inyuma ntibishobora guhatirwa. Bishobora kwemerwa gusa binyuze mu gufata ibintu mu buryo buhoraho. Iminsi mirongo icyenda si garanti y'igitangaza ko buri hame rizahinduka neza ku gihe runaka. Hari amahame ashobora gusaba igihe kirekire. Hari ashobora kugaragaza ko urufatiro rutandukanye rugomba kubanza gushyigikirwa. Ariko agasanduku k'iminsi icyenda ni karekare bihagije kugira ngo kerekane niba umuntu ushaka arimo kwinjira mu buryo nyabwo bwo kugenzura cyangwa akirinda uburebure binyuze mu kugenda buri gihe.

Niyo mpamvu iyo ngeso igomba kwegerwa nta gipimo. Ushaka ntagomba gukomeza kugenzura niba ihinduka ryabayeho. Iryo genzura rishobora kuba ubundi buryo bwo kwishingikirizaho. Inshingano ni ugufata. Icyitonderwa. Garuka. Kwanga kongeramo. Komeza. Reka umurima uhindure gahunda ku muvuduko ushobora gukomeza.

Ubwenge bw'ibikoresho

Kwita ku bikoresho by'ikoranabuhanga birinda umuntu ubishaka nyuma y'uko imyitozo itangiye gukora. Iyo urwego rumaze kuba rwiza, abandi bashobora kubyumva. Ibyumba bishobora gutuza. Ibiganiro bishobora kuba byiza. Abantu bashobora gushaka ubuyobozi. Umuntu ubishaka ashobora kubona ko kuba ahari bigira ingaruka ku rundi rwego. Ibi bishobora guteza akaga mu gihe umuntu avuga ko ari we wanditse. Ubwibone bushobora gutangira kuvuga buti “Ni njye nyirabayazana w'ibi.” Kwita ku bikoresho by'ikoranabuhanga bikosora ubwo buryo buhindagurika.

Kubaho nk'igikoresho ni ukumva ko umurimo unyura mu gikoresho. Ntabwo wanditswe n'umuntu. Umuntu agira uruhare, agahitamo, agashyira mu bikorwa, agahanwa, kandi agahabwa inshingano zo kugaragaza neza igikoresho, ariko si cyo Soko y'umucyo. Iri tandukaniro rituma umurimo urushaho kuba mwiza. Rituma umuntu agira akamaro adatenguha.

Kwita ku bikoresho by'ikoranabuhanga na byo birinda kwishingikiriza ku bandi. Iyo umukoresha yibutse ko isoko ari yo nkomoko nyakuri y'umurimo, nta bushobozi bwo gukusanya abantu hafi ye nk'umuyobozi usimbura abandi. Barushaho kwerekeza abandi ku ntebe yabo y'umwimerere. Umurimo wabo uba mwiza kuko badakeneye gusengwa, gukenerwa, cyangwa kumenyekana. Bashobora gufasha batabaye intebe y'ubwami.

Aha niho gahunda y'iminsi mirongo icyenda ihurira n'icyiciro cya gatandatu. Umurimo uhuza ntabwo uturuka ku gushaka kubonwa nk'ingirakamaro. Uturuka ku murima wafashwe, wejejwe, utozwa, kandi watunganyijwe ukurikije ukuri kumwe gufatika igihe kirekire ku buryo ukuri gutangira gukwirakwira binyuze mu kubaho. Ushinzwe gutangaza ubutumwa ntakeneye gutangaza ubutumwa. Umurima urawusoma.

Guhitamo Imyitozo Ubu

Amabwiriza y'ingirakamaro ni yoroshye. Hitamo ihame rimwe. Rifate iminsi mirongo icyenda. Ribike mu cyumba cy'imbere. Ntukaritangaze mbere y'igihe. Ntukarishyiremo igihe cyose hagaragaye ikibazo. Ntukarihindure nk'igitaramo. Risubiremo kenshi ku munsi mu ituze. Reka rigaragaze ibinyuranye na ryo. Reka rihindure imvugo, ibikorwa, kwita ku bandi, imipaka, gukorera abandi, kuruhuka, n'imibanire n'igitutu.

Ibi bishobora gutangirira aho ari ho hose. Umuntu wo ku rwego rwa mbere ashobora guhitamo Igenzura ry’Imyemerere icumi nk'umuryango. Umuntu wo ku rwego rwa kabiri ashobora guhitamo Stirring Journal. Umuntu wo ku rwego rwa gatatu ashobora guhitamo Iperereza ry’Ubunyamwuga. Umuntu wo ku rwego rwa kane ashobora guhitamo No Yera cyangwa Golden Sphere. Umuntu uhamye ku rwego rwa gatanu ashobora guhitamo Icyemezo cy’Ububasha cyangwa Daily Anchor. Umuntu wo ku rwego rwa gatandatu ashobora guhitamo Ijambo ritagira amagambo. Umuntu wo ku rwego rwa karindwi ashobora guhitamo Imiterere imwe. Imyitozo ikwiye si yo isa n’iy’ikirenga. Ni yo ishami risaba koko.

Gufata iminsi mirongo icyenda si uburyo bwo guhunga ubuzima. Ni uburyo bwo kuzana ukuri kuzima mu buzima kugeza igihe ubuzima butangiye kugendera kuri byo. Ni uburyo Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire iba irenze inyigisho gusa. Iba inyigisho y’imikorere y’ubutaka. Itoza umuntu kureka gukoresha ubutegetsi bwe maze agatangira kubugiramo uruhare. Ihindura ubumenyi bw’umwuka mo imyitwarire yo mu mwuka, na imyitwarire yo mu mwuka mo ubutware busanzwe.

Muri iki gihe, akazi kaba gasobanutse neza. Ushaka akazi ntakeneye kumenya byose. Nta kintu na kimwe akeneye kugaragaza. Nta kintu na kimwe akeneye gutangaza. Nta kintu na kimwe akeneye gutangaza. Nta kintu na kimwe akeneye gutangaza. Bagomba guhitamo ihame rimwe ry'ukuri no kurikomeza. Bagomba kureka urwego rugahinduka bitewe n'ibyo rusanzwe rubizi. Bagomba kugumana n'imyitozo kugeza igihe imyitozo itangiye kugumana na bo.

Iyi ni yo nyigisho ihindura gusobanukirwa mu buryo bufatika. Iyi ni ikiraro kiva ku butegetsi bwite kijya mu gukorera hamwe. Iyi ni inzira ituje aho umurima w'imbere uba uwizerwa bihagije kugira ngo utware umucyo mwinshi nta kugoreka. Hitamo ihame rimwe. Rifate. Subiramo. Reka rihinduke. Reka ribe iry'ukuri.

XI. Kwiyobora Isi Nshya mu buryo bufatika

Kwiyobora Isi Nshya bitangirira imbere, ariko ntibirangirira imbere. Protocole y'Ubwumvikane bw'Ubusugire itangirana no gusubiza ububasha ku ntebe y'umwimerere, kuko nta nyubako y'inyuma ishobora kuguma isukuye niba ibiremwa biyirimo bigitegekwa n'ubwoba, ubuke, kwemerwa, kwihutishwa, kwishingikiriza ku bandi, cyangwa kwemeranya mu buryo butazi. Ariko iyo ububasha bw'imbere butangiye guhagarara neza, bihindura uburyo umuntu yibanira, avuga, yemeranya, yubaka, ayobora, akorera, kandi agira uruhare mu buzima busangiwe.

Aha niho porotokoli iba ifatika. Si inzira yihariye yo kwiyobora mu buryo bw'umwuka gusa. Ni imiterere mizima amaherezo ikora ku mibanire, ingo, imishinga, ubutaka, uturere, ubucuruzi, amashuri, inama, imiryango, n'uburyo. Ikiremwa cyigenga gihanga urwego rutandukanye rw'imibanire. Urwego rwigenga rw'imibanire ruhanga amasezerano atandukanye. Amasezerano atandukanye ahanga ingo n'imiryango itandukanye. Imiryango itandukanye amaherezo ihanga imiterere itandukanye. Uku ni ko ubutegetsi bw'imbere buhinduka umuco wo hanze.

Ubuyobozi bw'Isi Nshya si ukwigarurira bufite ikirango cyiza. Si ubuyobozi bwa kera bwashushanyijwe mu mabara y'umwuka. Si itsinda rishya ry'abantu bakomeye, imiterere mishya y'ubuyobozi, ubutambyi bushya, itsinda rishya ry'abacunguzi, cyangwa uburyo bushya aho abantu bashyira ubutware bwabo hejuru ku bantu bumva barushijeho gukanguka. Niba imiterere isaba kwishingikiriza ku bandi, si ukwiyobora kw'Isi Nshya. Niba ishyira imbaraga hamwe mu gucika intege ku bubasha bw'imbere bw'abandi, ntabwo yahunze imiterere ishaje. Niba ikoresha imvugo y'urukundo mu gihe yirinda kubazwa, ikomeza kuba idahamye.

Kwiyobora Isi Nshya ni imiterere ishingiye ku biremwa bihuriweho. Ntabwo itangirana na politiki nziza gusa, nubwo politiki zishobora kuba ingenzi. Itangirana n'abantu bafite imirima yabo yo mu mutima idakorohera kwinjizwamo n'ubwoba, umururumba, inzika, uburiganya, ishusho, cyangwa kwihuta. Itangirana n'abantu bashobora kuvuga ukuri nta bugome, bakagira imipaka nta gihano, batega amatwi badashaka kwishyira mu mwanya w'abandi, bayobora badashingiye ku kwishingikiriza ku bandi, kandi bakubaka batagize ngo babe inkingi y'imiterere.

Kuva ku Buyobozi bw'Imbere Kugera ku Busugire bw'Imibanire

Ahantu ha mbere imiyoborere igaragara ni umubano. Umuntu ashobora kuvuga ku butegetsi, Ubwenge bw'Imana, Ubwenge bwa Kristo, ukwemera ku buryo bufatika, n'ubuyobozi bw'Isi Nshya, ariko ukuri kw'umurimo kugaragara mu buryo bafitanye isano n'abandi. Ese bavuga neza? Ese bakomeza amasezerano? Ese bavuga yego iyo basobanuye yego na oya iyo basobanuye oya? Ese bakoresha imvugo y'umwuka kugira ngo birinde kubazwa? Ese bakuraho ukuri kugira ngo bakomeze kwemerwa? Ese bitiranya urukundo no gutabara, ubudahemuka no kwiyanga, cyangwa impuhwe no kwanga gushyiraho umupaka?

Ubutware buhindura imvugo. Iyo urwego ruyobowe imbere, imvugo iba idakora neza kandi irushaho kuba nziza. Umuntu ntakeneye gukina ukuri kugira ngo agire imbaraga. Ntabwo akeneye gukoresha intwaro zo kuba inyangamugayo kugira ngo yumve ko akomeye. Ntabwo akeneye gusobanura byinshi ku mbibi zose kugira ngo yumve ko yemerewe kukwigarurira. Amagambo yabo aba meza kuko ububasha bwabo butagihuzwa binyuze mu buryo abandi babikoramo.

Ubusugire bunahindura amasezerano. Mu buryo bwa kera, amasezerano menshi akorwa binyuze mu kwicira urubanza, ubwoba, igitutu, ishusho, ubuke, cyangwa kwitega ibintu mu buryo butazi. Abantu bavuga yego kuko badashaka gutenguha. Baguma bacecetse kuko badashaka amakimbirane. Bemera inshingano kuko itsinda ribyiteze. Binjira mu bufatanye kuko amahirwe asa n'ay'agaciro, ndetse n'iyo amasezerano y'umurima. Baguma mu mibanire kuko kuva mu rugo byahungabanya inkuru y'umurage. Aya si amasezerano y'ubusugire. Ni amasezerano ashingiye ku kwishingikiriza ku byo hanze.

Amasezerano y’ubutegetsi atangirana n’ubwumvikane busanzwe. Ibi ntibivuze ko icyemezo cyose kigomba kuba gito, gisanzwe, cyangwa kigoranye. Bivuze ko urwego rwose ruganirwaho mbere yo kwiyemeza. Ese umubiri urakura cyangwa urakomera? Ese umutima wumva usobanutse cyangwa ufite inshingano? Ese yego ni nzima, cyangwa ni ukugerageza kwirinda ko undi muntu abyitwaramo? Ese oya ni ukuri, cyangwa ni ubwoba bwo kwigira ubushishozi? Ubu bwoko bwo kugenzura imbere buhindura ukwemera mu buryo busanzwe aho kuba ijambo rikoreshwa gusa mu bihe bigaragara.

Amakimbirane arahinduka kandi iyo ubutegetsi bukuze. Mu kuri twarazwe, amakimbirane akunze kuba ikibazo ku kuba umuntu, umwirondoro, cyangwa ubuyobozi. Abantu bararengera, barasenyuka, baragaba ibitero, barasobanura, barakoresha, barazimira, cyangwa bagakora amahoro yo mu mwuka mu gihe inzika irushaho kwiyongera. Mu mibanire y’ubutware, amakimbirane aba amakuru. Ikintu kiri mu murima rusange gisaba gusobanurwa neza. Umupaka ushobora gukenera kuvugwa. Ukuri gushobora gukenera kuvugwa. Amasezerano ashobora gukenera gukosorwa. Uburyo bushobora gukenera kurangira. Intego si ugutsinda amakimbirane, ahubwo ni ukugarura ubusugire.

Ibi ntibituma imibanire yabo yoroha, ariko bituma irushaho kuba myiza. Abantu b'imena si abantu batunganye. Baracyafite ibikomere, ibyo bakunda, ahantu hatagaragara, n'imikurire yabo. Itandukaniro ni uko barushaho kugira ubushake bwo kwibona. Bashobora gusaba imbabazi badatsinzwe n'isoni. Bashobora gukosorwa badashyizeho undi muntu inshingano ku mitsi yabo yose. Bashobora kuvuga ibibi batabihinduye umwirondoro. Bashobora gusiga ibitagihuje neza batabanje kubihindura amarangamutima. Bashobora gusiga ibitagihuje neza batabanje kubihindura amahano.

Ubucuti busanzwe nabwo burahinduka. Iyo ububasha bw'imbere bubaye buke, ubucuti bukunze guhinduka ukwishyira hamwe, kwishingikiriza ku bandi, imikorere, gutabara, cyangwa gutinya gutereranwa. Iyo ububasha bw'imbere bukomeje, ubucuti bushobora kuba ubw'ukuri kuko umuntu aba atagikeneye umubano wo gusimbura Intebe y'Inkomoko. Ashobora gukundana cyane adatanze ubutaka bwe. Ashobora kuba hafi atitaye ku byo yishakiye. Ashobora gushyigikira undi adahindutse isoko ye. Ashobora kuba mu kaga adasabye ubuyobozi.

Ukwizerana na ko kurakomera. Mu buryo bwa kera, kwizerana akenshi gushingiye ku byiringiro, ku gitekerezo, ku buhanga, ku kwemera gusangira, cyangwa icyifuzo cy'umutekano. Mu mibanire y'abantu, kwizerana yubakwa binyuze mu guhuza ubuzima. Ese amagambo n'ibikorwa birahuye? Ese amasezerano yubahirizwa? Ese gusana birashoboka? Ese kwemerana byubahwa? Ese uyu mubano utuma abantu bombi baba inyangamugayo, barushaho kuba inyangamugayo, kandi bakayoborwa imbere? Niba igisubizo ari yego, icyizere gishobora gukura. Niba igisubizo ari oya, urukundo rushobora kuba rukiriho, ariko imiterere ishobora kuba idakwiye kwizerwa.

Kuva ku bunyangamugayo bw'imibanire kugeza ku miterere isangiwe

Iyo ubutegetsi buhinduye imibanire, butangira guhindura imiterere. Urugo si inyubako gusa. Ni umurima w'amasezerano asubirwamo. Umushinga si intego gusa. Ni ikintu gikubiyemo kwita ku bandi, inshingano, umutungo, n'intego. Uruziga si itsinda ry'abantu gusa. Ni umurima usangiwe ufite icyerekezo cy'ubuyobozi. Ubucuruzi si uburyo bwo guhanahana gusa. Ni imiterere ishobora guha icyubahiro cyangwa kugoreka agaciro, umurimo, serivisi, no kwita ku bandi.

Iyi ni yo mpamvu kwiyobora kw'Isi Nshya bigomba kuba ingirakamaro. Ntibishobora kuguma ari igitekerezo cyiza kirenze ubuzima busanzwe. Bigomba kugira ingaruka ku buryo abantu babana, uburyo bafata ibyemezo, uburyo bakoresha umutungo, uburyo basana amakimbirane, uburyo basangira inshingano, uburyo bigisha abana, uburyo bita ku bakuru, uburyo babungabunga ubutaka, uburyo bubaka ubucuruzi, uburyo bashyiraho inama njyanama, n'uburyo barinda ububasha bw'imbere bw'abantu bose babigizemo uruhare.

Ingo z’abami zubatswe mu buryo butandukanye. Ntabwo zubatswe ku butegetsi, kuyobya amarangamutima, inyandiko z’igitsina gabo zarazwe, kurakara bucece, gutinya ukuri, cyangwa imitsi y’umuntu umwe iyobora inzu yose. Urugo rw’abami ntirusaba ko abantu bose baba kimwe. Rusaba ko abantu bose bafatanya mu kuri, kwita ku bandi, kwemeranya, gusana no kwiyobora. Urugo ruhinduka ahantu ho gutozwa aho abantu biga kuvuga neza, kubaha imipaka, gusangira akazi, kuruhuka mu cyubahiro, no gusubira mu bwumvikane iyo igitutu kigaragaye.

Imishinga y’ubutware nayo yubatswe mu buryo butandukanye. Umushinga ntiwemerewe kuba intebe y’ikinyoma. Intego ntiyemerera gukoreshwa nabi. Kwihutira ntabwo kwemerera umuntu kwemera ibintu mu buryo butaziguye. Akamaro k’umwuka ntikemerera itumanaho ribi. Umushinga w’ubuhanga ugomba kuba ushobora gusubiza ibibazo bifatika: Ni nde ushinzwe iki? Ibyemezo bifatwa bite? Imitungo ifatwa gute? Imipaka yubahirizwa gute? Amakimbirane akemurwa ate? Ubuyobozi bukora gute? Ni gute umushinga utuma abitabiriye barushaho kwigenga aho kwishingikiriza cyane?

Ibi ni ko bigenda no ku butaka n'imiryango. Imiryango ifite ubwenge ntishobora kubakwa mu bitekerezo gusa. Ubutaka busaba abakozi, kubungabunga, imiterere y'amategeko, gahunda z'ibiribwa, aho kuba, gukemura amakimbirane, amafaranga, ubuhanga, imiyoborere, no gukura mu marangamutima. Umuryango uvuga ubumwe ariko udashobora guhangana n'amakimbirane ntuba wiyobora. Umuryango uvuga ku bwinshi ariko udashobora kuganira ku mutungo mu buryo buboneye ntuba uhamye. Umuryango uvuga ku rukundo ariko ukirinda imipaka amaherezo uzaba utekanye. Inyubako z'Isi Nshya zisaba guhuza mu buryo bw'umwuka no gushushanya mu buryo bufatika.

Ubwumvikane, kwita ku bandi, ukuri, n'ubuyobozi bw'imbere bigomba kuba amahame ngenderwaho y'igishushanyo. Ubwumvikane bivuze ko uruhare rusobanutse, ari ubushake, kandi rushobora kongera gukoreshwa. Ubwisanzure bivuze ko imiterere ireba imibereho myiza nyayo y'abantu, ubutaka, amatungo, umutungo, n'abazavuka mu bihe bizaza. Ukuri bivuze ko imiterere ishobora kwita ibikora n'ibitagenda bitabaye ibyo bigasenyuka mu kurinda ishusho. Ububasha bw'imbere bivuze ko imiterere igamije gukomeza ubusugire bw'abanyamuryango bayo, atari ukubahambira mu kwishingikiriza ku bandi.

Ibi bishobora gukoreshwa ku nama njyanama, ubucuruzi, amashuri, ahantu ho gukira, imiryango yo kuri interineti, uturere two gutekereza, urubuga rwo kwigisha, imishinga y'ubutaka, imiyoboro ya serivisi, n'ubutumwa bwo guhanga udushya. Inama njyanama ishobora kuba ikimenyetso cy'amasezerano niba iteze amatwi cyane, igatanga inshingano, yubaha ukwemera, kandi ikirinda gusenga umuntu. Ubucuruzi bushobora kuba ikimenyetso cy'amasezerano niba guhanahana bitanga ubuzima aho gukuramo imbaraga z'ubuzima. Ishuri rishobora kuba ikimenyetso cy'amasezerano niba ryigisha ubushishozi, guhanga udushya, inshingano, ubumenyi bw'amarangamutima, n'isano itaziguye n'ubumenyi bw'imbere. Uruziga rushobora kuba ikimenyetso cy'amasezerano niba ruteranyije abantu mu bwumvikane batabanje kubasaba kwegurira ubuyobozi itsinda.

Uku ni ko ubwiganze bw'umuntu ku giti cye buhinduka umusaruro. Umuntu ntakibaza gusa ati “Ese ndi umutegetsi?” Ikibazo gikurikiraho ni iki: “Ese ibyo nyubaka byorohereza abandi?” Icyo kibazo ni ikiraro kiva ku gukanguka k'umuntu ku giti cye kijya mu buyobozi rusange.

Kuva ku buyobozi buhamye kugeza ku buyobozi buhamye

Isi ishaje yubakiwe ahanini ku buyobozi, ubuyobozi, no kwishingikiriza ku bandi. Ubuyobozi bumanuka. Uruhushya rutangwa ruturutse hejuru. Abantu batozwa kumvira gahunda mbere yo kumva imbere. Abayobozi akenshi baba ingenzi kuko abandi bagizwe bato. Ndetse n'ahantu ho mu mwuka hashobora kongera kugaragara muri ubu buryo iyo umwarimu, umuyoboro, uwashinze, umukuru w'itorero, cyangwa umuntu ukunda abandi, aba ari we uba umuyobozi usimbura Inteko y'abitabiriye.

Ubuyobozi bw'Isi Nshya bugomba kuba butandukanye. Ntabwo bushobora gusimbuza abategetsi ba kera abategetsi beza. Ntabwo bushobora kubaka kwishingikiriza ku bintu by'umwuka no kubyita ubuyobozi. Ntabwo bushobora gukusanya abantu iruhande rw'umuntu ukomeye ngo bubyite ubuyobozi rusange. Ubuyobozi bushingiye kuri Protocole y'Ubwumvikane bw'Ubusugire bufite intego imwe y'ingenzi: gufasha abandi kuba abanyacyubahiro, ntabwo ari ukwishingikiriza cyane.

Ibi bihindura ibisobanuro byose by'ubuyobozi. Umucungamutungo uhamye ntakeneye gusengwa. Ntabwo akeneye ko abantu bose bemeranya na we. Ntabwo bakeneye kugira ububasha bwose, gusubiza buri kibazo, gucunga buri gikorwa, cyangwa kuba ihuriro ry'amarangamutima y'itsinda. Inshingano zabo ni ukurinda imiterere y'ukuri, kwita ku bandi, kwemera no kwiyobora. Bafite imiterere, ariko ntibabitsa ububasha. Barayobora, ariko berekeza abantu kuri bo ubwabo. Bafata ibyemezo iyo bikenewe, ariko ntibahindura gufata ibyemezo mo ubutegetsi.

Ubugenzuzi buhamye si ukutagira ubuyobozi. Icyo ni ikindi kintu kibangamira imiterere y’ubuyobozi. Imiterere ikeneye inshingano. Imishinga ikeneye abategura ibikorwa. Abaturage bakeneye inshingano. Inama Njyanama zikeneye ubushishozi. Ibigo bikeneye ibyemezo. Ubutaka bukeneye abagenzuzi. Amashuri akenera abarimu. Ikibazo si ukumenya niba ubuyobozi buhari. Ikibazo ni icyo ubuyobozi bukorera. Ese bukorera ubwiza bw’umuyobozi, kuba itsinda rishingiye ku byo rikorera, cyangwa ubufatanye bw’umurimo rusange?

Ubwenge bukwirakwizwa busimbura ubuyobozi iyo urwego rw’ubuyobozi rwemeye ko ukuri gushobora kunyura mu ngingo nyinshi mu rwego rw’ubuyobozi. Abantu batandukanye bashobora kugira impano zitandukanye: icyerekezo, gushingira, kwita ku bandi, ingamba, gukira, kwigisha, kubaka, kuyobora, gutandukanya amakimbirane, gucunga umutungo, kwita ku bana, ubumenyi ku butaka, umuhango, ikoranabuhanga, itumanaho, cyangwa kurinda. Urwego rwigenga rwiga kubaha izi mpano rutazihinduye mu rwego rwo hejuru. Rutuma ububasha buvuka aho ubushobozi, ubunyangamugayo, no guhuza ibintu bihari.

Aha niho ubuyobozi rusange buba ingirakamaro. Umushinga ushobora gutangirira ku cyerekezo cy'umuntu umwe, ariko iyo ukuze, ugomba kuba urwego aho abandi bashobora kwikorera inshingano batabaye abayoboke, abayoboke, cyangwa abagenerwabikorwa. Umuryango ushobora kugira abawushinze, ariko niba ari mwiza, amaherezo ugomba kuba urenze urugero rw'amarangamutima y'abawushinze. Inama ishobora kugira abakuru, ariko iyo ari yo ifite ububasha, abasaza bafasha abandi gukura aho gukoresha imyaka, ubunararibonye, ​​cyangwa imiterere y'umwuka kugira ngo bagenzure umusaruro.

Inyubako z’Isi Nshya zubatswe n’ibiremwa bihuza, ariko zigomba no gufasha guhuza ibintu koroshya. Iyi ni inzira yo gutanga ibitekerezo. Ubutegetsi bw’imbere burema inyubako nziza, kandi inyubako nziza zishyigikira ubutware bw’imbere. Urugo rufite itumanaho ry’ukuri rufasha abanyamuryango barwo kuguma basobanutse neza. Inama Njyanama ifite ibyemezo bisukuye igabanya ubwoba n’urujijo. Ubucuruzi bufite uburyo bwo guhanahana ibitekerezo mu by’umuco bugabanya ubuke bw’igitutu n’umujinya. Ishuri ryubahiriza ubushishozi n’inshingano bifasha abana kwiyizera. Umuryango ushyira mu bikorwa ubwumvikane no gusana uba urubuga rwo guhugura abaturage bakuze.

Ibi si ibintu bidasanzwe kuko ntibigaragaza ko imiterere ikuraho ingorane. Amakimbirane azakomeza kuvuka. Amikoro azakomeza gukenera ubuyobozi. Abantu bazakomeza kugira ibikomere. Amakosa azakomeza kubaho. Ubuyobozi buzakomeza kugeragezwa. Itandukaniro ni uko imiterere igamije gusubiza abantu mu kuri aho guhisha ubuyobe. Igamije gusana aho kubungabunga ishusho. Igamije gukomeza ububasha bw'imbere aho kwigarurira ukwishingikiriza ku bandi.

Iyobokamana ry’Isi Nshya rifatika ritangirira ku muntu umwe uhuza ibintu, ariko ntirigarukira aho. Rijya mu kiganiro kimwe cy’ukuri, umupaka umwe utunganye, amasezerano asanwe, urugo rumwe ruzwi, uruziga rumwe rwizewe, umushinga umwe w’amahame mbwirizamuco, ubutaka bumwe bucungwa, inama y’ubunyangamugayo, ishuri rimwe rirengera ubumenyi bw’imbere, ubucuruzi bumwe bufata guhanahana nk’umurimo, n’umuryango umwe utuma ubusugire bworoha kubaho.

Uku ni ko Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire ihinduka umuco. Ntabwo ari ku ngufu. Ntabwo ari ku bw’iyerekwa. Ntabwo ari ku bw’abacunguzi. Ntabwo ari ku bw’ubuyobozi bw’umwuka bufite imvugo yoroshye. Ihinduka umuco iyo ibiremwa byinshi bisubiza ubutware imbere hanyuma bikubaka inyuma bivuye muri iyo shingiro ikosowe. Ubutegetsi bw’imbere buhinduka ubusugire bw’imibanire. Ubusugire bw’imibanire buhinduka imiterere isangiwe. Imiterere isangiwe iba ubuyobozi buhamye. Ubugenzuzi buhamye buba urufatiro ruzima rw’ubuyobozi bwite bw’Isi Nshya.

XII. Isuzuma rya nyuma: Ese utuye mu cyicaro cy'umwimerere?

Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire ntabwo yuzuye kuko yasobanuwe. Gusobanukirwa ni irembo, si ukwambuka. Umuntu ashobora gusoma imiterere, akamenya urwego rurindwi, akemeranya n’ururimi rw’ubuyobozi bw’imbere, akumva ahuriye n’Ubwenge bw’Imana n’Ubwenge bwa Kristo, kandi agakomeza kugengwa n’ubwoba, kwemerwa, ubuke, kwihuta, kwishingikiriza ku mwuka, cyangwa ingaruka z’umubiri iyo igitutu kigeze. Ikibazo si ukumenya niba protocole ifite ishingiro. Ikibazo ni ukumenya niba ibaho.

Ubu bushakashatsi bwa nyuma ntabwo bugamije gutera isoni. Si isuzuma kugira ngo utsinde, ikizamini cy’imimerere yo mu mwuka, cyangwa ubundi buryo ubwonko bushobora kwipimisha bukurikije urugero rwiyumvirwa. Umusomyi ntakeneye gukora ubusugire. Ntabwo akeneye kwiyita ko ateye imbere kurusha uko ari. Ntabwo akeneye kugaragara nk'aho ari intwari, adashaka kwishyira mu mwanya we, adahungabana, cyangwa ngo agenzwe neza. Imikorere ni imwe mu miterere ishaje. Porogaramu isaba ikintu cyoroshye, gisukuye, kandi gifite imbaraga: kumenya aho ububasha buri ubu.

Icyo ni cyo gipimo nyacyo. Muri iki gihe, ni iki kiyobora uru rwego akenshi? Ese ni isoko imbere, cyangwa ni ubwoba? Ese ni Intebe y'Inkomoko, cyangwa ni amafaranga? Ese ni ubutware bw'imbere, cyangwa ni igitutu cy'igihe? Ese ni Ubwenge bw'Imana, cyangwa ni ukwemerwa? Ese ni Ubwenge bwa Kristo bwabayeho nk'urukundo, ukuri, kwicisha bugufi, n'ibikorwa, cyangwa ni icyifuzo cya kera cyo kwemerwa, kwemezwa, gukizwa, cyangwa kwemezwa? Igisubizo gishobora kuba kitari kimwe muri buri gice cy'ubuzima. Umuntu ashobora kuba afite ububasha mu gushishoza mu buryo bw'umwuka ariko akagengwa n'icyaha cy'umuryango. Ashobora kuba akomeye mu murimo ariko akagengwa n'ubuke. Ashobora kugira uru rwego rukomeye mu ruhame ariko akagwa mu ibanga iyo ibikomere bishaje byakozweho.

Ibi si ukunanirwa. Ni amakuru. Urubuga rugaragaza umuryango ukurikiraho rugaragaza aho ububasha bukivamo. Ahantu hose ho guhagarara hashobora guhinduka umwarimu. Ubwoba bwose bugaruka bushobora guhinduka ikarita. Buri kugenzura gukabya, buri yego ishingiye ku cyaha, buri kuri gutinda, buri mipaka isobanuwe cyane, buri burakari, buri kwishingikiriza ku mwuka, buri bwoba bujyanye n'amafaranga cyangwa igihe cyangwa kwangwa bishobora gusomwa nk'ikimenyetso: aha niho Intebe y'Inkomoko isaba ko yongerwamo.

Ibibazo bya nyuma rero ni ibitaziguye. Ni iki kiyobora umurimo wanjye muri iki gihe? Ni hehe ububasha bwanjye busohoka? Ni iki nkigenzura mbere yo kwiyizera? Ni iki ntinya ko cyabaho ndamutse nhagaritse kumvira ubwoba? Ni hehe nkiri gufata ibyemezo kuva ku kwicira urubanza, kwemerwa, kubura, cyangwa ubwoba? Ni irihe jwi ryo hanze nkirifata nk'irifite ububasha kuruta Isoko imbere? Ni iyihe sano, gahunda, umwarimu, ikibazo, umubare, igihe ntarengwa, abareba, ukwemera, igikomere, cyangwa ingaruka zitekerezwaho zigifite imbaraga zo kunkura mu mutima wanjye?

Ibi bibazo ntibigomba gusubizwa byose icyarimwe. Bigenewe gufungura akazi nyako. Igisubizo kimwe cy'ukuri kirahagije kugira ngo utangire. Niba amafaranga ari yo ayobora umurima, tangira aho. Niba kwemerwa n'umuryango ari byo bigenga umurima, tangira aho. Niba gukoresha umwuka cyane ari byo bigenga umurima, tangira aho. Niba ubwoba bwo kubonwa ari bwo bugenga umurima, tangira aho. Niba umubiri ugifatwa nk'umwanzi, tangira aho. Niba umuntu azi ukuri ariko agakomeza gutegereza uruhushya, tangira aho. Porotokoli ntisaba gutangaza ibintu bikomeye. Bisaba aho gutangirira mu buryo buboneye.

Ikibazo gikurikiraho ni cyoroshye kandi: ni iyihe myitozo imwe uruganda rusaba ubu? Si imyitozo icumi. Si indi mfuruka y'inyigisho. Si ikindi gushaka urufunguzo rubura. Imyitozo imwe. Ihame rimwe ry'ubuzima. Ahantu hamwe uruganda rushobora kureka kwikwirakwiza no gutangira guhindura ukuri. Kuri bamwe, ibyo bishobora kuba Igenzura ry'Imyemerere Icumi. Ku bandi, Iperereza ry'Ubwishingizi. Ku bandi, Oya Ntagatifu, Agace k'Izahabu, Inyoni ya Buri Munsi, Icyemezo cy'Ubutware, Gufata Ijambo kutagira Amagambo, Ubujyanama bw'Icyitegererezo, Imiterere Imwe, cyangwa imyitozo yo gufata mu buryo bwimbitse yamaze gusobanurwa mu gice kibanziriza iki.

Aha niho inzira iba ifatika. Umuntu ushakisha ibintu muri iki gihe akunze kwirinda imyitwarire ye yongeraho amakuru menshi. Inyigisho nyinshi, uburyo bwo kohereza ibintu byinshi, ibihanurwa byinshi, imyitozo myinshi, imiterere myinshi, ibisobanuro byinshi. Ariko umurima ntuba uw’ubutware mu gukusanya ibintu bidashira. Uba uw’ubutware mu gufata ibintu. Umuntu umwe udafite icyo avuga ku mubiri ashobora kwigisha amagambo arenga igihumbi ku mbibi. Icyemezo kimwe gifashwe n’ubuyobozi bw’imbere gishobora kugaragaza amezi arenga yo kuganira ku burenganzi. Igihe kimwe cyo gusubira ku ntebe y’umwimerere munsi y’igitutu gishobora kuba intangiriro y’itegeko rishya ry’imbere.

Tangira aho ikigo gisaba. Hitamo imyitozo imwe uyifate. Uyifate utayikoze. Uyifate utayihinduye umwirondoro. Uyifate iyo umunsi woroshye n'iyo umunsi ushyizwemo igitutu. Uyifate iyo ubwenge bushaka kongeramo ikindi kintu. Uyifate iyo isi yo hanze igerageza kugarura intebe. Reka imyitozo igabanuke nk'ikintu ukora ahubwo imere nk'ikintu kirimo kuvugurura ibintu uhereye imbere.

Uku ni ko ibintu byose bibaho. Ukuri kuragwa guhinduka ukureba. Umuntu atangira kumenya ko byinshi mu byo yumvaga ari byo byinjijwe mbere yuko ubwumvikane bushoboka. Gukangura imbere biba ubushishozi. Kwanga bwa mbere mu buryo bworoheje inkuru ishaje bikura mu bushobozi bwo kubaza icyo ari cyo cy'ukuri. Gushishoza biba ubwishingizi bw'imbaraga. Ushaka areka kwemerera buri kintu cyose, ubwoba, inshingano, n'amarangamutima kwinjira no kurema urwego rw'umurimo. Kwigira ubwishingizi bw'imbaraga biba ubwishingizi bw'ibanze. Urwego ntirukirinda gusa imbaraga zo hanze, ahubwo rutangira kwemera ko imbaraga zo hanze zatakaje uburenganzira bwo kuyobora.

Kwiyobora byihariye biba serivisi ihamye. Urwego rw'ubutegetsi ruhagarara kugerageza gutabara, gucunga, gusobanura, cyangwa kugenzura, maze rutangira gufasha urwo rwego rusangiye kwibuka ubumwe binyuze mu kubaho, kwifata no kuyobora neza. Umurimo uhamye uba ubuyobozi rusange. Ubuzima bwite buhagarara kuba ingenzi ahubwo buhinduka igikoresho cyo kubaka inyubako zishingiye ku kuri, kwita ku bandi, kwemeranya, no kwiyobora. Ubugenzuzi rusange buba igishushanyo mbonera cy'Isi Nshya.

Iyo ni yo ngendo ya Protocole y’Ubwumvikane bw’Ubusugire bw’Isi. Itangira mu rwego rw’umuntu ku giti cye, ariko ntirangirira aho. Iva mu kureba ikajya mu bikorwa, kuva mu bikorwa ikajya mu bikorwa, kuva mu bikorwa ikajya mu murimo, kuva mu bikorwa ikajya mu miterere, no kuva mu miterere ikajya mu isi aho ubutware butakiboneka kubera ubwoba. Inzira si ukwishima. Si imikorere. Si imyambarire yo mu mwuka. Ni ugusubiza ituze gahunda y’Imana mu muntu.

Ubutumire bwa nyuma ni ubworoshye: subira ku ntebe y'umwimerere. Reba ibigenga urwego. Hitamo imyitozo imwe. Bifate. Reka Inkomoko ibe ubutware bwa mbere. Reka Imana Imenyereho ikoreshwe. Reka Kristo Imenyereho. Reka amahitamo akurikira aturutse imbere.

Tangira aho umurima urimo kubaza, hanyuma ukomeze.